Świadkowie Jehowy w Rumunii

Świadkowie Jehowy w Rumunii – społeczność wyznaniowa w Rumunii należąca do ogólnoświatowej wspólnoty Świadków Jehowy licząca w 2023 roku 39 723 głosicieli, należących do 528 zborówZbory i grupy rumuńskojęzyczne działają również w Austrii, Belgii, Cyprze, Francji, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Mołdawii, Niemczech, Polsce (Warszawa), Rosji, Słowacji, Stanach Zjednoczonych, Ukrainie, Węgrzech, Wielkiej Brytanii i we Włoszech, a grupy posługujące się językiem romani również w Austrii, Belgii, Francji, Niemczech i w Wenezueli.. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2023 roku zgromadziło się 81 896 osóbW związku z pandemią COVID-19 od 14 marca 2020 do 31 sierpnia 2022 roku działalność od domu do domu była zawieszona (prowadzona była listownie, telefonicznie, w formie elektronicznej, od 31 maja 2022 roku wznowiono publiczną działalność ewangelizacyjną). Od 1 kwietnia 2022 roku program uroczystości Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa oraz zebrań zborowych przeprowadzany jest w formie hybrydowej: w Sali Królestwa i poprzez wideokonferencje. Do końca 2022 roku wstrzymano organizowanie kongresów regionalnych i zgromadzeń obwodowych z osobistym udziałem obecnych. Ich program został zamieszczony w oficjalnym serwisie internetowym jw.org.. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje Biuro Oddziału w Bukareszcie.

Historia Początki W Stanach Zjednoczonych Károly Szabó i József Kiss, słuchając wykładów biblijnych Charlesa Taze Russella, przyjęli wierzenia Badaczy Pisma Świętego. Zachęceni przez Russella w 1911 roku, powrócili do miejscowości Tîrgu Mureș w Siedmiogrodzie, aby rozpocząć działalność kaznodziejską. Szabó po dotarciu na miejsce odwiedzał swoich krewnych i przedstawiał im dobrą nowinę. Pierwszą osobą, która pozytywnie zareagowała na jego starania i przyjęła chrzest, była Zsuzsanna Enyedi.

Károly Szabó i József Kiss rozpoczęli organizowanie zebrań religijnych, a dzięki ich uczestnikom wierzenia Badaczy Pisma Świętego docierały również do okolicznych wiosek, gdzie przyjmowały je kolejne osoby. Kiss i Szabó rozszerzyli działalność misyjną na cały Siedmiogród. Wkrótce w gminie Dumbrava ochrzczony został Vasili Costea, posługujący się również językiem węgierskim. Costea podjął pełnoczasową działalność w charakterze kolportera, dzięki czemu docierano również do ludności węgierskojęzycznej.

Jeszcze przed I wojną światową w rodzinne strony do wsi Benesat na północnym zachodzie Siedmiogrodu powróciła też Alexa Romocea. Dość szybko powstała tam niewielka grupa Badaczy Pisma Świętego. Inna grupa powstała w mieście Satu Mare. Kolejną grupę w miejscowości Baia Mare założył Emanoil Chința, który w trakcie I wojny światowej trafił do włoskiego więzienia, gdzie spotkał Badaczy Pisma Świętego odmawiających służby wojskowej. W roku 1919 w Rumunii istniało już 150 małych klas studium Biblii, skupiających ponad 1700 głosicieli oraz zainteresowanych. Szabó i Kiss nie tylko dalej prowadzili działalność kaznodziejską na terenie Siedmiogrodu, ale zaczęli również odwiedzać nowo powstające zbory i grupy. Pomagał im Gavrilă Romocea, bratanek Alexy.

W roku 1914 za odmowę pełnienia służby wojskowej skazano na śmierć i wykonano wyrok na Badaczu Pisma Świętego Ioanie Rusie ze wsi Petreștii de Mijloc. Dwa lata później aresztowano Károlyego Szabó oraz Józsefa Kissa i skazano na 5 lat więzienia za „szerzenie nauk odmiennych od oficjalnie przyjętych”. Jako „niebezpieczni przestępcy” przez 18 miesięcy byli przetrzymywani w więzieniu o zaostrzonym rygorze w miejscowości Aiud. Obaj z więzienia pisali zachęcające listy do współwyznawców z różnych zborów i grup. Zostali zwolnieni w roku 1919.

