Anton Czechow

Anton Pawłowicz Czechow ( , ur. w Taganrogu, zm. 15 lipca 1904 w Badenweiler) – rosyjski nowelista i dramatopisarz. Klasyk literatury rosyjskiej. mały|Czechow i Lew Tołstoj w Jałcie (1900) Mistrz „małych form literackich”, w której przeważały obrazki obyczajowe, miniatury z życia urzędników, kupców, ziemian i chłopów, łączące komizm z wyraźnymi akcentami krytyki społecznej.

Znany głównie z dramatów odtwarzających tragizm powszedniej egzystencji zwykłych, przeciętnych ludzi, zazwyczaj pozbawionych woli działania, w których konflikty ukazywał w aspekcie ogólnoludzkim, społeczno-psychologicznym, a zarazem czysto rosyjskim.

Życiorys Anton Czechow pochodził z niezamożnej rodziny kupieckiej. Jako dziecko mówił po ukraińsku, a jako dorosły uważał się za Ukraińca. Urodził się w Taganrogu, mieście położonym nad Morzem Azowskim. Był wychowywany przez okrutnego ojca, prowadzącego mały sklepik. Młody Anton przeżył szereg romansów, w tym jeden z żoną nauczycielaChekhov, Anton (1991). Forty Stories. Translated by Payne, Robert. New York City: Vintage Classics. ISBN 978-0-679-73375-1. s. 20. Po ukończeniu gimnazjum w rodzinnym mieście udał się na studia medyczne do Moskwy. W roku 1884, po ukończeniu uniwersytetu, Czechow rozpoczął pracę w powiatowym szpitalu. Był już dość znanym pisarzem i mógłby zarabiać na życie pisarstwem. Mawiał żartem, że ma żonę medycynę i kochankę literaturę. Już jako student medycyny publikował utwory humorystyczne i satyryczne: Śmierć urzędnika (1883), Kameleon (1884), łączące liryzm z ironią. Pisał na ogół krótkie utwory, gdyż jak sam twierdził "sztuka pisania jest sztuką skracania, a zwięzłość jest siostrą talentu".

Główna część jego dorobku powstała w okresie prowadzenia praktyki lekarskiej, zanim jeszcze jego dzieła przebiły się do szerszej publiczności. Jego nowele były publikowane w tym czasie, ale nie cieszyły się dużym zainteresowaniem czytelników, zaś jego skomplikowanych i trudnych do adaptacji sztuk nie chciano wystawiać. W lipcu 1890 udał się w podróż na Sachalin, miejsca zesłania politycznych i kryminalnych skazańców. Efektem wyprawy było dzieło Wyspa Sachalin, które w Rosji wywołało silny społeczny odzew.

W latach 1888–1900 odbywał podróże do Batumi, gdzie zatrzymywał się w domu przy obecnej ulicy Rustawelego.

Teatrem interesował się od młodzieńczych lat, kiedy to jako gimnazjalista zabiegał, by go wpuszczono na spektakle teatru zawodowego, zabronione dla młodzieży szkolnej. Przez całe życie pisał felietony teatralne oraz opowiadania z życia rosyjskiej sceny. Swoją pierwszą, czteroaktową sztukę Płatonow (Bez ojcowizny), napisał mając około dwudziestu lat. Sztukę dał do przeczytania aktorce Marii Jermołowej, lecz została mu ona zwrócona. Wartość jego sztuk odkrył dopiero Konstantin Stanisławski, słynny twórca teatru MChAT, który premierą Mewy (1898) przyczynił się do rozgłosu Czechowa. Trzy kolejne sztuki pisane na zamówienie MChAT-u (Wujaszek Wania, Trzy siostry, Wiśniowy sad) cieszyły się podobną popularnością co Mewa i są najbardziej znanymi utworami Czechowa.

Duet Stanisławski-Czechow na przełomie XIX i XX w. praktycznie zdominowała działalność MChAT-u. Obaj wspólnie stworzyli podwaliny naturalizmu w teatrze, znacznie wyprzedzając swoją epokę. Istotą tego teatru było zerwanie ze sztucznymi konwencjami gry aktorskiej i zachowywanie się na scenie w możliwie jak najbardziej naturalny sposób.

Czechow chorował na gruźlicę, jednak mimo choroby udał się w ciężką podróż na wyspę zesłańców, by zebrać materiały do książki o katorżnikach (Sachalin). Na zachodzie jego sztuki rozpropagował , zamożny właściciel prawicowego dziennika „Nowoje Wriemia”, który za własne pieniądze drukował i wystawiał dzieła Czechowa w Paryżu i Londynie oraz finansował i organizował podróże Czechowa po Europie.

Czechow zmarł 15 lipca 1904 roku na skutek wyniszczenia gruźlicą. Krótko przed śmiercią pielęgniarka dała mu szampana, żeby ulżyć mu w chorobie. Jego ostatnimi słowami było: Od dawna nie piłem szampana. Pochowano go z honorami na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie. Jego książki należą do podstawowego kanonu literatury światowej.

