Sojusz 90/Zieloni (niem. Bündnis 90/Die Grünen) – centrolewicowa partia polityczna w Republice Federalnej Niemiec, utworzona w 1993 r. w wyniku połączenia koalicji ruchów obywatelskich byłej NRD – , z zachodnioniemiecką partią Zielonych, której poprzednicy powstali w latach 70. XX wieku, jako element nowych ruchów społecznych i ekologicznych.
Sojusz 90/Zieloni jest partią członkowską Europejskiej Partii Zielonych, w Parlamencie Europejskim jej posłowie należą do grupy Zieloni/WSE. Współpracował także z nieistniejącą już Obywatelską Koalicją Zielonych.
Od 1998 do 2005 r. Sojusz 90/Zieloni tworzył koalicję rządową z Socjaldemokratyczną Partią Niemiec.
Z niemiecką partią Zielonych współpracuje niezależna polityczna Fundacja im. Heinricha Bölla.
Historia Geneza partii Geneza Zielonych wiąże się z ruchami ekologicznymi i protestami przeciwko elektrowniom jądrowym w Niemczech Zachodnich w latach 70. XX wieku. Do formalnego powołania sojuszu wyborczego doszło na konwencji we Frankfurcie 17–18 marca 1979 r. przed wyborami do Parlamentu Europejskiego. Ugrupowanie nazywało się wówczas Sonstige Politische Vereinigung/Die Grünen. W wyborach zdobyło 3,2% (900 tys. głosów) i nie zdobyło żadnych mandatów, ale przekroczyło próg uprawniający do uzyskania zwrotu kosztów kampanii wyborczej i subwencji z budżetu państwa. Umożliwiło to start w wyborach lokalnych, gdzie Zieloni odnieśli pierwsze sukcesy, w 1979 r. wprowadzili 4 posłów do landtagu w Bremie.
W 1980 r. ugrupowanie zostało formalnie przekształcone w partię polityczną. Pomimo słabego wyniku w wyborach parlamentarnych w 1980 roku (1,5%) partia wprowadziła swoich przedstawicieli do kilku landtagów, w Badenii-Wirtembergii, Berlinie, Hesji, Hamburgu i Dolnej Saksonii. W tym okresie w Niemczech popularność zyskiwały protesty pokojowe i demonstracje przeciwko energii atomowej. Zieloni brali w nich aktywny udział i pozyskiwali wyższe poparcie, dzięki temu w 1983 r., pod przywództwem Petry Kelly, po raz pierwszy przekroczyli próg wyborczy w wyborach do Bundestagu (zdobyli 5,6%, co przełożyło się na 27 mandatów).
W 1985 roku Zieloni dzięki koalicji z SPD po raz pierwszy weszli do rządu w landtagu w Hesji. Polityk Zielonych Joschka Fischer został w tym landzie ministrem środowiska. W 1987 roku partia poprawiła swój wynik w wyborach do Bundestagu, zdobywając 8,3% głosów, co przełożyło się na 42 mandaty.
Po zjednoczeniu Niemiec W 1990 roku doszło do zjednoczenia Niemiec. Zieloni na zachodzie Niemiec nie podzielali entuzjazmu co do zjednoczenia, obawiali się wzmocnienia władzy centralnej w Niemczech i wzrostu nacjonalizmu. W kampanii wyborczej pomijali temat zjednoczenia, ich hasło brzmiało: „Wszyscy mówią o Niemczech, my mówimy o pogodzie”. Strategia ta nie przyniosła sukcesu, partia zdobyła 4,8% i nie przekroczyła progu wyborczego w Niemczech Zachodnich. W lutym 1990 roku powołano jednak do życia Partię Zielonych w Niemczech Wschodnich. Partia weszła w koalicję z ruchami obywatelskimi, wystartowała w wyborach pod nazwą Sojusz 90/Zieloni i przekroczyła próg wyborczy na wschodzie Niemiec. Dzięki temu po fuzji wschodnich i zachodnich partii Zielonych partia miała swoich przedstawicieli w parlamencie krajowym.
