Kazimierz Koźniewski (ur. 26 lipca 1919 w Warszawie, zm. 15 kwietnia 2005 tamże) – historyk harcerstwa, prozaik, publicysta, eseista, reportażysta, harcerz z pokolenia Kolumbów, wieloletni tajny współpracownik SB. Autor scenariuszy do kilku filmów fabularnych.

Życiorys Urodził się w rodzinie Wacława i Wiktorii z Majkowskich. Miał brata Jana, konstruktora lotniczego, oraz siostrę. Maturę zdał w 1938 roku w gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie. Studia polonistyczne odbył na Uniwersytecie Warszawskim, najpierw jawne, później tajne w konspiracji. Debiutował w czasopismach młodzieżowych, szkolnych, harcerskich, akademickich – m.in. „Kuźnia Młodych”, „Nowa Kuźnia Młodych”, „Orka na Ugorze”, „Na Tropie”, „W Kręgu Wodzów” i inne.

W latach 1939–1940 jeden z założycieli i członek konspiracyjnego PLAN-u. Od kwietnia 1940 roku do lutego 1941 roku służył w Wojsku Polskim we Francji i w Szkocji. W 1941 roku został wysłany jako kurier rządu polskiego do kraju, podczas wykonywania tej misji w sierpniu 1941 roku został aresztowany w Budapeszcie, gdzie był więziony aż do roku 1942. W czerwcu 1943 roku powrócił nielegalnie do kraju. W latach 1943–1945 był pracownikiem Departamentu Informacji Delegatury Rządu RP na Kraj, pracował w konspiracji. Był współpracownikiem pism konspiracyjnych oraz członkiem Naczelnictwa Szarych Szeregów.

Od jesieni 1945 roku był członkiem redakcji „Przekroju”, a od roku 1957 do śmierci członkiem zespołu redakcyjnego „Polityki”. W latach 1957–1982 był redaktorem naczelnym „Magazynu Polskiego”, a w latach 1982–1985 – tygodnika „Tu i Teraz”. Współpracował z wieloma pismami i gazetami. Autor ok. 50 książek i co najmniej 6000 artykułów w prasie periodycznej.

Od lat 40. XX wieku był tajnym współpracownikiem Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego i Służby Bezpieczeństwa PRL o kryptonimie 33. Należał do najbardziej aktywnych i szkodliwych konfidentów w środowisku literackim. Donosił na każdy temat, na wielu pisarzy, m.in. na Kisiela, Pawła Hertza, Antoniego Słonimskiego, także i na swoich – np. na organizację partyjną literatów, której był członkiem. Od 1956 roku należał do PZPR. Był świadkiem w pokazowym procesie Melchiora Wańkowicza w 1964 roku, który sam go powołał, nie spodziewając się nielojalności osoby, którą uważał za przyjaciela. Tymczasem Koźniewski obciążył go, powtarzając informacje zawarte w swoich donosach – o kontaktach Wańkowicza z Radiem Wolna Europa.

Członek Rady Krajowej PRON w 1983 roku. Jego tekst, popierający wprowadzenie stanu wojennego, władze rozpowszechniały na plakatach.

Jego żoną była Leona Hanna (1921–1997), córka ppłk. Leona Winiarskiego i Stanisławy z Szelochów (1896–1970), żołnierza POW i AK. thumb|240px|Grobowiec rodzin Winiarskich i Koźniewskich na cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Zmarł w Warszawie, pochowany 26 kwietnia 2005 roku w grobowcu rodziny Winiarskich na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A16-1-3). Żegnała go 16. Warszawska Drużyna Harcerzy im. Zawiszy Czarnego, z którą był związany.

Twórczość Pisał powieści autobiograficzne i wspomnieniowe, a także poruszające problematykę społeczną (Piątka z ulicy Barskiej). Swoje reportaże i recenzje wydał w dwóch tomach pt. „Historia co tydzień” (1976–1977).

W 1958 roku, pod pseudonimem Antoni Armand, opublikował jedyną w swoim dorobku powieść fantastycznonaukową – Człowiek z lustra. Była to sensacyjna opowieść o genetycznym eksperymencie pewnego profesora, który stworzył niezwykle inteligentnych „ludzi z probówki”. Książkę napisał we współpracy z Grażyną Terlikowską-Woysznic. W 1952 roku otrzymał Nagrodę Państwową III stopnia za powieść pt. Piątka z ulicy Barskiej.

Najbardziej znane książki Rok ziemi obcej 1940–1941 (1946) Przez dziesięć wojen (1947) Szczotka do butów (1947) Żywioły. Rzecz o Ziemiach Zachodnich Rzeczypospolitej (1948) Biała plebania w Wolbromiu (1951) Piątka z ulicy Barskiej (1952; Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia 1952; na jej podstawie powstał film fabularny w reżyserii Aleksandra Forda; lektura szkolna za czasów wczesnego PRL-u) Zimowe kwiaty (1959) Ognie i ogniska. Drogi i przemiany harcerstwa polskiego (1961) Tydzień do siódmej potęgi (1964; dla młodzieży; publikowana w serii „Biblioteka Młodych”) Bunt w więzieniu (1968) 11 naszych dni (1970) Sto koni do stu brzegów (1970; na jej podstawie powstał film fabularny w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego) Czerwony harcmistrz. O Juliuszu Dąbrowskim (1971) Śmierć w trójkącie błędów (1971) Wszystko w porządku (1973) Ile głosów — tyle prawd (1983), I zawsze krzyż oksydowany… (1990) Słownik swoich i obcych czyli alfabet Koźniewskiego (1995; wzorem Alfabetu Urbana)

Ekranizacje

Ordery, odznaczenia i nagrody

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (4 marca 2002) . Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1974) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1959) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) . Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1953) . Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej (11 stycznia 1955) - . Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” (1973) Rozeta z Mieczami do Krzyża Zasługi dla ZHP (1995) Nagroda im. Ludwika Waryńskiego (1989) za książkę „Zostanie mit” („Książka i Wiedza”, 1988)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Artykuł „Konfident z wyboru”, Tygodnik „Wprost”, Nr 1227 z 18 czerwca 2006 program telewizyjny o Kazimierzu Koźniewskim – Errata do biografii

Kategoria:Członkowie Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Historia harcerstwa Kategoria:Kurierzy i emisariusze rządu RP (1939–1945) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Polscy autorzy powieści kryminalnych Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Tajni współpracownicy Służby Bezpieczeństwa PRL Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 2005