Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (UMP) – państwowa uczelnia o profilu medycznym powstała w 1950 roku w Poznaniu jako Akademia Medyczna na bazie katedr i zakładów wchodzących w skład wydzielonych z Uniwersytetu Poznańskiego – Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Studium Wychowania Fizycznego oraz Wydziału Farmaceutycznego. Od 1984 nosi imię Karola Marcinkowskiego.
Według webometrycznego rankingu uniwersytetów świata ze stycznia 2025 roku, pokazującego zaangażowanie instytucji akademickich w Internecie, uczelnia zajmuje 1256. miejsce na świecie spośród wszystkich typów uczelniOgólnoświatowy ranking uczelni CSIC..
Historia Tradycje kształcenia medycznego w Wielkopolsce związane są z działalnością Wydziału Lekarskiego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Na utworzenie w Poznaniu uniwersytetu nie zgadzało się państwo pruskie, w którego granicach znalazła się Wielkopolska po rozbiorach. Z tego powodu Towarzystwo było tak ważne dla Polaków, którzy mogli dzięki niemu uprawiać działalność naukową.
To właśnie grono osób skupionych wokół PTPN pod przewodnictwem jego prezesa, Heliodora Święcickiego, wyszło w 1918 roku z koncepcją utworzenia w Poznaniu uniwersytetuUniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach 1919-2024. Historia i luminarze nauki, red. Michał Musielak, Poznań 2024, s. 25, 32..
Od samego początku zabiegał on o powołanie na przyszłej uczelni studiów lekarskich i farmaceutycznych. Zgodnie z jego planami najpierw miał zostać utworzony wydział filozoficzny, jako najłatwiejszy do zorganizowania, następnie wydział prawno-ekonomiczny, teologiczny, rolno-leśny, a na końcu lekarski, którego uruchomienie wymagało największych środków finansowych, infrastruktury i kadr, których brakowało.
5 kwietnia 1919 nadano Heliodorowi Święcickiemu tytuł profesora nadzwyczajnego Wydziału Lekarskiego, który jeszcze formalnie się nie ukonstytuował. Umożliwiło to powołanie go na rektora.
Inauguracja działalności poznańskiej uczelni nastąpiła 7 maja 1919 roku w 400. rocznicę utworzenia Akademii LubrańskiegoUniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach 1919-2024. Historia i luminarze nauki, red. Michał Musielak, Poznań 2024, s. 36..
Organizacja studiów farmaceutycznych Już w styczniu 1919 roku, jeszcze przed uroczystą inauguracją Uniwersytetu, Komisja Organizacyjna zamieściła w prasie ogłoszenia dotyczące naboru na studia farmaceutyczne oraz na wykładowców. W sierpniu 1919 roku Towarzystwo Aptekarzy Polskich oraz Towarzystwo Aptekarzy Kondycjonujących wystąpiło do prezesa Naczelnej Rady Ludowej z wnioskiem o przyznanie funduszy na utworzenie studium farmaceutycznegoW.W. Głowacki, Dzieje Wydziału Farmaceutycznego, [w:] Dzieje Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego (1919-1989), red. J. Hasik, Poznań 1989, s. 178–179..
Dziekan Wydziału Filozoficznego, Antoni Korczyński, przystąpił do organizowania studiów farmaceutycznych. Trudności z właściwą obsadą katedr sprawiły, że zadecydował o czasowym utworzeniu studium przy Wydziale Filozoficznym. Na jego wniosek w październiku 1919 roku Rada Wydziału Filozoficznego powołała Studium Farmaceutyczne.
W kwietniu 1920 roku obowiązki kierownika Katedry i Zakładu Chemii Farmaceutycznej oraz dyrektora Komisji Farmaceutycznej objął Konstanty Hrynakowski, który zajął się właściwą organizacją studiów. Był on zwolennikiem wszechstronnego kształcenia farmaceutów, opartego na wiedzy chemicznej i przygotowującego do pracy w aptekach, przemyśle farmaceutycznym lub spożywczym, sądownictwie, szkolnictwie etc. Opracowany przez niego nowoczesny, czteroletni program realizowano zarówno w jednostkach Studium (od 19 października 1920 roku Oddziału Farmaceutycznego) oraz w ramach zajęć zleconych na innych wydziałach uniwersytetu. Gdy 19 listopada 1925 roku Wydział Filozoficzny podzielił się na Wydział Humanistyczny i Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Oddział Farmaceutyczny wszedł w skład tego drugiego. Mimo starań Komisji Farmaceutycznej podjętych w 1928 roku projekt przekształcenia Oddziału w samodzielny wydział nie zyskał aprobaty Senatu Uczelni. Do końca okresu międzywojennego ta sytuacja nie uległa zmianieUniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach 1919-2024. Historia i luminarze nauki, red. Michał Musielak, Poznań 2024, s. 49..