3 grudnia 1990 roku, po wyborach, doszło do fuzji wschodniej i zachodniej partii Zielonych. W 1993 roku już ogólnoniemiecka partia Zielonych połączyła się z działającym we wschodnich Niemczech ugrupowaniem Sojusz 90. W tym okresie nieformalnym liderem ugrupowania stał się Joschka Fischer.
W 1994 roku partia powróciła do Bundestagu (wynik 7,3%, 49 mandatów). Od tego czasu Zieloni zmienili strategię, przestali być partią zainteresowaną wyłącznie sprawami ekologii i rozwinęli program w innych tematach, takich jak gospodarka czy polityka społeczna.
Rząd koalicyjny z SPD (1998–2005) W wyborach w 1998 roku partia nie poprawiła znacząco swojego wyniku w wyborach krajowych (6,7%, 47 mandatów), ale po wyborach weszła w koalicję z SPD. Trzech przedstawicieli Zielonych objęło stanowiska w rządzie, Joschka Fischer objął resort spraw zagranicznych, Jürgen Trittin został ministrem środowiska, Andrea Fischer została ministrem zdrowia.
Udział w rządzie doprowadził do podziałów w partii. W 1999 roku partia musiała zdecydować o poparciu Niemiec interwencji NATO w Kosowie. Było to sprzeczne z programowym pacyfizmem partii. Inną ważną decyzją była decyzja o likwidacji elektrowni atomowych. Było to zgodne z długofalowym programem partii, ale proces zamykania elektrowni był długotrwały, co rozczarowało wielu działaczy i skłoniło ich do odejścia.
W wyborach w 2002 roku partia poprawiła swój stan posiadania w Bundestagu i ponownie weszła w koalicję z SPD, politycy Zielonych weszli w skład rządu Gerharda Schrödera. W 2005 roku Schröder ogłosił wcześniejsze wybory.
W opozycji (2005–2021) Po 2005 roku partia odnosiła sukcesy na szczeblu landtagów, wchodząc w niektórych landach do rządu. Niezwykle udany dla partii był rok 2011, kiedy to polityk partii po raz pierwszy stanął na czele rządu landowego (Winfried Kretschmann w Badenii-Wirtembergii). W tym samym roku partia po raz pierwszy wprowadziła swoich przedstawicieli do wszystkich landtagów. W wyborach w 2013 roku partia odnotowała jednak słabszy rezultat, co wynikało między innymi z dyskusji o kontrowersyjnym stanowisku Zielonych wobec pedofilii we wczesnych latach 80.
W wyborach w 2017 r. partia zdobyła 8,9% głosów i zdobyła 67 miejsc w Bundestagu. W przeprowadzonych dwa lata później wyborach do Parlamentu Europejskiego partia zajęła drugie miejsce, zdobywając 20,53% i wprowadzając do Europarlamentu 21 przedstawicieli.
Rząd koalicyjny z SPD i FDP (2021–2025) Po wyborach wrześniowych w 2021 r. Zieloni zdobyli 14,8% i 118 mandatów, stając się trzecią siłą w Bundestagu. Po wyborach Zieloni wraz z partiami SPD i FDP współtworzyli rząd Olafa Scholza 8 grudnia 2021 r. Politykom Zielonych przypadło 7 ministerstw:
Ówczesny współprzewodniczący Zielonych – Robert Habeck został wicekanclerzem oraz ministrem gospodarki i ochrony klimatu, Ówczesna współprzewodnicząca Zielonych – Annalena Baerbock została ministrą spraw zagranicznych, Ministrem rolnictwa i polityki żywnościowej oraz ministrem edukacji i badań naukowychW rządzie mniejszościowym SPD-Zielonych (2024–2025). został Cem Özdemir, Ministrą do spraw rodziny, osób starszych, kobiet i młodzieży najpierw została Anne Spiegel (2021-2022), a następnie Lisa Paus (2022-2025), Ministrą środowiska, ochrony przyrody, bezpieczeństwa jądrowego i ochrony konsumentów, została Steffi Lemke.
