Nazaret (, Nacerat; , An-Nasira) – największe miasto Dystryktu Północnego w Izraelu.
Jest to największe arabskie miasto w kraju i dlatego często jest nazywane „arabską stolicą Izraela”. Stanowi gospodarczą, polityczną, kulturalną i medialną stolicę izraelskich Arabów. Nastroje panujące w mieście są ważnym wskaźnikiem nastrojów panujących w arabskiej społeczności Izraela.
W Ewangeliach Nazaret zostało przedstawione jako miejsce dorastania Jezusa Chrystusa, w związku z czym wybudowano tutaj liczne sanktuaria upamiętniające wydarzenia biblijne. Stały się one celem pielgrzymek chrześcijan.
Położenie Miasto Nazaret jest położone w Dolnej Galilei, w północnej części Izraela, w odległości 25 km od Jeziora Tyberiadzkiego i 9 km na zachód od góry Tabor. W jego otoczeniu znajduje się miasto Nof ha-Galil, miasteczka Ar-Rajna, Kefar Tawor, Iksal, Jafa an-Naserije i Ilut, moszawy Tel Adaszim i Cippori oraz kibuce Mizra, Ginnegar i Kefar ha-Choresz. Nazaret wraz z przyległymi miejscowościami utworzył dużą aglomerację miejską. Po stronie południowo-zachodniej jest miejscowość Jafa an-Naserije, na zachodzie miasto Nacerat Illit, a dalej w kierunku północno-wschodnim ciągną się miejscowości Ar-Rajna, Ein Mahil, Maszhad i Kefar Kanna. Tworzą one zwarty, terytorialnie przyległy do siebie obszar jednej dużej aglomeracji miejskiej. Utworzono tutaj obszar metropolitalny. Wywiera on silny wpływ na położone w pobliżu miasta satelickie: położone na południowy zachod miasto Migdal ha-Emek, na południowy wschód miejscowość Iksal, na wschód Kefar Tawor, na północny wschód Tur'an i na zachód miejscowość Ilut. Przez całą aglomerację przechodzą liczne drogi przelotowe. Nieprzerwana długość obszaru zabudowanego wynosi 12 km, a maksymalna szerokość sięga 5 km.
Nazaret jest położone w Poddystrykcie Jezreel, w Dystrykcie Północnym Izraela.
Środowisko naturalne Miasto jest położone na wysokości około 300–350 m n.p.m. w masywie górskim Hare Nacerat (wzniesienia wznoszą się na wysokość ponad 400 m n.p.m.). Leży w naturalnej niecce na stokach pięciu wzgórz (Nebi Sa’in, Romane, Kufze, Rajme i Szeik). Wzgórza te są pozbawione roślinności i w większości pokryte zabudową mieszkalną. Na południe od miasta teren gwałtownie opada około 200 metrów niżej do intensywnie użytkowanej rolniczo Doliny Jezreel. W kierunku tym spływają strumienie Tavor i Mizra, natomiast głębokim wadi w kierunku północno-zachodnim spływa strumień Cipori.
Klimat Klimat Nazaretu został sklasyfikowany jako śródziemnomorsko-pustynny. Położenie w górzystej okolicy powoduje, że wiosną i jesienią panują tutaj umiarkowane temperatury około 20 °C. Latem temperatury dochodzą do 40 °C, chociaż najczęściej wahają się około 30–35 °C. Jednak zimą temperatury spadają nawet do 0 °C, chociaż najczęściej jest około 5 °C. Przeważają wiatry północno-wschodnie i zachodnie, średnio wilgotne. Deszcze rozpoczynają się w październiku i osiągają swoje maksimum w styczniu.
Historia
Badania archeologiczne odkryły kultowy ośrodek sprzed ponad 9000 lat (neolit), położony przy kibucu Kefar HaChoresz, w odległości około 3 km od Nazaretu. Odnaleziono pozostałości 65 osób pochowanych pod olbrzymimi kamieniami nagrobnymi, które zostały wykonane z bloków białego gipsu o wadze około 3 ton. Udekorowanie czaszek zmarłych jest powodem, dla którego archeolodzy przypuszczają, że był to ważny ośrodek kultowy w tamtych czasach. Badania archeologiczne prowadzone na terenie Nazaretu ujawniły pozostałości garncarstwa z wczesnej epoki brązu (1500 p.n.e.) oraz ceramikę z epoki żelaza (1500–586 p.n.e.). Należy przypuszczać, że pierwsi mieszkańcy Nazaretu byli Kananejczykami, brak jednak na to potwierdzeń archeologicznych. Brak śladów osadnictwa z okresów asyryjskiego, babilońskiego lub perskiego. Wykopaliska przeprowadzone przed 1931 nie ukazały także „żadnych śladów osadnictwa greckiego lub rzymskiego”. Franciszkanin i archeolog Bellarmino Bagatti, który prowadził dalsze wykopaliska, odkrył rzymskie i bizantyjskie artefakty, które pozwoliły jednoznacznie stwierdzić istnienie osadnictwa od II wieku. Również na podstawie grobów odkrytych w pobliżu wioski można wywnioskować, że Nazaret było żydowską osadą w okresie rzymskim; pierwsze groby tego typu prawdopodobnie pojawiły się w Galilei w połowie I wieku naszej ery. W dwóch grobach znaleziono lampy gliniane, szklane naczynia i wazy pochodzące z okresu między I a III wiekiem.
We wczesnych żydowskich źródłach brak informacji o Nazarecie, może to wynikać z niskiej pozycji Galilei wśród Żydów żyjących w Judei. Nie wzmiankuje o nim Stary Testament, Talmud ani żydowski historyk Józef Flawiusz. Miasteczko pojawia się dopiero w I wieku n.e. Ocenia się, że Nazaret liczył wówczas około 480 mieszkańców. Według opisu Ewangelii Łukasza Nazaret był domem Józefa i Marii, rodziców Jezusa ChrystusaZobacz: Ewangelia Łukasza 1,26-27: „(26) W szóstym miesiącu posłał Bóg anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret, (27) do Dziewicy poślubionej mężowi, imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.Zobacz: Ewangelia Łukasza 2,1-5: „(1) W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. (2) Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. (3) Wybierali się więc wszyscy, aby się dać zapisać, każdy do swego miasta. (4) Udał się także Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawidowego, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i rodu Dawida, (5) żeby się dać zapisać z poślubioną sobie Maryją, która była brzemienna”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Według Ewangelii Józef i Maryja przybyli z małym Jezusem do Nazaretu po śmierci króla Heroda Wielkiego i tutaj Jezus spędził swoje dzieciństwo. Przebywał on w Nazarecie do czasu podjęcia się publicznej działalności, którą rozpoczął mając około 30 lat. Wtedy przyjął chrzest w Jordanie z rąk Jana Chrzciciela, a następnie przeniósł się do pobliskiego KafarnaumZobacz: Ewangelia Mateusza 4,12-13: „12) Gdy /Jezus/ posłyszał, że Jan został uwięziony, usunął się do Galilei. (13) Opuścił jednak Nazaret, przyszedł i osiadł w Kafarnaum nad jeziorem, na pograniczu Zabulona i Neftalego”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Zgodnie z tradycją katolicką już w pierwszych latach po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa istniała w Nazarecie silna grupa judeochrześcijan, która spotykała się w domu Maryi i Józefa. Kolejne lata wiązały się z falą ciężkich prześladowań chrześcijan, a także i Żydów. W 1962 roku w Cezarei Nadmorskiej odkryto listę w języku aramejskim zawierającą spis rodzin kapłańskich, rozesłanych do różnych miejscowości z powodu upadku w 70 roku Jerozolimy i zniszczenia Świątyni Jerozolimskiej, z których jedna zamieszkała w Nazarecie; według inskrypcji „kapłani z porządku Elkalira uczynili Nazaret swoim domem”. Miasto Nazaret pozostawało żydowskim co najmniej do VII wieku, jednak jego historia była już nierozerwalnie związana z chrześcijaństwem. Euzebiusz z Cezarei w swojej Historii Kościoła powołuje się na Hegezypa, który w II wieku pisał o krewnych Jezusa z Nazaretu, kiedy opowiada o prześladowaniach za cesarza Domicjana (81–96 n.e.). Następnie krewni Jezusa mieli rozejść się po całym świecie. Archeolodzy znaleźli również miejsce nabożeństw wczesnych chrześcijan (III w.), w tym baptysterium w podłodze pokrytej mozaiką, na której widnieje imię diakona Konona z Nazaretu. Według podania Euzebiusza z Cezarei (Historia Kościoła, t. 1, 7:13-14) w czasie prześladowań za Decjusza (249–251) chrześcijański męczennik Konon powiedział w czasie przesłuchania, że jest z potomków rodziny Chrystusa z Nazaretu w Galilei. W IV wieku w tej niewielkiej osadzie wybudowano pierwszy kościół, który znajdował się przy jaskini. Hieronim ze Strydonu pisał w V wieku, że Nazaret był zwykłą wsią, której żydowscy mieszkańcy czerpali zyski z handlu z chrześcijańskimi pielgrzymami. Do VI wieku była to żydowska osada. Opowieści o Maryi zaczęły od VI wieku ściągać coraz większą liczbę chrześcijańskich pielgrzymów. Wybudowano wówczas w miejscu przypuszczalnego położenia domu Maryi trzynawową bizantyńską bazylikę Zwiastowania z przylegającym do niej konwentem. W 614 roku Persowie prowadzący wojnę z Bizancjum najechali na Palestynę. Przeciwko chrześcijanom wystąpili wówczas żydowscy powstańcy pod wodzą Beniamina, którzy zburzyli liczne kościoły i klasztory. W nagrodę za poparcie Persowie dali Żydom ograniczoną władzę nad Palestyną (lata 614–617). Gdy Bizantyjczycy zaczęli odnosić sukcesy w wojnie z Persami, w 627 roku Żydzi zawarli tajne porozumienie z cesarzem Herakliuszem. Po zajęciu Palestyny cesarz złamał warunki porozumienia i nakazał mordowanie wszystkich złapanych Żydów. Miejscem szczególnej kaźni było Nazaret, które od 630 roku przestało być żydowską osadą.
