AVE (Alta Velocidad Española, z hiszp. „Hiszpańska wysoka prędkość”) – hiszpańska kolej dużych prędkości osiągająca prędkość do 300 km/h. Ave to po hiszpańsku ptak. Profil ptaka na tle AVE jest logo przedsięwzięcia.
W odróżnieniu od pozostałych szerokotorowych pociągów hiszpańskich, pociągi AVE są normalnotorowe i zasilane są napięciem 25 kV. W przyszłości ma to umożliwić połączenie sieci AVE z TGV. Pociągi są obecnie obsługiwane przez RENFE, hiszpańskie państwowe przedsiębiorstwo kolejowe.
Pociągi AVE rozpoczęły kursowanie pomiędzy Madrytem a Sewillą 21 kwietnia 1992. Trasę o długości 471 km, krótszą o 103 km od starego połączenia, pokonują z prędkością dochodzącą do 300 km/h w 2,5 godziny. thumb|upright=2.0|Sieć AVE w listopadzie 2023 r.
Linie AVE (stan z listopada 2018) thumb|AVE z serii 103 podczas postoju w Saragossie thumb|Talgo 350 System AVE tworzą linie: od kwietnia 1992: Madryt ←→ Ciudad Real ←→ Puertollano ←→ Kordowa ←→ Sewilla od 2003: Madryt ←→ Guadalajara ←→ Calatayud ←→ Saragossa ←→ Lleida (pierwszy odcinek linii Madryt – Barcelona) od 2005: Saragossa ←→ Tardienta ←→ Huesca (odgałęzienie linii Madryt – Barcelona) od listopada 2005: Madryt ←→ Toledo (liczące 21 km odgałęzienie linii Madryt – Kordowa – Sewilla) od 22 czerwca 2006: Lleida ←→ Tarragona (kolejny odcinek linii Madryt – Barcelona) od 2006: Kordowa ←→ Antequera (99 km, pierwszy odcinek linii Kordowa – Malaga) od 22 grudnia 2007: Madryt Chamartín ←→ Segovia ←→ Valladolid (długość 180 km) od 23 grudnia 2007: Antequera ←→ dworzec Málaga – María Zambrano (55 km, drugi odcinek liczącego 154 km odgałęzienia linii Kordowa – Sewilla do Malagi, łącznie trasa Madryt – Malaga to 532 km)„Dalszy rozrost sieci dużych prędkości w Hiszpanii – linia Cordoba –Malaga” – inforail.pl. od 20 lutego 2008: Tarragona ←→ dworzec Barcelona-Sants (ostatni odcinek liczącej 621 km linii Madryt – Barcelona). od marca 2009: Figueras ←→ Perpignan we Francji – długość 44,5 km; połączenie to nie jest używane do czasu ukończenia linii Figueras – Girona, co planowane jest w 2012 roku. od 18 grudnia 2010: Madryt – Walencja (391 km, czas przejazdu 1h 35 minut), z odgałęzieniem linii do Albacete (47 km) od listopada 2011 pociągi na linii Madryt ←→ Barcelona zaczynają kursować z prędkością do 310 km/h. 10 grudnia 2011 zainaugurowano połączenie wysokiej prędkości Madryt ←→ Galicja między Ourense i A Coruña. 8 stycznia 2013 rozpoczęto kursowanie pomiędzy Barceloną, Geroną i Figueras, gdzie trzeba się przesiąść na pociąg TGV do Francji. 17 czerwca 2013 zainaugurowano połączenie Albacete ←→ Alicante. Od 16 grudnia 2013 możliwa jest podróż z Hiszpanii do Francji bez przesiadki. Podróż z Barcelony do Paryża trwa ok. 6h 40m. od 30 września 2015: Valladolid ←→ Palencia ←→ León (166 km) od grudnia 2015: Olmedo ←→ Zamora (99 km) od stycznia 2018: Walencja ←→ Castellón
Dla linii Madryt ←→ Barcelona oraz Madryt ←→ Sewilla/Malaga głównym dworcem jest madrycka stacja Puerta de Atocha, a dla linii Madryt ←→ Valladolid stacja Madryt Chamartín.
Pomiędzy czerwcem a wrześniem 2009 na trasie Madryt – Barcelona pociągi przewiozły 651 tysięcy pasażerów, podczas gdy samoloty 643 tysiące osób (7,5% mniej niż przed rokiem)„Pociągi Madryt-Barcelona pokonały samoloty” – inforail.pl..
