Ewangelia Hebrajczyków – zaginiona apokryficzna ewangelia używana przez judeochrześcijańską grupę Nazarejczyków (lub Nazareńczyków). Był to prawdopodobnie luźny przekład aramejski Ewangelii Mateusza, rozwinięty w sposób anegdotyczno-midraszowy, o cechach gnostycznych, lecz zasadniczo mieszczący się w ramach ortodoksji wczesnego Kościoła.Apokryfy Nowego Testamentu. Ewangelie apokryficzne, WAM 2003, cz. I, s. 99-100 Niektórzy badacze są jednak zdania, iż jest to tekst niezależny od ewangelii kanonicznych.Helmut Koester, Introduction to the New Testament, Hermeneia: Foundations and Factes, Philadelphia 1982: Fortress Press, t. 2, s. 223-224
Źródła i treść
Ewangelia znana jest wyłącznie z kilku cytatów i omówień u Ojców Kościoła. Przypuszczalnie została ona spisana pod koniec I w. n.e. w Pelli bądź w Egipcie, a zdaniem Jeana Danielou przed 70. n.e. w Jerozolimie. Mówiła o preegzystencji, wcieleniu i wypowiedziach Jezusa. Opisywała także pojawienie się zmartwychwstałego Jezusa jako wcielenie Mądrości BożejJohn Dominic Crossan, The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, 1991, (wyd. polskie: Historyczny Jezus: Kim był i czego nauczał?, 1997, , s. 449).
Została napisana w języku aramejskim lub hebrajskim. Hieronim – jak się sądzi – o ewangelii tej pisał, że jest ona Ewangelią Mateusza napisaną do Żydów w ich „ojczystym języku” i przechowywana jest w Bibliotece w Cezarei (Hieronim, Dialog Przeciw Pelagianom, III, 2, por. De viris illustribus, 3; Comm. In Mt., XII, 13)Bart D. Ehrman (1999) Jesus: Apocalyptic Prophet of the New Millennium, Oxford University Press, p. 43.Jan Lewandowski, Legenda o Ewangelii Mateusza w języku hebrajskim. Pogląd Hieronima powszechnie uznano za błędny, gdyż mylił on dwa różne dokumenty – kanoniczną Ewangelię Mateusza z wersjami tekstów będących w dyspozycji EbionitówWstęp do Nowego Testamentu, Poznań – Warszawa 1969, s. 184E. Dąbrowski, Prolegomena do Nowego Testamentu, Poznań – Warszawa – Lublin 1959, wydanie III, s. 180-181, przypis nr 16Apokryfy Nowego Testamentu, Lublin 1986, tom I, str. 68. Nie ma pewności, czy w ogóle miał Ewangelię Hebrajczyków w rękach, a tłumaczenie jej tekstu mogło być dopiero w sferze jego planów. Nie wymienia jej w katalogu swoich dziełApokryfy Nowego Testamentu. Ewangelie apokryficzne, WAM 2003, cz. I, s. 99.
Zdaniem innych jej tekst stanowił przeróbkę hebrajskiego (lub aramejskiego) tekstu Ewangelii Mateusza. Ich poprawioną wersję nazywano Ewangelią Hebrajczyków lub Ewangelią EbionitówJean Danielou, Teologia judeochrześcijańska, WAM, Kraków, 2002, s. 71.
W ostatnich czasach jest tendencja do redukowania tradycyjnego podziału na Ewangelię Hebrajczyków, Ewangelię Nazarejczyków, oraz Ewangelię Ebionitów do dwóch ewangeliiCraig A. Evans, jakkolwiek broni go jeszcze Klauck (2003)Hans-Josef Klauck Apocryphal gospels: an introduction 2003 Page 37. Uważa się, że Hieronim pomylił Ew. Hebrajczyków z Ew. Nazarejczyków lub Ew. Ebionitów.
Wybrane cytaty u pisarzy starochrześcijańskich Orygenes Orygenes w Komentarzu do Ewangelii Mateusza napisał:
Euzebiusz Euzebiusz z Cezarei, omawiając jakie księgi cytuje Papiasz, w swoim Kyriakon logion exegesis, nadmienia o tekście Pericope adulterae:
Hieronim Hieronim w swym komentarzu Ewangelii Mateusza podaje szerszy kontekst dla uzdrowienia człowieka z uschłą ręką:
Zobacz też ewangelie judeochrześcijańskie
Przypisy
Bibliografia
Hebrajczyków Kategoria:Zaginione apokryfy