Życie prywatne Był ateistąTabachnikova, Olga (2010). Anton Chekhov Through the Eyes of Russian Thinkers: Vasilii Rozanov, Dmitrii Merezhkovskii and Lev Shestov. Anthem Press. s. 26. ISBN 978-1-84331-841-5. Dla Rozanowa Czechow reprezentuje końcowy etap klasycznej literatury rosyjskiej przełomu XIX i XX wieku, spowodowany zanikiem tysiącletniej tradycji chrześcijańskiej, która podtrzymywała znaczną część tej literatury. Z jednej strony Rozanow uważa pozytywizm i ateizm Czechowa za swoje wady, wymieniając je wśród przyczyn popularności Czechowa w społeczeństwie.. W 1901 r. Czechow poślubił Olgę Knipper, ulubioną aktorkę Stanisławskiego, która grała większość pierwszoplanowych ról kobiecych w sztukach Czechowa.

Wybrana twórczość Dramaty 1881 – Płatonow 1886 – O zgubnym wpływie palenia tytoniu 1887 – Iwanow – czteroaktówka, 1888 – Niedźwiedź – jednoaktowa komedia, 1888–1889 – Oświadczyny – jednoaktówka, 1889 – Drewniany demon – czteroaktowa komedia, 1891 – Jubileusz – jednoaktowa komedia 1896 – MewaRos. чайка transkryp. pol.: czajka – pol. mewa. Powszechny błąd tłumaczenia z ros. – słowo pol. czajka po ros. чибис transkryp. pol.: czibis. 1899–1900 – Wujaszek Wania (przeróbka Drewnianego Demona) 1901 – Trzy siostry 1904 – Wiśniowy sad

Najbardziej znane opowiadania 1883 – Śmierć urzędnika 1884 – Kameleon 1887 – Kasztanka 1888 – Spać się chce 1898 – Człowiek w futerale Końskie nazwisko

Relacje dokumentalne 1895 – Wyprawa na Sachalin, która składa się z: Wyspa Sachalin (1891–1895), Podróż przez Syberię, Listy.

Nowele Większość napisana pod pseudonimem Antosza Czechonte.

1879–1884 – Intrygi – zbiór dziewięciu nowel, 1882 – Późno zakwitające kwiaty 1883 – Szwedzka zapałka 1883–1888 – Światła 1884 – Ostrygi, Perpetuum mobile 1886 – Piostryje rasskazy, Doskonali ludzie, Tajemnica, Księżna, Nauczyciel, Dzieło sztuki 1886–1901 – Hydrofobia 1887 – Żebrak, Lekarz, Wrogowie, Egzaminy w magistracie, Szczęście, Pocałunek, W Wielkanoc, Tyfus, Wołodia 1888 – Step, Atak nerwowy, Kłopotliwy interes, Pięknisie, Łabędzi śpiew, Senny, Urodziny 1889 – Nieciekawa historia 1890 – Gusew, Koniokradzi 1891 – Pojedynek na śmierć i życie, Żony wieśniaków 1892 – Sala nr 6, Wygnanie, Konik polny, Sąsiedzi, Terror, Moja żona, Motyl 1893 – Dwóch Wołodiów, Anonimowa historia 1894 – Czarny mnich, Historia ogrodnika, Skrzypce Rothschilda, Student, Nauczyciel literatury, Królestwo kobiet 1895 – Trzy lata, Ariadna, Morderstwo 1896 – Dom z attyką, Moje życie 1897 – Chłopi, W domu, W powozie 1898 – Mała trylogia, Jonycz, Wizyta lekarza, Nowa dacza, Oficjalny interes 1899 – Kochanie, Dama z pieskiem, Boże Narodzenie 1900 – Wąwóz 1902 – Biskup 1903 – Panna na wydaniu 1904 – Zakład

Powieści 1884 – Dramat na polowaniu

Ekranizacje

Upamiętnienie w Polsce Od 1973 na terenie obecnej dzielnicy Bielany w Warszawie znajduje się ulica imienia Antoniego CzechowaUchwała nr 105 Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 15 maja 1973 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy”, Warszawa, dnia 15 czerwca 1973 r., nr 6, poz. 39, s. 2.. Także w Katowicach w dzielnicy Nikiszowiec i w Tychach na Osiedlu „C” znajduje się ulica jego imienia.

Zobacz też 100 najlepszych książek Norweskiego Klubu Książki

Przypisy

Linki zewnętrzne Anton Czechow w serwisie Wolne Lektury Adaptacje dramatów Antona Czechowa w serwisie NINATEKA.PL Twórczość Antoniego Czechowa w serwisie Polona.pl

Kategoria:Ludzie urodzeni w Taganrogu Kategoria:Ludzie związani ze Zwienigorodem Kategoria:Pisarze rosyjskojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Moskwą Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Rosyjscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Rosyjscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Rosyjscy ludzie teatru Kategoria:Rosyjscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Rosyjscy prozaicy XX wieku Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Zmarli w 1904 Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli na gruźlicę Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)