Bono, właśc. Paul David Hewson (ur. 10 maja 1960 w Dublinie) – irlandzki piosenkarz, muzyk i filantrop. Od 1976 lider, wokalista i gitarzysta zespołu rockowego U2.
Życiorys Rodzina i edukacja Urodził się w Rotunda Hospital w Dublinie. Jest synem Brendana „Bobby’ego” Hewsona i Iris z domu Rankin; jego ojciec był urzędnikiem pocztowym, a matka – krawcową. Ma starszego o osiem lat brata, Normana (ur. 1950). Mieszkał z rodziną w domu bliźniaczym przy Cedarwood Road 10 w dublińskiej dzielnicy Ballymun. Pochodził z rodziny mieszanej wyznaniowo: ojciec był katolikiem, a matka – protestantką; ojciec uczęszczał do kościoła katolickiego, a Bono z matką i bratem brali udział w nabożeństwach w kościele protestanckim św. Kanizjusza w Finglas. W kościelnych psalmach i hymnach znalazł pierwsze inspiracje do swoich późniejszych utworów. Ze względu na rodziców i ich wiarę, nie określa swojego wyznania, ma też wątpliwości odnośnie do samego systemu religijnego. W 1981 przez jakiś czas należał do grupy chrześcijańskiej Shalom.
Naukę rozpoczął w protestanckiej szkole podstawowej Ink Bottle w Glasnevin, w 1971 przeniósł się do szkoły działającej przy katedrze św. Patryka, ale z powodu konfliktu z nauczycielką języka hiszpańskiego już w następnym roku szkolnym zaczął uczęszczać do świeckiej szkoły Mount Temple Comprehensive School w Clontarf. W młodości interesował się grą w szachy, wziął udział w szachowych mistrzostwach Dublina. Przez krótki czas był zainteresowany aktorstwem i występowaniem w teatrze, a także grą na gitarze, której nauczył go brat.
Po śmierci matki 12 września 1974 (zmarła na udar mózgu) przeszedł nastoletni bunt, opuścił się w nauce i zamknął na innych ludzi. Z myślą o matce w późniejszych latach napisał kilka utworów, m.in. „Mofo”, „Lemon”, „I Will Follow” i „Iris (Hold Me Close)”. Ojciec Bono zmarł 21 sierpnia 2001; artysta napisał w jego hołdzie piosenkę „Sometimes You Can’t Make It on Your Own”.
Jako nastolatek dorabiał, sprzedając kalendarze. Pracował także na stacji benzynowej i jako listonosz na poczcie. Studiował język angielski i historię na kierunku humanistycznym w University College w Dublinie, ale po dwóch tygodniach został usunięty z uczelni po niezdaniu egzaminu z języka irlandzkiego. Należał do surrealistycznego gangu ulicznego Lypton Village, w którym razem z przyjaciółmi organizował artystyczne performansy (np. grali bożonarodzeniowe koncerty w środku lata). W tym okresie przyjął pseudonim „Bono Vox”, szybko skrócony do „Bono”.
Działalność artystyczna 25 września 1976 wraz z Adamem Claytonem oraz braćmi Dikiem i Davidem Evansami odpowiedział na anons zamieszczony na szkolnej tablicy ogłoszeń przez Larry’ego Mullena Juniora, który poszukiwał ludzi zainteresowanych założeniem zespołu. W wyniku tego spotkania powstał zespół Feedback, później przemianowany na The Hype, a po rezygnacji Dika Evansa w 1978 – na U2. Bono początkowo był gitarzystą U2 wraz z The Edgem, jednak z czasem ustąpił mu miejsca i został wokalistą U2, choć czasem okazjonalnie gra na gitarze (m.in. w utworach: „Walk On”, „The Fly”, „One”, „Kite”, „Crumbs from Your Table” czy „Original of the Species”). Gra także na harmonijce (m.in. w utworze „Running to Stand Still”).
W dniu swoich 18. urodzin w 1978 napisał piosenkę „Out of Control”. Jest głównym tekściarzem zespołu i autorem słów do prawie wszystkich piosenek U2. Jego poetyckie teksty mają często chrześcijański czy religijny wydźwięk, ale poruszają także problemy społeczne oraz polityczne. Na debiutanckim albumie U2 pt. Boy zamieścił teksty stanowiące o nastoletniej niewinności i wchodzeniu w dorosłość. Na kolejnej płycie, October (1981), zawarł m.in. teksty o dylematach, które stawiane są przed ludźmi wkraczającymi w dorosłość.
Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku wraz z zespołem urozmaicił swoją sceniczną aktywność, a na widowiskowej trasie koncertowej Zoo TV Tour m.in. wykreował kilka alter ego, które odgrywał w czasie koncertów (a także czasami poza nimi); do najsłynniejszych z nich należeli: MacPhisto (cyniczny były gwiazdor estrady, który nie może pogodzić się z przemijającym czasem, obdarzony charakterem i wyglądem diabła), Mucha/The Fly (gwiazdor rocka w wielkich okularach przeciwsłonecznych i skórzanej kurtce) i Lustrzana Kula/Mr. Mirror Ball Man (zapatrzony w siebie król estrady, który stale podziwia swoje odbicie w lustrze). W trakcie koncertów (zwykle jako MacPhisto) dzwonił do różnych instytucji czy postaci w celach prowokacyjnych; próbował w ten sposób porozmawiać telefonicznie m.in. z prezydentem Stanów Zjednoczonych George’em Bushem, kanclerzem Niemiec Helmutem Kohlem, byłą premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher i papieżem Janem Pawłem II. Podczas kolejnej trasy koncertowej zespołu, PopMart Tour odbywającej się w drugiej połowie lat 90., kontynuował widowiskowy charakter koncertów nastawiony w dużej mierze na show.
W lipcu 1984 wystąpił na koncercie Boba Marleya na zamku w Slane, podczas którego wykonał przebój „Blowin’ in the Wind” wraz z Marleyem i Carlosem Santaną. W tym samym roku wziął udział w nagraniu charytatywnego singla „Do They Know It’s Christmas?”, do którego współtworzył tekst, a w 2004 uczestniczył w rejestracji nowej wersji tego utworu. W 1985 zaśpiewał na singlu „Sun City” nagranym przez Artystów Zjednoczonych Przeciwko Apartheidowi. Na początku 1986 premierę miał jego duet „In a Lifetime” z Maire Brennan z grupy Clannad, który dotarł do pierwszej „20” brytyjskiej listy przebojów.
Współtworzył piosenki dla innych wykonawców, m.in. dla Roya Orbisona („She’s a Mystery to Me”, 1989) i Toma Jonesa („Sugar Daddy”, 2008). W 1990 razem z The Edgem napisał muzykę do spektaklu Royal Shakespeare Company Mechaniczna pomarańcza. W 1993 współtworzył piosenki umieszczone na ścieżce dźwiękowej do biograficznego dramatu kryminalnego Jima Sheridana W imię ojca (In the Name of the Father, 1993): „Billy Boola” i „In the Name of the Father” (oba nagrał w duecie z Gavinem Fridayem) oraz „You Made Me the Thief of Your Heart”, który nagrała Sinéad O’Connor. We wrześniu 1993 nagrał nową wersję piosenki „I’ve Got You Under My Skin” w duecie z Frankiem Sinatrą na album artysty pt. Duets. 25 maja 2003 wystąpił podczas koncertu „Pavarotti i przyjaciele” w Modenie, na którym zaśpiewał utwór „One” i duet „Ave Maria” z Luciano Pavarottim. W 2021 wraz z The Edge’em i Martinem Garrixem nagrał „We Are the People”, oficjalny hymn Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej 2020.
Był pomysłodawcą, współscenarzystą i współproducentem melodramatu Wima Wendersa Million Dollar Hotel (2000), na którego ścieżce dźwiękowej znalazło się także kilka utworów jego autorstwa, w tym „The Ground Beneath Her Feet” do tekstu Salmana Rushdiego.
W 2002 został okrzyknięty najpotężniejszą osobą przemysłu muzycznego w rankingu czasopisma „Q”.
W 2022 wydał książkę autobiograficzną pt. „Surrender: 40 Songs, One Story”.
Działalność charytatywna, społeczna i polityczna mały|Bono podczas rozmowy z Horstem Kohlerem, ówczesnym szefem Międzynarodowego Funduszu Walutowego Jest zaangażowany społecznie i politycznie. W wywiadzie dla magazynu „Rolling Stone” w 1986 wyjaśnił, że do tej działalności skłoniło go obejrzenie w 1979 pokazu charytatywnego The Secret Policeman’s Ball Johna Cleese’a i producenta Martina Lewisa dla Amnesty International, organizacji walczącej o prawa człowieka. W 2001 zaaranżował nagranie przez U2 materiału z występu na żywo dla pokazu Amnesty z tego roku. Z zespołem pojawił się u boku Stinga na amerykańskiej trasie koncertowej Amnesty Conspiracy of Hope.
