thumb|Tyras Obwód odeski () – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w południowej części Ukrainy, na zachodzie i południowym zachodzie graniczy z Mołdawią i Rumunią, na północy z obwodem winnickim i obwodem kirowohradzkim, na wschodzie z obwodem mikołajowskim.
Obwód leży na terenie zachodniego Jedysanu, Budziaku i na południowo-wschodnich krańcach Podola. Stolicą obwodu jest Odessa.
W starożytności mieściły się tu greckie kolonie Tyras, Nikonion, Isiaka i Istrian (obie ostatnie na terenie dzisiejszej Odessy). Północne ziemie obwodu (historyczne Pobereże) leżały w granicach Polski do II rozbioru w 1793 roku.
W dwudziestoleciu międzywojennym zachodnia część (37% terytorium) obwodu, czyli Budziak, znajdowała się w granicach Rumunii – częścią Rumunii był też wtedy obwód czerniowiecki.
Podział administracyjny mały|Rejony od 2020 roku Obwód dzieli się na 7 rejonów:
berezowski białogrodzki bołgradzki izmailski odeski podolski rozdzielniański
Do 19 lipca 2020 roku obwód dzielił się na 26 rejonów:
ananiwski arcyski bałcki berezowski białogrodzki bielajewski bołgradzki iwaniwski izmailski kilijski kodymski lubasziwski łymanski mykołajiwski okniański owidiopolski podolski reniański rozdzielniański saracki sawrański szyriajewski tarutyński tatarbunarski wełykomychajliwski zachariwski
oraz 9 miast wydzielonych: Bałta, Białogród nad Dniestrem, Bielajewka, Czarnomorsk, Izmaił, Jużne, Odessa, Podolsk oraz Tepłodar. Administracja 30 maja 2015 roku gubernatorem został były prezydent Gruzji Micheil Saakaszwili, naturalizowany na Ukraińca przez Petro Poroszenkę, prezydenta Ukrainy.
Demografia Skład narodowościowy obwodu w 2001 roku:
Większość spośród żyjących w obwodzie Polaków mieszka w Odessie (2,1 tys.).
Największe miasta mały|Odessa mały|Izmaił Lista największych miast obwodu oraz ich skład narodowościowy w 2001 roku (dane ze spisu powszechnego): miastopopulacja(2016)http://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2016/zb/06/zb_chnnu2016pdf.zipregionhistorycznynajliczniejsze narodowości1.20px Odessa 1 010 848 JedysanUkraińcy (61,6%), Rosjanie (29%), Bułgarzy (1,3%)2.20px Izmaił 72 178 BudziakRosjanie (43,7%), Ukraińcy (38%), Bułgarzy (10%)3.20px Czarnomorsk 59 825 JedysanUkraińcy (66,5%), Rosjanie (28,5%), Białorusini (1,1%)4.20px Białogród nad Dniestrem 50 131 BudziakUkraińcy (62,9%), Rosjanie (28,2%), Bułgarzy (3,7%)5.20px Podilśk 40 582 JedysanUkraińcy (82,2%), Rosjanie (10,3%), Mołdawianie (5,1%)6.20px Piwdenne 32 154 JedysanUkraińcy (65,9%), Rosjanie (29%), Białorusini (1,1%)7.20px Kilia 20 060 BudziakUkraińcy (48,6%), Rosjanie (35,4%), Mołdawianie (9,8%)8.20px Reni 18 965 BudziakMołdawianie (50%), Ukraińcy (17,5%), Rosjanie (15,5%)9.20px Bałta 18 955 Jedysan/PodoleUkraińcy (86%), Rosjanie (10%), Mołdawianie (2%)10.20px Rozdilna 18 015 Jedysan11.20px Bołgrad 15 423 Budziak12.20px Arcyz 14 859 Budziak13.20px Wełykodołynśke 13 543 Jedysan14.20px Owidiopol 11 950 Jedysan15.20px Bielajewka 11 873 Jedysan
W czasach panowania polskiego Bałta (wówczas Józefgród) i Sawrań były prywatnymi miastami szlacheckimi Lubomirskich. Miasto Bołgrad zostało założone przez Bułgarów i pozostaje ich głównym ośrodkiem w regionie.
Bałta w latach 1924–1928 i Podilśk (wówczas Birzuła) w latach 1928–1929 były stolicami Mołdawskiej ASRR.
Zabytki Pozostałości starożytnych greckich miast Tyras i Nikonion Zabytki Odessy Twierdza Akerman (Białogród nad Dniestrem) Kościoły polskie: kościół św. Stanisława w Bałcie, kościół św. Piotra i katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Odessie Kościół ormiański w Białogrodzie nad Dniestrem z XIV w.
Zobacz też Romanofonia
Uwagi
Przypisy