W 637 roku Palestyna została podbita przez Arabów. Następnie I wyprawa krzyżowa rozpoczęła długą epokę konfliktu chrześcijańsko-muzułmańskiego. W tym czasie wioska Nazaret często przechodziła z rąk do rąk, ponosząc przy tym znaczne straty w ludności. W 1099 roku jeden z rycerzy, Tankred, otrzymał tytuł księcia Galilei. Stolicę swojego księstwa ulokował on w Nazarecie, do którego przeniesiono także diecezję z Beisan tworząc archidiecezję nazaretańską. W 1187 roku muzułmanie ponownie przejęli panowanie nad Nazaretem, aby w 1229 roku utracić je i ponownie odzyskać w 1263 roku. Sułtan Bajbars dokonał wówczas zniszczenia wszystkich chrześcijańskich budynków i wygnał z miasteczka całą ludność chrześcijańską. Na ich powrót zezwolił w 1620 roku druzyjski książę Fachr ad-Din II. Wtedy franciszkanie otrzymali w darze ruiny katedry krzyżowców. W 1730 roku wzniesiono nową świątynię, którą zburzono w 1955 roku i zastąpiono nowoczesną bazyliką pod wezwaniem Zwiastowania Pańskiego (1959 r., według projektu Giovanniego Muzio). W 1799 roku miasto zajęły wojska Napoleona Bonaparte podczas jego kampanii syryjskiej. Napoleon odwiedził święte miejsca w mieście. Za rządów Ibrahima Paszy miasto było otwarte dla europejskich pielgrzymów i misjonarzy. Władze tureckie umożliwiały europejskim przedsiębiorcom inwestowanie pieniędzy w Nazarecie, dzięki czemu miasto mogło się rozwijać. Podczas rozruchów 1860 roku beduiński przywódca Aghil Agha zapewnił bezpieczeństwo chrześcijańskiej społeczności w mieście. W 1864 roku Ormianin Kaloost Varstan założył pierwszy szpital misyjny w Nazarecie. Ten tzw. „szpital na górce” był sponsorowany przez stowarzyszenie misyjne z Edynburga. Sułtan zezwolił także na otworzenie chrześcijańskiego sierocińca. W rezultacie pod koniec XIX wieku Nazaret było miastem o silnej społeczności chrześcijańskiej, z wieloma nowo wzniesionymi obiektami sakralnymi.
W wyniku I wojny światowej miasto Nazaret wraz z całą Palestyną przeszło pod panowanie brytyjskie. Władze Brytyjskiego Mandatu Palestyny umożliwiały rozwój społeczności chrześcijańskiej w mieście. Podczas II wojny światowej w Nazarecie mieściła się szkoła ochotniczek Pomocniczej Służby Kobiet związanej z armią polską generała Władysława Andersa. Wraz z końcem wojny nasilił się konflikt izraelsko-arabski. Przyjęta 29 listopada 1947 roku Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 w sprawie podziału Palestyny zakładała, że Nazaret będzie znajdować się w arabskim państwie. Na początku I wojny izraelsko-arabskiej w maju 1948 roku oddziały Arabskiej Armii Wyzwoleńczej dowodzone przez Fauziego al-Kawukdżiego przegrupowały się do Nazaretu. Atakowały stąd żydowskie linie komunikacyjne. Podczas operacji „Dekel” w dniu 16 lipca 1948 roku Nazaret został zajęty przez wojska izraelskie. Arabowie poddali miasto nie stawiając właściwie żadnego oporu. W przeciwieństwie do innych miast izraelskie dowództwo nie przeprowadziło tutaj akcji wysiedlania ludności arabskiej, dzięki czemu Nazaret jest nadal zamieszkały przez Arabów.