Literatura biblijna W roku 1914, korzystając z usług prywatnej drukarni „Oglinda” (Zwierciadło) w Tîrgu Mureș, zaczęto drukować czasopismo „Strażnica i Zwiastun Obecności Chrystusa” w języku węgierskim. Było to 16-stronicowe wydanie miesięczne. W tej samej drukarni zamawiano również książki i traktaty w języku węgierskim.

W języku rumuńskim literaturę biblijną rozpoczęto wydawać w roku 1916. Ukazała się broszura „Cienie przybytku »lepszych ofiar«” oraz skrócona wersja „Strażnicy” – ośmiostronicowe wydanie Wybrane artykuły ze „Strażnicy”. W drukarni „Cartea Romaneasca” (Rumuńska Księga) wydano również książkę Niebiańska manna, czyli rozmyślania duchowe na każdy dzień w roku dla domowników wiary oraz śpiewnik Pieśni brzasku Tysiąclecia. Od roku 1918 literatura biblijna w języku rumuńskim była drukowana w Detroit w stanie Michigan w Stanach Zjednoczonych. Do kraju sprowadzano czasopismo „Strażnica i Zwiastun Obecności Chrystusa” oraz ukazujące się co miesiąc traktaty z serii „Kazalnica Ludowa”.

Biuro Oddziału W 1920 roku do kraju skierowano Rumuna, Jacoba B. Simę (zm. 1946), który nadzorował działalność oraz podjął starania o zalegalizowanie działalności. Spotkał się on z Károlyem Szabó i Józsefem Kissem. Ze względu na trudności lokalowe prowizoryczne biuro urządzono w mieszkaniu współwyznawcy w Klużu (Cluj). W kwietniu 1920 roku w Klużu utworzono rumuńskie Biuro Oddziału Towarzystwa Strażnica, które przez pewien czas nadzorowało działalność kaznodziejską w Rumunii, a także w Mołdawii, w Albanii, w Bułgarii, w Jugosławii i na Węgrzech. Jednym z pracowników Biura Oddziału był Gavrilă Romocea. W tym samym miesiącu w Klużu zarejestrowano „Towarzystwo Biblijne i Traktatowe – Strażnica”.

Na początku lat 20. w trakcie zamieszek antysemickich aresztowano ponad 20 kolporterów. Odebrano im literaturę biblijną oraz brutalnie potraktowano. Jednak zapotrzebowanie na literaturę biblijną rosło, a ceny usług komercyjnych drukarni były coraz wyższe. Dlatego, gdy w Klużu wystawiono na sprzedaż drukarnię „Viata” (Życie) przy ulicy Reginy Marii 36 Biuro Oddziału, za zgodą Biura Głównego zakupiło tę parcelę wraz z dwoma znajdującymi się na niej budynkami. W marcu 1924 roku rozpoczęto prace remontowe. By unowocześnić drukarnię, zakupiono trzy linotypy, dwie maszyny płaskie, jedną maszynę rotacyjną, jedną falcerkę oraz poligraficzną maszynę do złoceń, co gwarantowało wysoki poziom usług drukarskich. Zakład ten zatrudniał 40 osób świeckich, pracujących na trzy zmiany, nad którymi nadzór sprawował jeden z ośmiu członków rodziny Betel.

Literaturę drukowano w języku rumuńskim i węgierskim. W tej drukarni wydawano czasopisma „Strażnica” i „Złoty Wiek” (obecnie „Przebudźcie się!”). W pierwszym roku opublikowano też między innymi książkę „Harfa Boża” oraz pierwszy tom Wykładów Pisma Świętego pod tytułem Boski plan wieków. Dwa lata później wydano również w języku rumuńskim książkę Stworzenie czyli historja biblijna w obrazach – scenariusz „Fotodramy stworzenia”, zawierający 400 slajdów z tej prezentacji.

