Obwód charkowski () – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży we wschodniej części Ukrainy, od północy graniczy z Rosją, od wschodu z obwodem ługańskim, od południowego wschodu z obwodem donieckim, od południowego zachodu z obwodem dniepropetrowskim, od zachodu z obwodem połtawskim, od północnego zachodu z obwodem sumskim. Obwód zajmuje powierzchnię 31 415 km², co stanowi 5,2% powierzchni Ukrainy.
Obwód charkowski jest trzecim najbardziej zaludnionym obwodem na Ukrainie. Ponad połowa mieszkańców mieszka w stolicy obwodu Charkowie. W stolicy okręgu większość mieszkańców posługuje się językiem rosyjskim, na prowincji natomiast ludność używa dialektu stanowiącego mieszankę języka rosyjskiego i ukraińskiego, zwanego surżyk.
Obwód leży na obszarze Ukrainy Słobodzkiej (północna i środkowa część) i Zaporoża (południowa część).
Podział administracyjny mały|Podział na rejony od 2020 roku mały|Podział na rejony do 2020 roku Obwód dzieli się na siedem rejonów:
bogoduchowski charkowski czuhujewski iziumski berestyński kupiański łozowski
Do 19 lipca 2020 roku obwód dzielił się na 27 rejonów:
bałaklijski barwinkowski błyzniukiwski bogoduchowski borowski charkowski czuhujewski dworiczniański dergaczewski iziumski kehycziwski kołomacki krasnohradzki krasnokutski kupiański łozowski nowowodołazki perwomajski peczeniski sachnowszczyński szewczenkowski wałkowski wełykoburłucki wołczański zaczepyliwski zmijiwski zołocziwski
oraz sześć miast wydzielonych: Charków, Czuhujew, Izium, Kupiańsk, Lubotyn, Łozowa oraz Złatopil.
Historia mały|left|Mapa Polski wschodniej oraz Litwy za panowania Witolda i Kazimierza Jagiellończyka mały|Charków mały|Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie Terytorium obwodu zostało zaludnione w późnym paleolicie (10–12 tys. lat temu), lecz archeologowie odkryli na tym terenie ślady człowieka neandertalskiego pochodzące sprzed 80 tys. lat.
W czasach Jagiellonów obszar znajdował się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1503 Litwa utraciła północno-wschodnią część regionu. Południowo-zachodnia część w 1569 przeszła w granice Korony Królestwa Polskiego. Administracyjnie przynależała do województwa kijowskiego prowincji małopolskiej. Do lat 30. XVII wieku tereny dzisiejszego obwodu charkowskiego były stosunkowo słabo zaludnione. W czasie powstania Chmielnickiego nastąpił znaczny napływ ukraińskich chłopów z obszarów objętych walkami. W 1656 na mocy ugody perejasławskiej, tereny te razem z całą Ukrainą Lewobrzeżną zostały włączone do Rosji. Utratę obszaru przez Polskę zatwierdził traktat Grzymułtowskiego w 1686 r.
Przez kolejne 340 lat obszar był silnie rusyfikowany. W połowie XVIII wieku Charków stał się centrum administracyjnym oraz kulturalnym Imperium Rosyjskiego. W latach 1919–1934 stolica obwodu była jednocześnie stolicą Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Obwód charkowski we współczesnych granicach został utworzony 27 lutego 1932. Obwody charkowski oraz kijowski były najbardziej dotkniętymi rejonami w czasach wielkiego głodu na Ukrainie w latach 30. W latach II wojny światowej o Charków toczyły się cztery ciężkie bitwy.
W 1940 Charków był jednym z miejsc zbrodni katyńskiej. W 2000 r. w Charkowie został otwarty Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu.
Demografia Skład narodowościowy obwodu w 2001 roku według ukraińskiego spisu powszechnego:
Największe miasta
Przypisy