W 1984 w ramach akcji Band Aid wziął udział w nagraniu charytatywnego singla „Do They Know It’s Christmas?”, a w lipcu 1985 wystąpił z U2 podczas koncertu Live Aid na Stadionie Wembley; oba projekty charytatywne zostały zorganizowane przez Boba Geldofa z myślą o udzieleniu pomocy głodującym Etiopczykom. Jesienią 1985 wraz z żoną Ali udali się do Etiopii, gdzie przez pięć miesięcy pomagali jako wolontariusze tamtejszym mieszkańcom w czasie klęski głodu. Pod koniec roku zaangażował się w muzyczną grupę Artystów Zjednoczonych Przeciwko Apartheidowi. W 1998 wziął udział w nagraniu piosenki Lou Reeda „Perfect Day” na rzecz kampanii społecznej BBC Children in Need. W listopadzie 2002 wystąpił w Kapsztadzie podczas charytatywnego „Koncertu 46664”, który został zorganizowany w hołdzie Nelsonowi Mandeli i w celu nagłośnienia pandemii HIV/AIDS. W 2005 wziął udział w nagraniu charytatywnego singla z nową wersją piosenki zespołu The Beatles „Across the Universe”, z którego dochód przeznaczono dla ofiar i rodzin poszkodowanych przez tsunami w Południowo-Wschodniej Azji.
Od końca lat 90. XX w. spotkał się z wpływowymi politykami, m.in. z prezydentami Stanów Zjednoczonych: Billem Clintonem i George’em W. Bushem, a także z papieżem Janem Pawłem II, premierem Wielkiej Brytanii Tonym Blairem, prezydentem Rosji Władimirem Putinem, kanclerzem Niemiec Gerhard Schröderem, prezydentem Francji Jaqcuesem Chirakiem, a także z ważnymi osobistościami, m.in. Desmondem Tutu i Nelsonem Mandelą. W 1992 wziął udział w kampanii społecznej Rock the Vote zachęcającej młodzież do aktywnego udziału w wyborach prezydenckich. W marcu 2002, w czasie wizyty w Białym Domu, towarzyszył Bushowi przy przemówieniu na murawie siedziby głowy USA po tym, jak ten ogłosił pakiet pomocy o wartości 5 mln dol. Dwa miesiące później wyruszył z amerykańskim sekretarzem skarbu Paulem O’Neillem na wyjazd do czterech krajów Afryki. mały|Bono i Władimir Putin (2001) Głównym przedmiotem zainteresowania Bono, jeśli chodzi o działalność charytatywną, jest sprawa umorzenia długów afrykańskim państwom przez zachodnie kraje. Był jednym z głównych ambasadorów ruchu społecznego Jubilee 2000, który na przełomie wieków dążył do umorzenia długów Trzeciego Świata}. W ramach tej akcji spotkał się 23 września 1999 z Janem Pawłem II; Bono, widząc zainteresowanie papieża swoimi niebieskimi okularami przeciwsłonecznymi, podarował mu je, a w zamian otrzymał różaniec,, który od tamtej pory zawsze nosi na szyi.
W 2002 został jednym z fundatorów i ambasadorów pozarządowej organizacji DATA (Debt, AIDS and Trade for Africa), której celami statutowymi są redukcja zadłużenia państw afrykańskich, walka z epidemią AIDS w Afryce i umacnianie instytucji demokratycznych w państwach afrykańskich. Dzięki interwencji u George’a W. Busha w marcu 2002 doprowadził do ogłoszenia wzrostu amerykańskiej pomocy dla Afryki o 5 mln dol.. W 2004 stworzył organizację non-profit One Campaign, która walczy z afrykańskimi ubóstwem i epidemiami poprzez podnoszenie świadomości społecznej i wywieranie presji na przywódców politycznych, aby wspierali skuteczne strategie i programy służące ratowaniu życia i poprawie przyszłości kontynentuhttp://www.one.org/c/international/about/944/.. W tym samym roku poparł kampanię społeczną „Truth and Reconciliation”, której celem była konfrontacja morderców z rodzinami ich ofiar. W styczniu 2006 współtworzył inicjatywę Product Red, której celem było zdobywanie środków pieniężnych na walkę z najpoważniejszymi afrykańskim epidemiami: AIDS, gruźlicą i malarią. DATA w 2008 została włączona do One Campaign, a w 2012 częścią organizacji została inicjatywa Product Red, która od tej pory działa pod szyldem One. One Campaign wspierana jest przez ponad 3 mln członków na całym świeciehttp://www.one.org/c/international/about/3833/..
W lutym 1999 na gali rozdania Brit Awards 1999 otrzymał nagrodę im. Freddy’ego Mercury’ego za działalność charytatywną, którą ze sceny przekazał Muhammadowi Alemu, a w listopadzie na szóstej gali wręczenia Europejskich Nagród Muzycznych MTV odebrał statuetkę Free Your Mind w uznaniu jego działań na rzecz przyjęcia porozumienia wielkopiątkowego w Irlandii Północnej. W 2003 otrzymał nagrodę Osoby Roku MusiCares. mały|Bono i George Bush na 54. Annual National Prayer Breakfast (2006)