Z powodu sprzeciwu SPD i Zielonych na pomysły FDP i jego lidera – Christofera Lindnera (m.in. zniesienie daniny solidarnościowej, czy zmiana polityki klimatycznej) kanclerz Scholz zdymisjonował Lindnera, co spowodowało wyjście FDP z koalicji oraz powstanie rządu mniejszościowego. Rząd przegrał głosowanie nad wotum zaufania, co oznaczało upadek rządu SPD-Zielonych i przedterminowe wybory.
Zieloni w wyborach do landtagów (2021–2025) Po wyborach landowych w 2021 roku w landzie Nadrenia-Palatynat Zieloni z wynikiem 9,3% utworzyli koalicję sygnalizacji świetlnej z SPD i FDP. W tym samym roku w wyborach do landtagu w Badenii-Wirtembergii Zieloni uzyskali najlepszy wynik w landzie (32,6%) i współtworzyli koalicję z CDU. Nowym premierem landu został Winfried Kretschmann z partii Zieloni.
W 2022 roku Zieloni zdobyli 18,3% w wyborach do landtagu w Szlezwiku-Holsztynie. Po wyborach zawiązała się koalicja pomiędzy CDU i Zielonymi, a nowym premierem landu został Daniel Günther z CDU. W tym samym roku w wyborach do landtagu w Nadrenii Północnej-Westfalii Zieloni zdobyli 17,8% i 39 mandatów. W landzie powstała koalicja CDU-Zieloni, premierem został Hendrik Wüst (CDU), a jego zastępcą została Mona Neubaur (Zieloni).
W opozycji (od 2025) Po wyborach w 2025 roku Zieloni zaliczyli spadek poparcia (z 14,7% do 11,6%) i co za tym idzie, otrzymali mniejszą liczbę mandatów w parlamencie (ze 118 do 85).
Poparcie w wyborach Wybory do Bundestagu + Wyniki w wyborach parlamentarnych Wybory Poparcie Zmiana punktów procentowych Mandaty (Bundestag) Zmiana 1980 1,5% – – – 1983 5,6% 10px 4,1 27 10px 27 1987 8,3% 10px 2,7 42 10px 15 1990W wyborach startowały dwie partie zielonych: wschodnioniemiecka z wynikiem 1,2% i 8 mandatami oraz zachodnioniemiecka z wynikiem 3,8% i 0 mandatami. 5% 10px 3,3 8 10px 34 1994Były to pierwsze wybory do Bundestagu po fuzji partii Zielonych z Sojuszem 90. 7,3% – 49 – 1998 6,7% 10px 1,1 47 10px 2 2002 8,6% 10px 1,9 55 10px 8 2005 8,1% 10px 0,5 51 10px 4 2009 10,7% 10px 2,6 68 10px 17 2013 8,4% 10px 2,3 63 10px 5 2017 8,9% 10px 0,5 67 10px 4 2021 14,8% 10px 5,9 118 10px 51 2025 11,6% 10px 3,1 85 10px 33
Wybory do Parlamentu Europejskiego + Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego Wybory Poparcie Zmiana punktów procentowych Mandaty Zmiana L. miejsc dla Niemiec 1979 3,2% – 0 – 81 1984 8,2% 10px 5 7 10px 7 81 1989 8,45% 10px 0,25 8 10px 1 99 1994 10,1% 10px 1,65 12 10px 4 99 1999 6,4% 10px 3,7 7 10px 5 99 2004 11,9% 10px 5,5 13 10px 6 99 2009 12,1% 10px 0,2 14 10px 1 99 2014 10,7% 10px 1,4 11 10px 3 99 2019 20,5% 10px 9,8 21 10px 10 96 11,9% 10px 8,6 12 10px 9 96
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Partie i ugrupowania w Niemczech Kategoria:Partie Zielonych