Park Narodowy Big Bend () – park narodowy położony w USA, w stanie Teksas. Utworzony został w 1944, obejmuje swoją powierzchnią ponad 3242 km² (801 163 akrów) i jest zarządzany przez National Park Service. Nazwa pochodzi od zakola granicznej rzeki Rio Grande, przez co cały rejon nosi nazwę Krainy Wielkiego Zakola. Park ze względu na swe oddalenie (głębokie południe Teksasu) nie należy do często odwiedzanych, a liczba odwiedzających w kolejnych latach XXI wieku zwykle nieznacznie przekraczała 300 tys. osób rocznie, podczas gdy w każdym z pierwszych dziesięciu najpopularniejszych parków przekracza dwa miliony turystów. Park Narodowy Big Bend jest największym obszarem chronionym w Stanach Zjednoczonych i w całości znajduje się na pustyni Chihuahua. Centrum parku zajmują góry Chisos Mountains z najwyższym szczytem Emory Peak (2385 m n.p.m.).
Historia Trudno określić, kiedy najwcześniej tereny parku były zamieszkałe, jednak istniejące petroglify na skałach wskazują, że teren parku był co najmniej odwiedzany przez Paleoindian w okresie 6 do 4,5 tys. lat p.n.e. Przed przybyciem Europejczyków tereny parku zamieszkiwali Indianie z kultury Jornado Mogollón, a także Jumano i Chisos.
thumb|left|Obóz Civilian Conservation Corps w Chisos Basin w latach 1934-37
Określeniem Despoblado (pol. Pusta ziemia) hiszpańscy konkwistadorzy nazywali niemal bezludną ziemię leżącą na północ od rzeki Rio Grande. Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do terenów parku był hiszpański konkwistador Álvar Núñez Cabeza de Vaca w 1535 roku. Wraz z trzema pozostałymi przy życiu towarzyszami pokonał te tereny pieszo podążając do Kalifornii. Ten dziki i pusty obszar długo uznawano za ziemię niczyją. Przed przybyciem białych osadników w niedostępnych terenach ukrywali się Komancze i Apacze ze szczepu Mescalero, którzy napadali wioski leżące w północnym Meksyku, oraz bandyci najeżdżający rancza po stronie amerykańskiej.
W latach 80. XIX wieku na tereny dzisiejszego parku przybyli górnicy, którzy działali do lat 40. XX wieku. Działalność górnicza rozpoczęła się na zachodnich obrzeżach współczesnego parku, kiedy odkryto tam pokłady srebra. Powstały dwa obozy górnicze o nazwach Marfa i Mariposa, które przekształciły się w miasto o nazwie Terlingua. Miasto w 1913 roku liczyło już ponad 1000 mieszkańców, otwarto w nim szkołę i inne budynki użyteczności publicznej. W 1922 roku 40% produkcji srebra w USA pochodziło z kopalni w tym rejonie. Oprócz srebra, po odkryciu pokładów cynabarytu zaczęto produkcję rtęci. W okresie największej prosperity w okolicy Terlingua oraz na terenie obecnego parku istniało 30 niezależnych kopalni rtęci, których szkody środowiskowe są obserwowane do chwili obecnej. Po zbankrutowaniu największej kopalni (Chisos Mining Company) w 1942 roku miasto stopniowo opustoszało i dopiero w latach 60. pojawili się ponownie mieszkańcy, którzy obecnie najczęściej zajmują się obsługą ruchu turystycznego (przewodnicy po górach i spływy Rio Grande oraz dwa motele). Jedna z kopalń rtęci istniała do 1973 roku, jednak na skutek zagrożeń związanych z toksycznością odpadów, podobnie jak i inne kopalnie rtęci w USA została zamknięta. W 1996 roku miejscowość liczyła 25 osób, a w 2010 roku 58 osób.
W maju 1933 roku utworzono park stanowy Texas Canyons State Park. Krótko później zmienił on nazwą na Big Bend State Park. W parku nie było dróg i dlatego do ich budowy skierowano Civilian Conservation Corps, który działał na terenie parku z przerwami do 1942 roku. W 1944 roku decyzją Franklina Delano Roosevelta wykupiono z funduszy federalnych wyeksploatowane i zdewastowane tereny. Dnia 6 lipca prezydent podpisał Akt Kongresu tworzący Big Bend National Park. W roku 1972 Kongres Stanów Zjednoczonych zaaprobował przeznaczenie funduszy na wykup ziemi z rąk prywatnych co sprawiło, że powierzchnia parku zwiększyła się o ponad 400 km² i osiągnęła obecną wielkość. W 1976 roku park został wpisany na listę rezerwatów biosfery UNESCO.
