Anna Wiktoria German-Tucholska (ur. 14 lutego 1936 w Urgenczu, zm. 25 sierpnia 1982 w Warszawie) – polska piosenkarka i kompozytorka, aktorka, z wykształcenia geolog.
Laureatka festiwali m.in. w Monte Carlo, Wiesbaden, Bratysławie, San Remo, Neapolu, Viareggio, Cannes, Ostendzie, Sopocie, Opolu, Kołobrzegu i Zielonej Górze. Występowała w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Australii, Francji, Portugalii, Włoszech, Węgrzech, Mongolii, NRD, RFN, CSRS i ZSRR. Dwukrotnie uznana za najpopularniejszą polską piosenkarkę wśród Polonii amerykańskiej (1966, 1969).
Śpiewała w siedmiu językach: polskim, rosyjskim, niemieckim, włoskim, hiszpańskim, angielskim i po łacinie. Wylansowała przeboje: „Tańczące Eurydyki”, „Człowieczy los”, „Dziękuję, mamo”, „Być może” czy „Bal u Posejdona”. Za wysoką sprzedaż albumu pt. Człowieczy los (1970) uzyskała certyfikat złotej płyty w Polsce.
Życiorys Ojcem Anny German był Eugen Hörmann (pol. Eugeniusz German; ur. 25 marca 1909 w Łodzi, zm. 1938), który urodził się w rodzinie ewangelickiego pastora i miał ośmioro rodzeństwa (w tym brata Artura, który po latach opisał dzieje rodziny). Przodkowie od strony ojca pochodzili z Niemiec, mieli korzenie mennonickie, a na przełomie XVIII i XIX w. osiedlili się na Ukrainie. W 1819 pradziadek Anny German założył na wybrzeżu Morza Azowskiego wieś Hoffnung (lub Neuhoffung), gdzie urodził się Friedrich Hörmann (Hermann); Friedrich, żonaty z Anną Balach, po ukończeniu studiów w Baptystycznym Seminarium Teologicznym w Łodzi wraz z rodziną wrócił na Ukrainę, gdzie w 1929 w wyniku represji został aresztowany i z wyrokiem pięciu lat zesłany do obozu pracy (rejon Plesieck w regionie archangielskim), jednak już po dwóch latach zmarł. Eugen w tym czasie uciekł z ZSRR, najpierw przez Donbas, gdzie pracował jako księgowy w fabryce kopalni, później – nadal zagrożony – zostawiwszy pierwszą żonę Almę z czteroletnim synem, uciekał przez Środkową Azję i Iran, gdzie na granicy irańskiej poznał matkę Anny.
Matka, Irma German secundo voto Berner (właśc. Gerner) z domu Martens (ur. 1909, zm. 30 stycznia 2007 w Warszawie), wywodziła się z holenderskich mennonitów, których do Rosji sprowadziła caryca Katarzyna II (dokładniej z rygorystycznego odłamu nowomennonitów, z pochodzenia Fryzowie; babcia Anny, Anna Friesen, zmieniła wyznanie, zostając adwentystką). Zamieszkiwali w dobrze zorganizowanej, kilkunarodowej (w tym m.in. Polacy i Żydzi) społeczności w osadzie Wielikokniażeskoje (niem. Wohldemfuerst) w obwodzie kubańskim. W domu rodzinnym Anny mówiło się po fryzyjsku, niemiecku i rosyjsku. Irma German po wojnie przez wiele lat była wykładowczynią języka niemieckiego na Akademii Rolniczej we Wrocławiu.
Babka Anny German w 1934 przeniosła się z córką i wnuczką z Kubania do Fergany w Uzbekistanie. Uciekając przed NKWD, rodzice Anny przenieśli się do Urgencza, gdzie po narodzinach córki wybudowali dom. Matka Anny w Urgenczu pracowała jako nauczycielka języka niemieckiego w szkole, a ojciec został księgowym w piekarni. Półtoraroczna Anna chorowała na dur rzekomy. Rodzina wówczas przeniosła się do Taszkentu, gdzie Anna wkrótce wyzdrowiała. 26 września 1937 Eugen został aresztowany w Urgenczu pod zarzutem szpiegostwa i w 1938 rozstrzelany, o czym Irma dowiedziała się dopiero w 1956. Irma po aresztowaniu Eugena razem z córką i matką zamieszkała w Osinnikach w obwodzie nowosybirskim. Wcześniej, 28 lutego 1938 w Taszkencie, urodziła syna, Fryderyka, który w maju 1940 zmarł na szkarlatynę. Na płonicę zachorowała także Anna, jednak udało jej się wyzdrowieć. Wiosną 1940 Anna wróciła z babką do Taszkentu, a matka – pozostająca w Osinnikach – dołączyła do rodziny jesienią tego samego roku. W 1942 Irma została wysiedlona i zesłana do Buchary, skąd następnie uciekła z córką do Orłowki. Tam poznała polskiego żołnierza Hermana Gernera, za którego wyszła 4 kwietnia 1942. Po ślubie, z niewyjaśnionych względów, zmieniła pierwszą literę nazwiska (na Berner) i utrzymywała, że nigdy więcej go nie spotkała, mimo iż widziała się z nim w Polsce w 1946. W życiorysach Anny German często pojawia się błędna informacja (choć fałszywie potwierdzona na przełomie lat 40. i 50. listem z Ministerstwa Obrony Narodowej), że jej ojczym, jako oficer ludowego Wojska Polskiego, zginął w bitwie pod Lenino. Irma w grudniu 1942 została zesłana do pracy przymusowej przy budowie drogi w Czimionie, Annę na ten czas pozostawiła pod opieką znajomej. Rodzina po jakimś czasie zjednoczyła się w Orłowce, żyjąc w skrajnej biedzie. W 1943 rodzina przeniosła się do Dżambułu, gdzie Irma (jako żona Polaka) w pierwszej połowie 1946 złożyła dokumenty repatriacyjne, po czym razem z córką i matką wyjechała do Polski. Kobiety zamieszkały w Szczecinie, w lipcu 1946 przeniosły się do Nowej Rudy, a w 1949 – do Wrocławia, gdzie zamieszkały przy ulicy Trzebnickiej.
