Siedziba ŚZPN przy ulicy Francuskiej 32|thumb Śląski Związek Piłki Nożnej – organ terenowy Polskiego Związku Piłki Nożnej założony w 1920 roku w Bytomiuwówczas niemieckim Beuthen z siedzibą w Katowicach; jeden z 16 Wojewódzkich Związków Piłki Nożnej w Polsce zarządzający rozgrywkami piłkarskimi w województwie śląskim.

Historia Początki Na początku XX wieku na Górnym Śląsku zakładanie związku piłkarskiego rozwijało się wielotorowo. Z jednej strony powstał w roku 1906 w Katowicachwówczas niemieckim Kattowitz niemiecki Kattowitzer Ballspiel-Verband (Katowicki Związek Piłkarski), który w tym samym roku został członkiem Południowo-Wschodniego Niemieckiego Związku Piłki Nożnej () i tym samym Niemieckiego Związku Piłki Nożnej. W sesonie 1906/07 odbyły się pierwsze rozgrywki, a pierwszym mistrzem regionu górnośląskiego został FC Preußen 05 Kattowitz (Katowice).

Lata międzywojenne Odpowiednio, tylko 14 lat później powstaje w ówcześnie niemieckim Bytomiu Górnośląski Związek Towarzystw Sportowych, z którego 4 sierpnia 1920 ukonstytuował się Górnośląski Związek Okręgowy Piłki Nożnej z siedzibą w Bytomiu, a pierwszym prezesem został Stanisław Flieger. 12 grudnia 1920 rozpoczęły się pierwsze oficjalne rozgrywki o mistrzostwo klasy „A”, czyli o mistrzostwo Górnego Śląska. Pierwszym mistrzem wschodniego (polskiego) (Górnego) Śląska w roku 1922 został Ruch Wielkie Hajduki (Chorzów), który to też awansował do finałów Mistrzostw Polski.

W styczniu 1924 roku Górnośląski Okręgowy Związek Piłki Nożnej (OZPN) przejął na mocy porozumienia wszystkie 143 kluby zrzeszone w niemieckim Wojewódzkim Związku Piłki Nożnej (Wojewodschaft Fussbalverband), m.in. 1. FC Kattowitz i VfR Königshütte, nazwane od tego momentu odpowiednio 1. FC Katowice i AKS Królewska Huta (Chorzów), które do tego czasu występowały w rozgrywkach o mistrzostwo i Puchar Niemiec.

Dnia 10 marca 1927 roku Górnośląski OZPN zmienił swoją nazwę na Śląski OZPN.

W roku 1933 Ruch Wielkie Hajduki zdobył pierwsze dla Śląska mistrzostwo Polski.

Okres 1939 – 1945 Po wybuchu II wojny światowej i przyłączeniu polskiego (wschodniego) Górnego Śląska do Niemiec większość klubów górnośląskich, po zmianie nazw, przystąpiło do rozgrywek niemieckich, początkowo w śląskiej (), a od roku 1941 w górnośląskiej Gaulidze (), należąc do Niemieckiego Związku Piłki Nożnej. Mistrzostwo Śląska wywalczył w latach 1940 i 1941 dwukrotnie Vorwärts-Rasensport Gleiwitz (Gliwice), a Górnego Śląska, w latach 1942, 1943 i 1944, 3-krotnie Germania Königshütte (AKS Chorzów).

Lata powojenne Na mocy zarządzenia wojewody śląsko-dąbrowskiego z dnia 17 lutego 1945 roku związek zostaje reaktywowany.

Dnia 23 marca 1949 roku Śląski OZPN zostaje rozwiązany, podobnie jak i inne Okręgowe Związki Piłki Nożnej, a na jego miejsce powstaje Wojewódzki Komitet Kultury Fizycznej (WKKF), a przy nim Sekcja Piłki Nożnej.

W roku 1953 wznowione zostają rozgrywki ligi śląskiej z udziałem 14 zespołów. W tymże roku zostaje otwarta pierwsza w Polsce szkółka piłkarska w Chorzowie, nazwana MKS Zryw Chorzów, która pod kierownictwem sportowym prof. Murgota stanie się wylęgarnią narybku piłkarskich talentów.