Na terenie Parku Big Bend jest dziewięć miejsc zaliczanych do zasobów kulturowych Stanów Zjednoczonych. Są to miejsca związane z ludźmi oraz historią regionu, co spowodowało ich wpisanie na listę National Register of Historic Places. Należą do nich między innymi Castolon Historic District (punkt handlowy ang. trading post), Hot Springs Historic District (otoczenie źródeł wód leczniczych), Mariscal Mining District (region górniczy), pozostałości rancza Homera Wilsona (Homer Wilson Ranch), rancza Estelle, Luna's Jacal (pastwiska oraz pomieszczenia używane w wypasach meksykańskich kóz) oraz trzy inne miejsca wykopalisk archeologicznych.
Geografia parku thumb|Widok na Sierra del Carmen w pobliżu Boquillas Canyon Park jest położony na południu Teksasu, wzdłuż granicznej rzeki Rio Grande, obejmując 180 km jej biegu. Rzeka płynie poprzez zróżnicowany krajobrazowo teren. Od otwartej pustyni Chihuahua, poprzez trzy spektakularne kaniony (Santa Elena, Mariscal i Boquillas Canyon), czy też wzdłuż kilkusetmetrowych ścian (do 460 m), na krawędzi Sierra del Carmen. Wyniesienie nad poziom morza zawiera się w przedziale od 550 m n.p.m. w korycie rzeki Rio Grande wypływającej z parku do szczytu Emory Peak w centralnej części parku zwanej Górami Chisos osiągającego wysokość 2387 m n.p.m. (7832 stóp).
Właściwości ekosystemu na terenie parku są podstawą do podziału parku na trzy ekoregiony. Są to Chihuahuan Desert Grasslands, Low Mountains and Bajadas oraz Chihuahuan Montane Woodlands.
Geologia Budowa geologiczna parku jest bardzo zróżnicowana. Teren został ukształtowany zarówno na skutek procesów plutonicznych, jak i wulkanicznych. W rzeźbie terenu występują elementy tworzących się cyklicznie ryftów, uskoków, fałdów, basenów endoreicznych oraz gór powstających na skutek nachodzących na siebie płyt tektonicznych.
Najstarsze ruchy górotwórcze miały miejsce w okresie wczesnego permu (330–285 mln lat temu), kiedy to skały osadowe z dna morza Środkowego Zachodu zostały nasunięte z południa w wyniku kolizji płyty południowoamerykańskiej z płytą północnoamerykańską. Park prawie w całości leży na płycie południowoamerykańskiej (oprócz wybrzeża Teksasu jest to jedyny fragment USA), natomiast granica styku płyt przebiega ukosem wzdłuż zachodnich granic parku.
Kolejne ruchy miały miejsce w późnej kredzie (lata 200–85 mln temu), kiedy tworzący się ryft pomiędzy Ameryką Północną a Południową (w wyniku którego powstała Zatoka Meksykańska), obniżył teren parku. Na przełomie późnej kredy i wczesnego trzeciorzędu została ukształtowana wschodnia część parku, oraz wyniesione sąsiednie góry Sierra del Carmen, a także Santiago Mountains.
Góry z centralnej części parku – Chisos Mountains – powstały 46 do 28 mln lat temu na skutek procesów plutonicznych i wulkanicznych. W wyniku działań wulkanicznych powstały Rosillos Mountains, McKinney Hills oraz Grapevine Hills – fragment Chisos Mountains bardzo chętnie odwiedzany ze względu na swoją widowiskowość. Skały wulkaniczne występują w centralnej i południowo-zachodniej części parku, z wyłączeniem najdalej wysuniętych fragmentów na zachód, w których są osadowe skały trzeciorzędowe i czwartorzędowe. Wzdłuż zachodniej części parku biegnie granica Pasa orogenezy Marathon silnie sfałdowanego terenu powstałego na skutek ruchów endogenicznych i transgesji na pograniczu płyt. Właśnie ten obszar jest bogaty w takie pierwiastki jak rtęć (Hg), uran (U) i fluor (F), z których ten pierwszy był długo eksploatowany na skalę przemysłową.
W wyniku najmłodszych ruchów tektonicznych sprzed 2 mln lat powstały uskoki, których efektem są spektakularne kaniony rzeki Rio Grande – Santa Elena Canyon i Boquillas Canyon. Uskok tworzący Boquillas Canyon jest fragmentem monokliny Sierra del Carmen-Santiago Mountain i biegnie wzdłuż wschodnich granic parku.