W 1955 Anna ukończyła naukę w VIII Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Krzywoustego we Wrocławiu z wynikiem bardzo dobrym. W styczniu 1962 uzyskała tytuł magistra geologii na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego po przedstawieniu pracy magisterskiej pt. „Budowa geologiczna okolic Zatonia (Ustronie)” ocenionej jako „bardzo dobra” i złożeniu egzaminu magisterskiego z wynikiem bardzo dobrym. Była członkiem i uczestnikiem wypraw jaskiniowych wrocławskiej Sekcji Grotołazów.
Kariera artystyczna Początki Podczas studiów została dostrzeżona przez Bogusława Litwińca, na którego zaproszenie dołączyła jako wokalistka do prowadzonego przez niego Teatru „Kalambur”, z którym za spektakl Po ulicach miasta chodzi moja miłość otrzymała główną nagrodę na 1. Ogólnopolskim Festiwalu Kultury Studenckiej w Krakowie. W teatrze śpiewała utwory solowe bądź duety z Andrzejem Szczurkiem. Wkrótce odeszła z teatru, ponieważ nie chciała być aktorką dramatyczną. W maju 1960 wystąpiła w programie Spotkania o zmroku wrocławskiego ośrodka telewizyjnego. Na początku lat 60. zadebiutowała w audycji Polskiego Radia Podwieczorek przy mikrofonie, później wystąpiła także w koncertach pod hasłem Zgaduj-Zgadula organizowanych przez tę rozgłośnię. Wkrótce zaczęła współpracę z Markiem Sewenem, który skomponował dla niej piosenki: „Melodia dla synka”, „Czeremcha”, „Wiklina topielica”, „Moje miejsce na ziemi”, „Wiatr mieszka w dzikich topolach” i „Jakim cię wyśniłam”. Miała także wydać longplay, który promowała singlem ze swoimi interpretacjami kolęd „Lulajże, Jezuniu” i „Gdy śliczna Panna”, jednak dyrekcja Polskich Nagrań nie zgodziła się na wydanie albumu w obawie przed brakiem nabywców.
Za namową koleżanki ze studiów, Janiny Wilk, w 1962 wzięła udział w przesłuchaniach do Estrady Wrocławskiej kierowanej przez Szymona Szurmieja. Wykonawszy trzy piosenki, w tym „Nie dla mnie sznur samochodów” i „Rozszumiały się wierzby płaczące”, pomyślnie przeszła casting i po dołączeniu do zespołu Estrady odbyła trasę koncertową po Polsce. W 1963, po dwóch latach współpracy, odeszła z Estrady Wrocławskiej.
Przełom w karierze W marcu 1962 uzyskała uprawnienia estradowe od Komisji Weryfikacyjnej Ministerstwa Kultury i Sztuki, zdając państwowy egzamin przy drugim podejściu. Po niezdaniu egzaminu w pierwszym terminie dołączyła do zespołu Estrady Rzeszowskiej, z którym występowała m.in. w spektaklu Świat nad Afryką. Po koncercie w Warszawie, który zagrała z Estradą, zebrała pochwalne recenzje w ogólnopolskiej prasie. W tym okresie zaczęła pobierać lekcje śpiewu u Janiny Proszowskiej oraz nawiązała współpracę z kompozytorką Katarzyną Gärtner. W 1963 za wykonanie utworu „Tak mi z tym źle” otrzymała drugą nagrodę w dniu polskim podczas 3. Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie. W tym samym roku za wykonanie pieśni „Ave Maria no morro” otrzymała pierwszą nagrodę za artystyczną interpretację piosenki na 1. Ogólnopolskim Festiwalu Zespołów Estradowych w Olsztynie, a także zagrała serię koncertów w małych miejscowościach. W lutym i marcu 1964 przebywała we Włoszech w ramach stypendium, które otrzymała z Ministerstwa Kultury i Sztuki. Po powrocie do Polski kontynuowała występy z Estradą Rzeszowską. W tym okresie zagrała telewizyjny koncert z zespołem Trubadurzy oraz nagrała dla radia kilkadziesiąt piosenek autorstwa Katarzyny Gärtner.