Organizacja studiów lekarskich Z racji tego, że nie udało się utworzyć Wydziału Lekarskiego przed inauguracją działalności samej uczelni, Wydział Lekarski PTPN prowadził od 15 lutego do 29 kwietnia 1919 roku kursy medyczne dla młodzieży chcącej studiować medycynęUniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach 1919-2024. Historia i luminarze nauki, red. Michał Musielak, Poznań 2024, s. 40..
Głównymi przeszkodami w staraniach o zorganizowanie Wydziału Lekarskiego były niedobory kadrowe, brak zaplecza klinicznego oraz wysokie koszty związane z kształceniem lekarzy. Momentem przełomowym był 25 kwietnia 1920 roku. Tego dnia Senat Uczelni podjął uchwałę o powołaniu na organizatora i pierwszego dziekana Wydziału Adama Wrzoska, powierzając mu jednocześnie stanowisko organizatora i kierownika Katedry Filozofii i Historii Medycyny w charakterze profesora zwyczajnego. 24 lipca 1920 Senat UP zaakceptował koncepcję rozwoju Wydziału Lekarskiego jego autorstwa. 5 września 1920 ukonstytuował się skład Rady Wydziału, która zebrała się na swym pierwszym posiedzeniu w dniu 19 listopada 1920 roku.
Ostatecznie I rok medycyny liczący 134 studentów rozpoczął wykłady z końcem stycznia 1921 rokuH. Święcicki, Sprawozdanie z czynności Uniwersytetu Poznańskiego za rok akademicki 1920/21, Poznań 1921, s. 5..
II wojna światowa W czasie II wojny światowej poznańscy naukowcy brali udział w nauczaniu podziemnym na tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich oraz na utworzonym w 1941 roku Polskim Wydziale Lekarskim na Uniwersytecie w Edynburgu.
Powojenna odbudowa 1945-1949 Jeszcze w trakcie walk o Poznań w 1945 roku rozpoczęto działania mające na celu ratowanie i ochronę pozostawionego przez Niemców mienia uniwersyteckiego. Mimo dużych trudności lokalowych i materialnych spowodowanych zniszczeniami wojennymi oraz braków kadrowych, 23 kwietnia 1945 roku rozpoczęto zajęcia dydaktyczne. Na Wydział Lekarski zgłosiło się wielu studentów, którzy nie ukończyli studiów w 1939 roku, oraz takich którzy rozpoczęli medycynę w ramach tajnego nauczaniaUniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach 1919-2024. Historia i luminarze nauki, red. Michał Musielak, Poznań 2024, s. 69..
1 października 1947 Oddział Farmaceutyczny przekształcono w Wydział Farmaceutyczny.
Akademia Medyczna w okresie PRL Nowy etap w dziejach nauczania medycyny i farmacji związany był z formalnym przejęciem władzy w Polsce przez komunistów. Cały obszar nauki i szkolnictwa wyższego poddano reformom organizacyjnym i ideologicznym.
Jednym ze skutków tych zmian było utworzenie 1 stycznia 1950 roku Akademii Lekarskiej, przemianowanej w marcu 1950 roku na Akademię Medyczną w Poznaniu. Powstała ona na bazie wydzielonych ze struktur Uniwersytetu Poznańskiego, Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologicznym i Studium Wychowania Fizycznego (5 lipca 1950 Studium przekształcono rozporządzeniem Rady Ministrów w Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego) oraz Wydziału Farmaceutycznego.
Jako pierwsze w kraju zostały utworzone na poznańskiej AM między innymi: Pracownia Mikroskopii Elektronowej (1956), Ośrodek Izotopowy (1957), Pracownia Sztucznej Nerki (1958), Ośrodek Dietetyki (1959), Klinika Chorób Pasożytniczych (1961), Zakład Rehabilitacji Przemysłowej (1968), Klinika Chirurgii Ręki (1969).
W 1975 roku powołano czwarty, obok medycyny, stomatologii i farmacji, kierunek studiów – pielęgniarstwo – oraz Wydział Pielęgniarstwa.