Oferta sieci AVE
Po sieci AVE kursują trzy rodzaje pociągów: AVE Alta Velocidad Española (dalekobieżne) obsługiwane przez zespolone składy generacji TGV kursują na trasach: Madryt ←→ Sewilla, Madryt ←→ Malaga oraz Madryt ←→ Saragossa ←→ Barcelona. AVANT (średniodystansowe) obsługiwane przez składy zespolone generacji Pendolino są tańsze od AVE i kursują na krótszych odcinkach linii wysokiej prędkości: od grudnia 2004 na trasie Sewilla ←→ Kordowa, od lata 2005 na trasie Madryt ←→ Ciudad Real ←→ Puertollano, od listopada 2005 na trasie Madryt ←→ Toledo, od grudnia 2007 na trasie Madryt ←→ Segovia, od grudnia 2007 na trasie Malaga ←→ Antequera ←→ Kordowa ←→ Sewilla, od lutego 2008 na trasie Calatayud ←→ Saragossa, od lutego 2008 na trasie Saragossa ←→ Huesca od lutego 2008 na trasie Barcelona ←→ Lleida ALVIA obsługiwane przez składy o zmiennym rozstawie kół kursują o trasach, których część przebiega po linii wysokiej prędkości, a reszta po tradycyjnej sieci kolei hiszpańskich: Madryt ←→ Valladolid ←→ Burgos ←→ Bilbao, Madryt ←→ Valladolid ←→ Burgos ←→ Hendaya, Madryt ←→ Valladolid ←→ Burgos ←→ San Sebastián ←→ Irun, Santander ←→ Valladolid ←→ Madryt ←→ Alicante, Gijón ←→ Oviedo ←→ León ←→ Valladolid ←→ Madryt ←→ Alicante, Madryt ←→ Logroño, Barcelona ←→ Saragossa ←→ Pamplona ←→ San Sebastián ←→ Irun, Barcelona ←→ Saragossa ←→ Longrono ←→ Bilbao, Barcelona ←→ Saragossa ←→ Pamplona ←→ Vitoria ←→ Burgos ←→ Palencia ←→ León
Tabor kursujący na sieci AVE seria RENFEproducent/rodzinalata produkcjiliczba jednostekprędkość maksymalnaszerokość toruzasilanieliczba wagonówobsługiwana klasa połączeńuwagibezramki|160x120pxS100Alstom TGV Atlantique1991-1995 S100 i 1996-1997 S10124300 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz2+8AVEpoczątkowo 18 jednostek S100 i 6 jednostek S101 na rozstaw 1668 mm, przebudowane na S100 w latach 2009–2011bezramki|160x107pxS102Talgo 3502003-200616330 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz2+12AVEbezramki|160x120pxS103Siemens Velaro200626350 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz8AVEbezramki|160x109pxS104Alstom Pendolino III generacji200320250 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz4AVANTbezramki|160x97pxS105CAF20111350 km/h1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC4prototypbezramki|160x120pxS112Talgo 3502008-201030330 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz2+12AVE ALVObliźniacza seria z S102. 5 Jednostek obsługuje połączenia ALVObezramki|160x103pxS114Alstom Pendolino IV generacji200913250 km/h1435 mm25kV AC 50 Hz4AVANTpoczątkowe zamówienie 30 jednostek zredukowano do 13bezramki|160x120pxS120CAF200426* z 27250 km/h1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC4ALVIA160x107pxS121CAF200929250 km/h1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC4AVANTbezramki|160x107pxS130Talgo 250200630 z 45250 km/h1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC2+11ALVIA15 jednostek przebudowano na serię S730bezramki|160x107pxS730Talgo 250201214** z 15250 km/h i 180 km/h przy silniku spalinowym1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC i spalinowe2+2+9ALVIAprzebudowane jednostki serii S130, pierwszy i ostatni wagon zamieniono na człony z silnikiem spalinowym160x107pxS106Talgo AVRIL202430330 km/h1435 mm/1668 mm25kV AC 50 Hz i 3kV DC2+12AVE ALVO15 jednostek ma możliwość zmiany szerokości toru a 15 tylko rozstaw 1435 mm. 20 jednostek odsługuje połączenia AVE a 10 jednostek ALVO * jedna jednostka uległa zniszczeniu w w dniu 18 stycznia 2026 roku ** jedna jednostka uległa zniszczeniu w katastrofie kolejowej w Santiago de Compostela w dniu 24 lipca 2013 roku
Plany i rozbudowa
Według zapowiedzi hiszpańskiego premiera Jose Luisa Zapatero, Hiszpania do 2010 roku będzie posiadała najdłuższą sieć torów wysokiej prędkości w Europie. W 2010 r. hiszpańskie ministerstwo rozwoju planowało wydać 10,2 miliarda € na rozwój kolei i rozbudowę kolei dużych prędkości. KDP w 2010 roku ma się zwiększyć o 513 km trasMadryt: 10 miliardów € na kolej w 2010 roku – inforail.pl..
Linie w budowie (stan z listopada 2018) thumb|Tory linii wysokich prędkości przebiegające przy peronach stacji Segovia-Guiomar
Adif prowadzi prace na następujących odcinkach: Tarragona ←→ Valdellós Monforte del Cid ←→ Murcia Antequera ←→ Granada Chamartín ←→ Torrejón de Velasco (tunel UIC Chamartín-Atocha i dwa nowe wyjazdy z Madrytu) Zamora ←→ Pedralba ←→ Ourense Venta de Baños ←→ Burgos Leon ←→ tunel Pajares ←→ Pola de Lena (obejmuje prace na stacji León) Plasencia ←→ Badajoz Vitoria ←→ Bilbao ←→ Irín Castellón ←→ Valdellós Murcja ←→ Almería Palencia ←→ Reinosa ←→ Santander
Linie projektowane i proponowane (stan z listopada 2018) Adif prowadzi projektowanie lub studium wykonalności na następujących liniach: Plasencia ←→ Toledo ←→ Madryt Burgos-Vitoria Saragossa ←→ Castejón ←→ Pampeluna Almería ←→ Granada Orense ←→ Vigo przez Cerdedo Orense ←→ Lugo Pampeluna ←→ Logroño
Zobacz też wypadek kolejowy w Santiago de Compostela
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kolej dużych prędkości w Hiszpanii