W dniu 22 lipca 1956 roku meczem Polska – NRD (0:2) oficjalnie otwarto w Chorzowie Stadion Śląski.

2 października 1962 roku odgórną decyzją władz (nie tylko) sportowych zostają połączeni Śląski z Zagłębiowskim OZPN i powstaje OZPN Katowice (tzw. nowy statut PZPN).

29 kwietnia 1970 roku Górnik Zabrze jako pierwszy i dotychczas jedyny klub występuje w finale europejskich rozgrywek pucharowych, pucharze zdobywców pucharów, przegrywając w Wiedniu ze zdobywcą pucharu Anglii, Manchester City 1:2.

Podokręgi Bielsko-Biała Bytom Częstochowa Katowice Lubliniec Racibórz Rybnik Skoczów Sosnowiec Tychy Zabrze Żywiec

Sukcesy w kraju 33-krotne zdobycie mistrzostwa Polski Ruch Hajduki Wielkie/Chorzów (14x), Górnik Zabrze (14x), Polonia Bytom (2x), Szombierki Bytom (1x), Piast Gliwice (1x), Raków Częstochowa (1x) 18-krotne zdobycie Pucharu Polski Górnik Zabrze (6x), Zagłębie Sosnowiec (4x), Ruch Chorzów (3x), GKS Katowice (3x), Raków Częstochowa (2x) 5-krotne zdobycie Superpucharu GKS Katowice (2x), Raków Częstochowa (2x), Górnik Zabrze (1x),

Mistrzowie Górnego Śląska Vorwärts-Rasensport Gleiwitz, 10x (1924mistrz zachodniego (niemieckiego) Górnego Śląska, 1927, 1932, 1933, 1935mistrz całego (Dolnego i Górnego) Śląska, 1936, 1938, 1939, 1940, 1941) SuSV 09 Beuthen, 7x (1920, 1921, 1923, 1925, 1929, 1934 1937) AKS Królewska Huta/Chorzów (Germania Königshütte), 6x (1924mistrz wschodniego (polskiego) Górnego Śląska, 1930, 1936, 1942, 1943, 1944) Preussen 05 Kattowitz, 6x (1907, 1908, 1909, 1913, 1914, 1922) Śląsk Świętochłowice, 4x (1927, 1934, 1938, 1939) Naprzód Lipiny, 4x (1929, 1931, 1933, 1937) SC Preußen Zaborze, 3x (1928, 1930, 1931) Gemania Kattowitz, 2x (1910, 1911) Ruch Hajduki Wielkie/Chorzów, 2x (1922, 1926) Diana Kattowitz, 1x (1912) Iskra Siemianowice, 1x (1923) VfB 1910 Gleiwitz, 1x (1926) Pogoń Katowice, 1x (1928) 1. FC Kattowitz, 1x (1932) Dąb Katowice, 1x (1935) RTP Unia Raciborz (2012/2013),(Damen),

(W latach 1922–1939 rozgrywano oddzielne mistrzostwa dla polskiego (wschodniego) i niemieckiego (zachodniego) Górnego Śląska)

Kluby GKS Katowice, Górnik Zabrze, Ruch Chorzów, Odra Wodzisław, Gwarek Tarnowskie Góry, Ruch Radzionków, Śląsk Świętochłowice, Polonia Bytom, AKS Chorzów (VfR Königshütte), 1. FC Katowice, Szombierki Bytom, GKS Tychy, Energetyk ROW Rybnik, Policyjny Klub Sportowy Katowice, Sparta Katowice, Dąb Katowice, Górnik Katowice, Pogoń Katowice, Piast Gliwice, Naprzód Lipiny, Unia Racibórz, Raków Częstochowa.

SVgg Vorwärts-Rasensport Gleiwitz (Gliwice), Beuthener SuSV 09 (Bytom), SC Preußen 1910 Zaborze (Zabrze), FC Preußen 05 Kattowitz (Katowice), SC Diana Kattowitz (Katowice), FC Ratibor 03 (Racibórz), SC Borussia Myslowitz (Mysłowice), FC Hohenzollern 07 Laurahütte (Siemianowice Śl.), FC Britannia Beuthen (Bytom), SC 08 Königshütte (Królewska Huta/Chorzów), SpVgg 01 Königshütte (Królewska Huta/Chorzów), FV Germania Königshütte (Królewska Huta/Chorzów)

Reprezentanci narodowi Polski

Ernest Wilimowski, Jerzy Dudek, Gerard Wodarz, Ewald Dytko, Erwin Nytz, Marcin Baszczyński, Leonard Piontek, Wilhelm Piec, Ryszard Piec, Wilhelm Góra, Edmund Giemsa, Ewald Cebula, Walter Brom, Edward Jankowski, Karol Kossok, Emil Goerlitz, Gerard Cieślik, Maksymilian Barański, Henryk Gajdzik, Oskar Grzywocz, Henryk Janduda, Werner Antoni Janik, Henryk Spodzieja, Teodor Wieczorek, Jerzy Wostal, Hubert Kostka, Włodzimierz Lubański, Roman Lentner, Jan Liberda, Zygmunt Anczok, Zygfryd Szołtysik, Edward Szymkowiak, Jan Banaś, Ernst Pohl, Stanisław Oślizło, Sebastian Tyrała, Leonard Malik, Alojzy Sitko, Paweł Sibik, Sebastian Boenisch

Niemiec

Ernest Wilimowski, Lukas Podolski, Miroslav Klose, Dariusz Wosz, Richard Herrmann, , , , Richard Malik

Prezesi 1920 Edmund Grabianowski 1920-1921 Stanisław Flieger 1921 Paweł Kopieczny 1921-1923 Alojzy Budniok 1923-1925 Rudolf Niemczyk 1925-1933 Stanisław Flieger 1933-1939 Józef Żułtaszek 1945-1946 Józef Wesołowski 1946 Józef Salcewicz 1946-1949 Jerzy Ziętek 1948-1951 Kazimierz Ulewicz 1951-1959 Karol Krawczyk 1959-1973 Jerzy Ziętek 1973-1976 Czesław Przymenski 1976-1978 Marian Wysocki 1978-1987 Roman Stachoń 1987-1991 Edward Puszczewicz 1991-2002 Marian Dziurowicz 2002-2016 Rudolf Bugdoł od 2016 Henryk Kula

Literatura 75 LAT OZPN KATOWICE – KSIĘGA PAMIĄTKOWA, Okręgowy Związek Piłki Nożnej Katowice 1920 – 1995, ludzie – historia – fakty, wyd. GIA Katowice 1996 PIŁKA JEST OKRĄGŁA – 50 LAT PIŁKARSTWA W WOJEWÓDZTWIE KATOWICKIM, tekst opracowali Andrzej Konieczny i Karol Krawczyk, wyd. Śląsk 1971 – wyd. 1 Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej reprezentacji narodowej w piłce nożnej – wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku, producent: Książka SENDSPORT.PL, autor: Dawid Smolorz, Paweł Czado, Joachim Waloszek, Grzegorz Bębnik, Witold Łastowiecki, rok wydania: 2006, Fussball-Chronik, „Fussball in Schlesien 1900/01-1932/33", Ergebnisse und Tabellen aus den höchsten Ligen des Südostdeutschen Fussballverbandes und der Einzelverbände der Region, wyd. D.S.F.S. „Die Gauligen 1933-1945”, wyd. D.S.F.S.

Zobacz też RTP Unia Racibórz Piłka nożna na Górnym Śląsku do 1945 roku Reprezentacja Śląska w piłce nożnej Derby Górnego Śląska 1. FC Katowice Germania Königshütte alias AKS Królewska Huta/Chorzów Piłka nożna w Polsce Polski Związek Piłki Nożnej

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona Śląskiego Związku Piłki Nożnej "Gestapo prosiło, żeby grać"

Kategoria:Organy terenowe Polskiego Związku Piłki Nożnej Kategoria:Sport w województwie śląskim