Ilia Czawczawadze (; ur. 8 listopada 1837, zm. 12 września 1907) – gruziński pisarz, poeta, działacz społeczny, osoba publiczna. Jeden z głównych orędowników odrodzenia narodowego w Gruzji w drugiej połowie XIX wieku, dążący do uzyskania przez nią niepodległości. Działał na rzecz obrony języka gruzińskiego.
Uważany powszechnie za bohatera narodowego, w oficjalnym dyskursie Gruzji określany jako Ojciec Narodu - osoba, która podłożyła podwaliny ku niezawisłości państwa. Kanonizowany w 1987 roku przez Gruziński Kościół Prawosławny.
Życiorys Ilia Czawczawadze urodził się w Kwareli, we wschodniej Gruzji. Pochodził z książęcej rodziny. Wykształcenie zdobył najpierw w prywatnej szkole i gimnazjum w Tbilisi, następnie w roku 1856 wyjechał do Petersburga.
W latach 1857–1861 studiował na Uniwersytecie Petersburskim. Podczas czteroletniego pobytu w Petersburgu zgłębił literaturę, filozofię, prawo, ekonomię polityczną i historię. W 1861 powrócił do Gruzji aby zaangażować się w działalność oświatową i literacką. Po powrócie do ojczyzny założył czasopismo „Gruzinskij Wiestnik” (), które było pierwszym rewolucyjno-demokratycznym organem prasowym w tym kraju. W latach 80. przeszedł od idei rewolucyjnego demokratyzmu do liberalizmu.
W 1874 roku Ilia Czawczawadze został członkiem Komisji Rozjemczej, odpowiedzialnej za realizację reformy rolnej. Pracował wówczas jako urzędnik w powiatowym miasteczku Duszeti. Po objęciu stanowiska dyrektora Banku Szlacheckiego przeniósł się do Tbilisi, gdzie pod jego kierownictwem utworzono strukturę Banków Okręgowych w Tbilisi i Kutaisi. Dzięki tym działaniom zapewniono znaczące wsparcie finansowe dla gruzińskich wydawnictw, szkół oraz teatru.
Tworzył opowiadania, poematy i liryki. Założył i redagował gazetę „Iweria”. Zginął na skutek zamachu. Święty Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego.
Na język polski utwory Czawczawadzego przetłumaczyli Igor Sikirycki, Jarosław Iwaszkiewicz, Eugenia Siemaszkiewicz, Kazimiera Iłłakowiczówna, Gabriel Karski, Leopold Lewin i Stanisław Ryszard Dobrowolski. Leopold Lewin przełożył poemat Pustelnik.
Przypisy
Bibliografia po polsku
Popularna Encyklopedia PWN Dawna poezja gruzińska. Redakcja i wstęp Leopold Lewin. Wybór i noty Micha Kwilidze, PIW, Warszawa 1974. Antologia poezji gruzińskiej, Czytelnik, Warszawa 1961.
w językach obcych
Kategoria:Gruzińscy poeci Kategoria:Gruzińscy prozaicy Ilia Czawczawadze Kategoria:Gruzińska szlachta Kategoria:Pisarze związani z Tbilisi Kategoria:Poeci XIX wieku Kategoria:Poeci XX wieku Kategoria:Prozaicy XIX wieku Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1837 Kategoria:Zmarli w 1907