thumb|upright=1.3|Liczba głosów elektorskich przypadających na poszczególne stany oraz Dystrykt Kolumbii w sprawie wyborów prezydenckich w latach 2024 i 2028 thumb|upright=1.3|Liczby podają, ilu elektorów wybierały poszczególne stany Skonfederowanych Stanów Ameryki. We wszystkich wygrał Jefferson Davis
Kolegium Elektorów Stanów Zjednoczonych (ang. United States Electoral College) – konstytucyjny organ państwowy dokonujący co cztery lata wyboru amerykańskiego prezydenta i wiceprezydenta. Od 1964 roku elektorów jest 538, czyli tylu, ilu kongresmenów plus trzech przedstawicieli Dystryktu Kolumbii. Liczba elektorów wystawianych przez dany stan jest równa liczbie jego senatorów i reprezentantów. W senacie każdy stan reprezentuje dwóch senatorów. Liczba reprezentantów jest zależna od liczby obywateli danego stanu (najludniejszy stan, Kalifornia, ma pięćdziesięciu czterech elektorów, a najsłabiej zaludnione stany po trzech). Stołeczny Dystrykt Kolumbii, niebędący stanem, nie ma reprezentacji w kongresie, ale wybiera tylu elektorów, ilu mógłby, gdyby był stanem – czyli trzech.
Na elektora nie może być wybrany senator, reprezentant ani żadna osoba sprawująca w imieniu Stanów Zjednoczonych urząd powierniczy lub odpłatny. Elektorzy spotykają się jedynie w stanowych parlamentach i swoje głosy wysyłają do urzędującego przewodniczącego Senatu Stanów Zjednoczonych, który na wspólnym posiedzeniu obu izb Kongresu dokonuje otwarcia kopert i zlicza głosy.
Krótko istniejące Skonfederowane Stany Ameryki również miały własnego prezydenta i konstytucję. Ta także przewidywała wybór przez Kolegium Elektorów. Miało to miejsce tylko raz, w 1861, a prezydentem został Jefferson Davis.
Podstawa prawna Kolegium Elektorów zostało ustanowione na mocy II Artykułu Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Procedura wyboru prezydenta i wiceprezydenta została uszczegółowiona i nieco zmodyfikowana po wejściu w życie 12. poprawki w 1804. Prawo głosu mieszkańcom Dystryktu Kolumbii przyznano dopiero na mocy 23. poprawki w 1961 r.
Liczba elektorów Liczba elektorów w poszczególnych stanach: Stan Liczba głosów Alabama 9 Alaska 3 Arizona 11 Arkansas 6 Connecticut 7 Dakota Południowa 3 Dakota Północna 3 Delaware 3 Dystrykt Kolumbii 3 Floryda 30 Georgia 16 Hawaje 4 Idaho 4 Illinois 19 Indiana 11 Iowa 6 Kalifornia 54 Kansas 6 Karolina Południowa 9 Karolina Północna 16 Kentucky 8 Kolorado 10 Luizjana 8 Maine 4 Maryland 10 Massachusetts 11 Michigan 15 Minnesota 10 Missisipi 6 Missouri 10 Montana 4 Nebraska 5 Nevada 6 New Hampshire 4 New Jersey 14 Nowy Jork 28 Nowy Meksyk 5 Ohio 17 Oklahoma 7 Oregon 8 Pensylwania 19 Rhode Island 4 Teksas 40 Tennessee 11 Utah 6 Vermont 3 Waszyngton 12 Wirginia 13 Wirginia Zachodnia 4 Wisconsin 10 Wyoming 3
Zasady wyboru elektorów W prawie wszystkich stanach (z dwoma wyjątkami) oraz w Dystrykcie Kolumbii partia, która wygrywa w nim wybory elektorów, czyli w istocie wybory prezydenckie, otrzymuje wszystkie głosy elektorskie z tego stanu – bez względu na to, jaką większością wygrała. Wyjątkiem są stany Nebraska i Maine. W stanach tych dwa miejsca elektorskie (odpowiadające miejscom w Senacie) przypadają kandydatom tej partii, która wygrywa wybory prezydenckie w całym stanie, tak, jak w całym stanie wybiera się senatorów. Natomiast pozostałe mandaty elektorskie, odpowiadające miejscom w Kongresie, przydzielane są na zasadach wyborów do Kongresu, a więc miejsce zdobywa elektor – zwycięzca okręgu wyborczego. W Maine są dwa okręgi wyborcze, w Nebrasce trzy (tylu członków Izby Reprezentantów wybierają te stany), zatem te miejsca mogą przypaść innym kandydatom niż wskazani przez partię, która wygrała w całym stanie.
Powyższe zasady wyboru elektorów sprawiają, że w wyborach prezydenckich w USA kandydat, który uzyskał najwięcej głosów, a nawet ponad połowę głosów w głosowaniu powszechnym, może nie uzyskać większości w kolegium elektorskim i nie zostać prezydentem. Takie sytuacje miały miejsce pięciokrotnie, mianowicie:
w 1824 r. – najwięcej głosów uzyskał Andrew Jackson (41,3%), prezydentem został John Quincy Adams (32,0%), w 1876 r. – ponad połowę głosów uzyskał Samuel Tilden (51,1%), prezydentem został Rutherford Hayes (48,0%), w 1888 r. – najwięcej głosów uzyskał urzędujący prezydent Grover Cleveland (48,6%), prezydentem został Benjamin Harrison (47,8%), w 2000 r. – najwięcej głosów uzyskał Al Gore (48,38%), prezydentem został George W. Bush (47,9%), w 2016 r. – najwięcej głosów uzyskała Hillary Clinton (48,18%), prezydentem został Donald Trump (46,09%).
Zobacz też wiarołomny elektor
Przypisy
Linki zewnętrzne Łukasz Żołądek Kolegium Elektorów w amerykańskich wyborach prezydenckich, „Infos” 14/2020, Biuro Analiz Sejmowych
Kategoria:Ustrój polityczny Stanów Zjednoczonych Kategoria:Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych