Konstandinos Kanaris, spolszczone Konstanty Kanaris (; ur. ok. 1790 na Psarze, zm. 2 września 1877 w Atenach) – bohater walk o niepodległość Grecji, dowódca floty, mąż stanu, pięciokrotny premier Grecji.
Życiorys Lata młodości Konstandinos Kanaris urodził się i dorastał na wyspie Psara, niedaleko Chios, na Morzu Egejskim. Dokładny rok jego narodzin nie jest znany. Oficjalne zapisy greckiej marynarki wojennej wskazują na rok 1795, jednak współcześni historycy greccy uważają rok 1790 za bardziej prawdopodobnyArchiwalna Biblioteka Historii i Kultury w Argolidzie: Konstandinos Kanaris..
We wczesnym okresie życia został osierocony i wybrał zawód marynarza, jak większość członków jego rodziny od początku XVIII wieku.
Kariera wojskowa mały|lewo|upright=0.8|Kanaris w latach wojny o niepodległość Grecji, litografia Karla Krazeisena
W 1821 roku wybuchło powstanie ludności greckiej przeciwko władzy osmańskiej, które przekształciło się w wojnę o wyzwolenie Grecji. Kanaris zasłynął bohaterskimi akcjami z wykorzystaniem branderów zapalających okręty floty tureckiej. Największym jego sukcesem było spalenie okrętu flagowego wroga u wybrzeży wyspy Chios w nocy z 6 na 7 czerwca 1822 roku, zabijając kapudana paszę Kara Alego, w odpowiedzi na pacyfikację tej wyspy dokonaną przez wojska osmańskie kilka tygodni wcześniejHugh Chisholm: Encyclopædia Britannica (11. edycja): Kanaris, Constantine. 1911..
mały|lewo|upright=0.8|Spalenie tureckiego okrętu flagowego przez Kanarisa, olej na płótnie Nikiforosa Litrasa
Powstańcze dokonania Kanarisa szeroko znane były w Europie i przyczyniały się do wzrostu nastrojów filhelleńskich. Już w 1826 roku Alexandre Dumas poświęcił mu wydany w Paryżu pochwalny utwór poetycki CanarisAlexandre Dumas: Canaris. Dithyrambe. Au profit des Grecs. 1826.. Z autorów polskich pisał o nim później Juliusz Słowacki w trzeciej i czwartej pieśni poematu Podróż do Ziemi Świętej z NeapoluJuliusz Słowacki: Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu: Grecya. 1836.Juliusz Słowacki: Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu: Podróż konna. 1836., a spotkanie z nim w 1874 roku Władysław Tarnowski opisał w wierszu Odwiedziny u KanarisaWładysław Tarnowski: List z podróży: Odwiedziny u Kanarisa. 1876.. W swym utworze Admirał Miaulis z cyklu Bohaterowie Grecji, francusko-grecki dyplomata Eugène Yemeniz określił Kanarisa jako prekursora stosowanej przez Greków partyzanckiej metody walki z flotą tureckąEugène Yemeniz: Bohaterowie Grecji: Admirał Miaulis. 1876..
Po zakończeniu wojny i uzyskaniu niepodległości przez Grecję, doszedł do stopnia admirała w nowo utworzonej marynarce wojennej i stał się zasłużonym politykiem.
Kariera polityczna Kanaris rozpoczął swoją karierę polityczną w rządzie Joanisa Kapodistriasa, który w 1827 roku wybrany został pierwszym przywódcą niepodległej Grecji. Po jego śmierci, odszedł z życia publicznego aż do 1832 roku, kiedy proklamowane zostało Królestwo Grecji. Za rządów Ottona I był dowódcą i ministrem marynarki wojennej, później działał w opozycji wobec króla, aż do jego abdykacji na rzecz Jerzego I. W latach 1844–1877 pięciokrotnie sprawował urząd premiera Grecji.
mały|upright=0.8|Pomnik Kanarisa na placu Kypseli w Atenach, rzeźba Lazarosa Fytalisa
W maju 1877 roku został po raz ostatni ministrem marynarki wojennej i premierem gabinetu koalicyjnego. Obydwa stanowiska zajmował aż do śmierci, która nastąpiła kilka miesięcy później. Został pochowany na Pierwszym cmentarzu w Atenach.
