Tytus Filipowicz (ur. 21 listopada 1873 w Warszawie, zm. 13 lipca 1953 w Londynie) – polski działacz polityczny, dyplomata, publicysta. Przed I wojną światową jeden z przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej. Jako kierownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych 16 listopada 1918 r. podpisał depeszę notyfikującą powstanie państwa polskiego. Chargé d’affaires w RFSRR (1921), poseł i następnie ambasador RP w Stanach Zjednoczonych (1929–1932).

Członek loży wolnomularskiej w Warszawie w czasach II RzeczypospolitejLudwik Hass, Ambicje, rachuby, rzeczywistość. Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905–1928, Warszawa 1984, s. 232., założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 rokuDeklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...] : 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa].

Życiorys Był synem , lekarza i botanika, i Zofii z Samborskich. Wychowywał się pod wpływem Tytusa Chałubińskiego, krewnego ze strony matki, w którego domu zaprzyjaźnił się z młodym Ignacym Paderewskim. Z inspiracji wuja, przemysłowca Alfonsa Surzyckiego, podjął w 1893 r. naukę w szkole sztygarów w Dąbrowie Górniczej. Po jej ukończeniu pracował jako sztygar w kopalni „Flora”. Początkowo związany z Socjaldemokracją Królestwa Polskiego na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, przeszedł wkrótce do Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1897 r. założył drugie po „Robotniku” nielegalne socjalistyczne pismo „Górnik” i został jego redaktorem. Kierował Dąbrowskim Komitetem Robotniczym. Aresztowany przez żandarmerię carską na początku 1898 r. zbiegł i po dwóch tygodniach wyjechał do Londynu. Propagował tam idee niepodległościowe w socjalistycznym czasopiśmie „Przedświt”, redagowanym przez Leona Wasilewskiego i ukończył Szkołę Nauk PolitycznychZofia Nałkowska, „Dzienniki 1930–1939”, Czytelnik, Warszawa 1988 , s. 148. W PPS współpracował blisko z Józefem Piłsudskim. Razem z Piłsudskim udał się w 1904 r. do Japonii w celu pozyskania tamtejszych władz dla sprawy polskiej. W latach 1907–1914 działał w PPS Frakcji Rewolucyjnej. Przed I wojną światową stał się jednym z przywódców PPS. W 1915 r. został oddelegowany do prowadzenia w Warszawie tajnego biura Prezydium i Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego przy przedstawicielu austro-węgierskiego w Warszawie, płk. Josefie von Paiciu. Aresztowanie Filipowicza przez okupacyjne władze niemieckie 20 maja 1916 r. wywołało kryzys w stosunkach austro-niemieckich z powodu ujawnienia związków biura z c.k. administracją. Na początku 1917 r. pełnił funkcję referenta prawno-historycznego w Departamencie Stanu Tymczasowej Rady Stanu. Jednocześnie kierował tajnym Biurem Prasowym i Informacyjnym NKN w budynku przy ul. Szczyglej 12, zajmowanym przez biuro paszportowe Paicia. W związku z tym w maju 1917 r. został ponownie aresztowany przez niemiecką policję i zwolniony pod warunkiem wyjazdu do KrakowaFormalnie zachowując status pracownika Departamentu Stanu.Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 80-81, 221; ..

W okresie od czerwca do grudnia 1917 r. kierował biurem informacyjnym Naczelnego Komitetu Narodowego w Wiedniu, zaś od stycznia do listopada 1918 r. pełnił funkcję zastępcy przedstawiciela Rady Regencyjnej w Wiedniu;. W dniach 16–17 listopada 1918 r. kierował Ministerstwem Spraw ZagranicznychW dniu 16 listopada działał w zastępstwie ministra – M.P. Nr 206 z 18 listopada 1918 r., 17 listopada 1918 r. jako kierownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych – M.P. Nr 208 z 20 listopada 1918 r.. Następnie pełnił funkcję wiceministra w MSZ do odwołania go przez Wasilewskiego 13 grudnia 1918 r., które uznał za bezprawne.

W latach 1921–1933 pełnił kolejno funkcje: przewodniczącego „Misji specjalnej na Kaukaz Południowy” w randze ministra pełnomocnego III klasyW lutym 1921 r., podczas rozmów z przedstawicielami Demokratycznej Republiki Azerbejdżanu w Baku, został aresztowany przez wkraczające wojska Armii Czerwonej, a następnie przewieziony do Moskwy wraz z pozostałymi członkami misji., chargé d’affaires w RFSRR (1921), posła w Finlandii, posła w Belgii, posła, następnie ambasadora w USA (1929–1932), od 1930 również posła w Meksyku.

Po powrocie z misji w Waszyngtonie przeniesiony w 1933 w stan spoczynku. Inicjator i prezes Ligi Odrodzenia Gospodarczego, przekształconej w styczniu 1936 w Polską Partię Radykalną. W grudniu 1937 zgłosił akces do Klubu Demokratycznego. Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę wyjechał do Francji. W latach 1941–1942 i 1949–1953 był członkiem Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej. W styczniu 1937 był prezesem komitetu głównego Polskiego Czerwonego Krzyża.

Po II wojnie światowej pozostał na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii. Pełnił obowiązki przewodniczącego Polskiego Stronnictwa Demokratycznego (1945–1947), z którego został wykluczony w 1947 za poparcie udzielone Augustowi ZaleskiemuAndrzej Friszke, Druga Wielka Emigracja 1945–1990. T. 1. Życie polityczne emigracji, Warszawa 1999, s. 84.

Zmarł w Londynie 13 lipca 1953.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ambasadorowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Chargé d’affaires II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie I Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie III Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie IV Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Klubów Demokratycznych (1937–1939) Kategoria:Członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcja Rewolucyjna Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy emigracyjni Kategoria:Politycy Polskiej Partii Radykalnej Kategoria:Politycy Unii Narodowo-Państwowej Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Ludzie związani z Dąbrową Górniczą Kategoria:Zmarli w 1953 Kategoria:Ambasadorowie Polski w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Rosji Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Austrii Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Rosji Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Belgii Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Finlandii Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego 1917–1918 Kategoria:Szefowie misji dyplomatycznych II Rzeczypospolitej w USA Kategoria:Wiceministrowie Ministerstwa Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej Kategoria:Współpracownicy Tymczasowej Rady Stanu Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie