thumb|Tablica poświęcona uczestnikom zamachu na Reinharda Heydricha w kościele św. Cyryla i Metodego w Pradze Jan Kubiš (ur. 24 czerwca 1913 w Dolních Vilémovicach, zm. 18 czerwca 1942 w Pradze) – czechosłowacki wojskowy, członek grupy spadochroniarzy wyszkolonych w Wielkiej Brytanii, którzy brali udział w zamachu na hitlerowskiego protektora Czech i Moraw Reinharda Heydricha (operacja Anthropoid).
Życiorys Najpierw pracował jako palacz w miejscowej cegielni. Po skończeniu służby wojskowej w 31 pułku piechoty w Jihlawie pozostał jako podoficer nadterminowy w armii czechosłowackiej, następnie służył na Morawach. W lecie 1939 uciekł z Protektoratu przez Polskę do Francji, gdzie wspólnie z innymi Czechosłowakami, którzy planowali włączyć się do ruchu oporu, zmuszony był do wstąpienia do Legii Cudzoziemskiej.
Po wybuchu wojny jego jednostka znajdowała się w Agde. Podczas walk we Francji, uczestniczył w walkach jako żołnierz 1 Pułku Czechosłowackiego. Za wykazane męstwo został odznaczony francuskim krzyżem wojennym. Po powstaniu 1. Samodzielnej Brygady Czechosłowackiej w Wielkiej Brytanii służył jako zastępca dowódcy 1. plutonu 3. kompanii 1. batalionu piechoty. Wkrótce zgłosił się do wypełniania zadań specjalnych na tyłach nieprzyjaciela. Po ukończeniu kursów został członkiem grupy desantowej Anthropoid, w której zastąpił pierwotnie planowanego, ciężko rannego podczas ćwiczeń Karla Svobodę.
Zamach na Reinharda Heydricha 29 grudnia 1941 wspólnie z innymi członkami grupy został zrzucony nad terytorium Protektoratu. 25 kwietnia 1942 wziął udział w nieudanej akcji grupy Out Distance kierowanej przez Adolfa Opálkę – naprowadzaniu brytyjskich bombowców na fabrykę Škoda w Pilźnie za pomocą sygnałów świetlnych. Mimo wysiłku konspiratorów i załóg samolotów, bomby spadły poza fabryką. 27 maja 1942 dokonał wspólnie z innymi uczestnikami grupy Anthropoid: Jozefem Gabčíkiem, Josefem Valčíkiem i Adolfem Opalką ataku na hitlerowskiego protektora Czech i Moraw, Reinharda Heydricha. W Akcji brały udział również jednostki Silver-A, Silver-B i Out Distance. Heydrich miał zostać zabity ze Stena Gun MK FF 209, z którego strzelał Jozef Gabčík. Szybko złożona broń jednak się zacięła i do akcji wkroczył Jan Kubiš. Rzucił on granat, który eksplodował przy prawym tylnym kole nieopancerzonego odkrytego samochodu Heydricha. Jan Kubiš wraz z innymi zamachowcami ukrył się w podziemiach prawosławnej katedry Świętych Cyryla i Metodego w Pradze. Niemcy jednak wpadli na trop kryjówki za sprawą zdrady Karela Čurdy, który ujawnił nazwiska osób pomagających spadochroniarzom.
18 czerwca 1942 Niemcy otoczyli kościół i zaatakowali. Podczas ataku Jan Kubiš razem z Adolfem Opálką i Josefem Bublíkiem bronili się na chórze kościoła. Po wybuchu granatu Kubiš stracił przytomność. Wspólnie broniący się Opalka i Bublik widząc sytuację bez wyjścia, popełnili samobójstwo. Kubiš zmarł w wyniku odniesionych ran w sanitarce wiozącej go do szpitala. Po siedmiu godzinach walki wszyscy pozostali członkowie grupy broniący się w cerkwi: Jozef Gabčík, Jaroslav Švarc, Jan Hrubý i Josef Valčík również popełnili samobójstwo. Cała rodzina Jana Kubiša została aresztowana i wkrótce wszyscy zginęli w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen.
Pośmiertne honory Pośmiertnie odznaczany i awansowany: do stopnia porucznika (1942); kapitana (1945) i pułkownika (2002).
W czeskich miastach Praga, Pardubice, Tábor i Třebíč znajdują się ulice Jana Kubiša.
W 2013 roku otwarto muzeum Jana Kubiša w domu jego urodzenia w Dolních Vilémovicach w powiecie Třebíč.
Odznaczenia Złota Gwiazda Czechosłowackiego Wojskowego Orderu Lwa Białego „Za zwycięstwo” – pośmiertnie Złota Gwiazda Czechosłowackiego Wojskowego Orderu „Za Wolność” – pośmiertnie Order Milana Rastislava Štefánika III Klasy – 1992, pośmiertnie Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 – trzykrotnie: 1940, 1942 i 1944 (pośmiertnie) Czechosłowacki Wojskowy Medal Pamiątkowy (z okuciami „F” i „VB”) – pośmiertnie Krzyż Wojenny 1939–1945 – 1940, Francja King’s Commendation for Brave Conduct – 1947 (Wielka Brytania)
Linki zewnętrzne
Przypisy
Bibliografia Callum McDonald, The Killing of Reinhard Heydrich: The SS „Butcher of Prague”, Da Capo Press 1998, Bogusław Wołoszański, Ten okrutny wiek część druga,
Kategoria:Czechosłowaccy wojskowi Kategoria:Czescy wojskowi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Štefánika Kategoria:Odznaczeni Czechosłowackim Wojskowym Orderem Lwa Białego „Za zwycięstwo” Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym za Wolność Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1942