W czerwcu 1964 za wykonanie utworu „Tańczące Eurydyki” otrzymała drugą nagrodę na 2. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Po sukcesie osiągniętym na festiwalu zagrała koncert dla berlińskiej telewizji i odbyła trasę koncertową po ZSRR, gdzie została ciepło przyjęta przez publiczność i wkrótce wydała rosyjskojęzyczny album pt. Anna German. W sierpniu 1964 za „Tańczące Eurydyki” odebrała dwie nagrody na 4. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie: I nagrodę w dniu polskim i III w dniu międzynarodowym. Na festiwalu została dostrzeżona przez menedżera Andrew Jonesa, który zaprosił ją do Chicago, gdzie dla amerykańskiej Polonii grała koncertowy program „Polish Stars Parade” z innymi polskimi artystami (m.in. Ewą Demarczyk, Katarzyną Sobczyk, Karin Stanek i Katarzyną Bovery). Stęskniona za ojczyzną, odrzuciła propozycję występów w amerykańskim programie koncertowym Inter-show. Poza tym zagrała koncerty w NRD, Czechosłowacji, Francji i Portugalii, a jej recitale cieszyły się uznaniem wśród słuchaczy. W kolejnych latach odbyła kilka tras koncertowych po ZSRR.
W lutym 1965 odbyła trasę koncertową po Anglii. W tym samym roku za wykonanie utworu „Zakwitnę różą” otrzymała I nagrodę na 3. KFPP w Opolu i zajęła trzecie miejsce na Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Ostendzie. Po występie na festiwalu zagrała niewielką rolę kapitana marynarki wojennej w filmie Zofii Dybowskiej-Aleksandrowicz Marynarska przygoda, w którym zaśpiewała piosenkę „Słowa”. Również w 1965 wystąpiła na 5. MFP w Sopocie. W 1966 otrzymała platynową płytę na 1. Międzynarodowych Targach Muzycznych (MIDEM) w Cannes i wystąpiła z Dalidą w sali koncertowej Olimpia w Paryżu.
Kariera we Włoszech i wypadek W listopadzie 1966 podpisała trzyletni kontrakt z włoską firmą fonograficzną Company Discografica Italiana (CDI). Jej piosenki były emitowane we włoskim radiu, a sama German promowała się podczas konferencji prasowych i zagrała serię koncertów we Włoszech. W lutym 1967 wystąpiła z utworem „Gi” na 17. Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo, zostając pierwszą polską artystką, która zaśpiewała na tym festiwalu. Niedługo później wyruszyła w trasę promocyjną po Włoszech, m.in. udzieliła licznych wywiadów i wystąpiła w telewizyjnych programach rozrywkowych. Zaśpiewała także utwór „Nie spiesz się” w szwajcarskim programie telewizyjnym Giocchi in famigli, do którego została zaproszona z Domenico Modugno. W lipcu 1967, jako pierwsza cudzoziemka w historii, zaśpiewała na 15. Festiwalu Piosenki Neapolitańskiej. Po festiwalu nagrała albumy: I classici della musica napoletana dla CDI i Recital piosenek dla Polskich Nagrań oraz otrzymała nagrodę „Oscara Della Simpatia” na festiwalu w Viareggio.
28 sierpnia 1967, wracając z koncertu we Forlì, uległa wypadkowi samochodowemu, po którym z poważnymi obrażeniami (m.in. złamanym kręgosłupem) trafiła do kliniki Madre Fortunata Toniolo. Po wybudzeniu się ze śpiączki podjęła rekonwalescencję we Włoszech (m.in. w Instytucie Ortopedycznym Rizzili w Bolonii), a od drugiej połowy października 1967 dochodziła do sprawności w warszawskich placówkach: Klinice Ortopedycznej Akademii Medycznej i Szpitalu Klinicznym nr 1 przy ul. Lindleya, a także w Ośrodku Rehabilitacyjnym „Stocer” w Konstancinie i szpitalu we Wrocławiu. Okres leczenia i rehabilitacji trwał około trzy lata. German w tym okresie napisała i w 1970 wydała książkę autobiograficzną pt. Wróć do Sorrento?, która rozeszła się w nakładzie 150 tys. egzemplarzy. Skomponowała także muzykę do wierszy Aliny Nowak, m.in. do utworu „Człowieczy los”. Piosenki nagrała w studiu razem z Orkiestrą Polskiego Radia.
Powrót po wypadku