W latach 70. udało się pozyskać teren między ulicami - Stanisława Przybyszewskiego, Marcelińską, Polną i Karola Świerczewskiego (dzisiaj Bukowska). Stał się on zaczątkiem współczesnego kampusu uniwersyteckiego.
Wzrost rządów autorytarnych w kraju wpłynął na ograniczenie wolności akademickiej i niezależności uczelni. Kulminacją narastających konfliktów społecznych był rok 1980 kiedy powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. We wrześniu tego roku na poznańskiej Akademii Medycznej zorganizowano zebranie pracowników i przeprowadzono pierwsze wybory pracowniczej organizacji związkowej. Konsekwencją tych wydarzeń była demokratyzacja uczelni. Przeprowadzono wtedy wolne wybory do władz Akademii, a 15 grudnia 1981 roku Senat podjął decyzję o nadaniu uczelni imienia Karola Marcinkowskiego (usankcjonowana przez parlament PRL dopiero 26 stycznia 1984 roku). Niestety wprowadzenie stanu wojennego i położyło kres autonomii ośrodków akademickich.
Uczelnia po 1989 roku Okres od 1989 roku, to czas bardzo aktywnej polityki naukowo-dydaktycznej i organizacyjnej. Dzięki temu już w 1992 roku powołano kolejny wydział – Wydział Medyczny – który wkrótce przekształcono w Wydział Lekarski II. W skład nowego Wydziału weszły: Oddział Kształcenia Podyplomowego i Oddział Kształcenia w Języku Angielskim, kształcący jako pierwszy w Polsce studentów anglojęzycznych, początkowo głównie z USA. Dotychczasowy Wydział Lekarski został nazwany Lekarskim I, a Wydział Pielęgniarstwa ostatecznie w 1998 roku przekształcono w Wydział Nauk o Zdrowiu.
27 lutego 2007 roku Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, jako pierwsza uczelnia medyczna w Polsce, uzyskała status uniwersytecki przekształcając się w Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W 2019 roku Wydział Lekarski I zmienił nazwę na Wydział Lekarski, a Wydział Lekarski II na Wydział Medyczny. Powołano trzy Kolegia Nauk – Nauk Medycznych, Nauk Farmaceutycznych, Nauk o Zdrowiu oraz Szkołę Doktorską. Władze rektorskie Kadencja 2024–2028Władze rektorskie: rektor – prof. dr hab. Zbigniew Krasiński prorektor ds. klinicznych – prof. dr hab. Marek Ruchała prorektor ds. promocji i organizacji – dr hab. Justyna Gornowicz-Porowska, prof. UMP prorektor ds. nauki – prof. dr hab. Michał Nowicki prorektor ds. dydaktyki – prof. dr hab. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz prorektor ds. studenckich – dr hab. Jakub Żurawski mały|Centrum Kongresowo-DydaktyczneKadencja 2020–2024: rektor – prof. dr hab. Andrzej Tykarski prorektor ds. nauki i współpracy z zagranicą – prof. dr hab. Michał Nowicki prorektor ds. studenckich – prof. dr hab. Edmund Grześkowiak prorektor ds. dydaktyki – prof. dr hab. Małgorzata Kotwicka prorektor ds. szkoły doktorskiej i kształcenia podyplomowego – prof. dr hab. Ewa Wender-Ożegowska prorektor ds. klinicznych i współpracy z regionem – prof. dr hab. Zbigniew Krasiński prorektor ds. organizacji, promocji i rozwoju uczelni – prof. dr hab. Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz
Poczet rektorów mały|Collegium Stomatologi|260x260px 1950–1952 – Tadeusz Stefan Kurkiewicz 1952–1953 – Edward Czarnecki 1953–1955 – Jan Roguski 1955–1956 – Anatol Dowżenko 1956–1959 – Antoni Horst 1959–1962 – Wiktor Dega 1962–1964 – Olech Szczepski 1964–1972 – Witold Michałkiewicz 1972–1981 – Roman Góral 1981–1987 – Jerzy Wójtowicz 1987–1993 – Antoni Pruszewicz 1993–1999 – Janusz Gadzinowski 1999–2002 – Leon Drobnik 2002–2008 – Grzegorz Bręborowicz 2008–2016 – Jacek Wysocki 2016–2024 – Andrzej Tykarski 2024–obecnie – Zbigniew Krasiński
Wydziały Wydział Lekarski Wydział Medyczny Wydział Farmaceutyczny Wydział Nauk o Zdrowiu
Podmioty lecznicze thumb|Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny
Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny im. Heliodora Święcickiego Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersyteckie Centrum Stomatologii i Medycyny Specjalistycznej