Klimat thumb|Muł w wyschniętym korycie rzeki Rio Grande Zmienne ukształtowanie terenu parku oraz różnica wyniesienia nad poziom morza wpływa zarówno na temperaturę, jak i na wysokość opadów. Wysokość opadów jest stosunkowo niska na terenie całego parku, jednak średnioroczna ich wielkość na różnych poziomach może się różnić nawet trzykrotnie. Rzeki występujące w parku są okresowe i nawet graniczna rzeka Rio Grande, której źródła znajdują się w odległych o 2000 km Górach Skalistych, ma często w lecie tylko kilkanaście centymetrów głębokości.
Średnie opady dla stacji meteorologicznej w Chichos Basin wynoszą 448,8 mm, podczas gdy dla stacji w Castolon 260,0 mm, a średnioroczna temperatura odpowiednio 16,8 C° oraz 21,0 C°. Miesięczne dane dla wymienionych stacji zostały przedstawione w tabelach poniżej.
Walory naturalne Park jest ceniony ze względu na swe unikatowe walory geologiczne, zróżnicowaną roślinność pustynną oraz bogatą faunę. W parku jest więcej gatunków ptaków, nietoperzy i kaktusów niż w jakimkolwiek innym parku w Stanach Zjednoczonych.
Flora thumb|Sotol (Dasylirion liophyllum) – powszechnie występująca roślina z rodziny szparagowatych thumb|Krzew ocotillo niedaleko Kanionu Santa Elena
Kaktusy i inne sukulenty W parku rośnie ponad 1200 gatunków roślin (w tym ponad 60 gatunków kaktusów). Bardzo duża liczba kaktusów jest wynikiem lokalizacji parku oraz różnorodności rzeźby w parku. Big Bend znajduje się na północnym skraju pustyni Chihuahua, która jest znana z bogactwa kaktusów. Jednak na skład gatunkowy parku mają również wpływ okoliczne biotopy takie jak Płaskowyż Edwardsa, Tamaulipas skrub, Sierra Madre i południowe Góry Skaliste. Różnorodność siedlisk stworzonych przez różnorodność elewacji, geologii oraz gleb pozwala na zajęcie przez wiele gatunków niewielkich obszarów najbardziej odpowiedniego siedliska na terenie parku.
Do najbardziej zróżnicowanych rodzajów należy na przykład opuncja reprezentowana przez 16 gatunków. W parku rośnie wiele przystosowanych do pustynnych warunków sukulentów, nie będących kaktusami, a należących do agawowatych jak np. jukki czy też szparagowatych jak np. draceny. Interesującym sukulentem jest wilczomlecz Euphorbia antisyphilitica służący do pozyskiwania wosku roślinnego kandelila. Inną rośliną pustynnego południa Stanów Zjednoczonych jest występująca często na całym obszarze parku Fouquieria splendens nazywana popularnie „ocotillo” lub Kaktusem Jakuba.
Preria W przeszłości duże obszary, pustynnych obecnie terenów, pokryte było trawami tworząc prerię i środowisko do życia dla wielu zwierząt żywiących się trawami. Około 1880 roku zmiany klimatu spowodowały postępujące pustynnienie, co sprawiło, że na początku XX wieku takie zbiorowiska pozostały wyłącznie w północnej części parku. Postępująca erozja krajobrazu oraz, co bardziej szkodliwe, erozja gleb i zanikanie traw miało miejsce przez cały wiek, do 2000 roku, w którym to władze parku uruchomiły projekt mający za zadanie co najmniej zatrzymanie tego procesu, a jeśli się uda to nawet częściowe jego odwrócenie. Dużym nakładem środków ukształtowano mikro-powierzchnie zatrzymujące wody opadowe, posadzono rośliny, które chronione są porozkładanymi gałęziami przed erozją wietrzną. Trawy sadzi się pasami, odległymi od siebie o kilka-kilkanaście metrów, licząc na to, że pozostawiony teren zarośnie samoistnie. Do 2009 roku, z udziałem całej rzeszy ochotników zrekultywowano w ten sposób 316 akrów (ok. 128 ha).
Drzewa i krzewy thumb|Roślinność wzdłuż Rio Grande w pobliżu Boquillas Canyon Rośliny drzewiaste są lokalnie dość ubogą w gatunki grupą roślin. Ich występowanie ogranicza się do wąskiego pasa wzdłuż brzegu rzeki Rio Grande oraz centralnej części masywu gór Chisos.