Rodzina W 1817 roku Konstandinos Kanaris poślubił Despinę Maniatis z historycznej rodziny z Psary. Z małżeństwa tego pochodziło siedmioro dzieci: Nikolaos Kanaris (1818–1848), zginął podczas wyprawy wojskowej w Bejrucie Temistoklis Kanaris (1819–1851), zginął podczas wyprawy wojskowej w Egipcie Trasiwulos Kanaris (1820–1898), admirał Miltiadis Kanaris (1822–1901), admirał, wieloletni członek parlamentu greckiego, trzykrotny minister marynarki w latach 1864, 1871 i 1878 Likurgos Kanaris (1826–1865), oficer i prawnik Maria Kanaris (1828–1847) Aristidis Kanaris (1831–1863), oficer, zginął podczas powstania w Atenach
mały|upright=0.8|Dom Kanarisa w Eretrii
Niemiecki admirał Wilhelm Canaris spekulował, że mógł być potomkiem Konstandinosa Kanarisa. Oficjalne badanie genealogiczne wykonane w 1938 roku wykazało jednak, że miał pochodzenie włoskie i nie stwierdzono jakiegokolwiek pokrewieństwa z Kanarisem, pomimo greckiej formy nazwiska.
Upamiętnienie mały|upright=0.8|Srebrna urna zawierająca serce Kanarisa w Narodowym Muzeum Historycznym w Atenach
Konstandinos Kanaris jest przez Greków uważany za bohatera narodowego i jednego z najwybitniejszych uczestników wojny o niepodległość. Na jego cześć wzniesiono wiele posągów i popiersi w całym kraju. Widniał również na 1-drachmowych monetach i na 100-drachmowych banknotach wyemitowanych przez Bank Grecji.
Na cześć Kanarisa jego imieniem nazwano następujące okręty greckiej marynarki wojennej: „Kanaris”, okręt patrolowy oddany do służby w 1835 roku „Kanaris”, okręt służący do dowodzenia niszczycielami oddany do służby w 1880 roku „Kanaris” (L-53), niszczyciel typu Hunt oddany do służby w 1942 roku „Kanaris” (D-212), niszczyciel typu Gearing oddany do służby w 1972 roku „Kanaris” (F-464), fregata typu Elli oddana do służby w 2002 rokuHellenic Navy: Historia HS „Kanaris” (F-464) z listą okrętów greckiej marynarki wojennej nazwanych na cześć Kanarisa.
Odznaczenia Ordery greckie 55px Order Zbawiciela (Królestwo Grecji): Krzyż Wielki, 1864 55px Krzyż Wojny o Niepodległość 1821–29 (Królestwo Grecji): 1834
Ordery zagraniczne 55px Order Gwelfów (Królestwo Hanoweru): Krzyż Wielki 55px Order Danebroga (Królestwo Danii): Krzyż Wielki
Zobacz też Wojna o niepodległość Grecji Premierzy Grecji Historia Grecji „Kanaris” (okręt) Grecka marynarka wojenna
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Konstandinos Kanaris na stronie biblioteki Argolikos Konstandinos Kanaris na stronie Rulers.org
Kategoria:Greccy wojskowi Kategoria:Premierzy Grecji Kategoria:Greccy ministrowie Kategoria:Urodzeni w 1790 Kategoria:Zmarli w 1877 Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwelfów Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Uczestnicy wojny o niepodległość Grecji (1821–1829) Kategoria:Pochowani na Pierwszym cmentarzu w Atenach Kategoria:Osoby przedstawione na greckich monetach Kategoria:Osoby przedstawione na banknotach