Pierwsze zgromadzenia W roku 1920 w kraju po raz pierwszy zorganizowano większe zgromadzenia – jedno w Brebi w okręgu Sălaj, a drugie w Ocnie Dejului w okręgu Kluż. Do obu tych miejscowości dojeżdżał pociąg, dzięki czemu ze wszystkich stron kraju zjechało się około 500 delegatów. W roku 1921 zbory w kraju odwiedzało sześciu pielgrzymów, dwa lata później było ich ośmiu. W tym gronie byli Onisim Filipoiu oraz Emanoil Chința.

Nagonka na Badaczy W 1921 roku duchowni z Bukowiny wnieśli petycję do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości, domagając się zakazu działalności Badaczy Pisma Świętego. Organizowano kampanie szkalowania, które doprowadzały do indywidualnych i zbiorowych napaści. Sytuacji tej sprzyjało zajmowanie przez duchownych prawosławnych i katolickich stanowisk państwowych. W efekcie skarg duchownych Ministerstwo Wyznań zezwoliło „siłom strzegącym porządku publicznego” uniemożliwianie przeprowadzania zebrań oraz prowadzenie działalności ewangelizacyjnej. Zdarzały się aresztowania pod fałszywym zarzutem zakłócania porządku.

Rezultatem tej nagonki było wydanie pod koniec 1926 roku zakazu publikowania „Strażnicy”. By temu zapobiec, zmieniano tytuł czasopisma. Od 1 stycznia 1927 rok „Strażnica” w języku rumuńskim nosiła tytuł „Secerișul” (Żniwo), następnie „Lumina Bibliei” (Światło Biblijne), a później „Revărsatul zorilo” (Świt). Zaś w języku węgierskim „Strażnica” ukazywała się pod tytułami „Keresztyén zarándok” (Pielgrzym Chrześcijański), potem „Evangélium” (Ewangelia) i w końcu „Mindazok folyóiratja akik Krisztus vérében hisznek” (Pismo Wierzących w Krew Chrystusa).

Dodatkowo w roku 1928 działania Jacoba B. Simy, który odsunął się od zborów, doprowadziły do utraty wszystkich nieruchomości oraz znajdującego się w nich wyposażenia. Spowodowało to utratę zaufania w zborach i częściowe rozproszenie głosicieli. Dlatego w roku 1929 nadzór nad działalnością w Rumunii przejęło niemieckie Biuro Oddziału, a nieco później w tym samym roku – środkowoeuropejskie biuro Towarzystwa Strażnica w Bernie w Szwajcarii (nadzór biura w Szwajcarii trwał do roku 1973). W 1930 roku utworzono rumuńskie Biuro Krajowe, tym razem w Bukareszcie, z którym kontaktowali się nadzorcy działalności z Niemiec i ze Szwajcarii. Na początku lat 30. zbory ponownie aktywnie uczestniczyły w działalności kaznodziejskiej.

Pod koniec trzeciej i na początku czwartej dekady XX wieku, gdy położono większy nacisk na osobiste głoszenie dobrej nowiny, część osób opuściła zbory Badaczy Pisma Świętego. Osoby te utworzyły niezależne zbory. Jednak grupa, która w 1931 roku przyjęła nazwę „Świadkowie Jehowy”, pozostała aktywna w działalności ewangelizacyjnej. W tym roku należało do niej w Rumunii około 2000 głosicieli, którzy w ciągu roku rozpowszechnili 5549 książek i 39 811 broszur religijnych. W następnym roku udostępnili oni 55 632 publikacji biblijnych.

Rejestracja Towarzystwa Biblijnego Od 1930 roku nadzorcą rumuńskiego Biura Krajowego został Martin Magyarosi, ochrzczony w roku 1922. Był to Rumun o węgierskich korzeniach pochodzący z Bistrițy w Siedmiogrodzie. Po odbyciu trwającego sześć tygodni szkolenia w niemieckim Biurze Oddziału zorganizował Biuro Krajowe w Bukareszcie. Rumuńskie wydanie „Strażnicy”, które przez pewien czas wydawano w Austrii i w Niemczech, ponownie zaczęto drukować w Rumunii, korzystając z usług bukareszteńskiego wydawnictwa „Cartea de Aur” (Złota Księga).

W 1933 roku uzyskano osobowość prawną pod nazwą Towarzystwo Biblijne i Traktatowe Świadków JehowyNajwiększa grupa Badaczy Pisma Świętego, która pozostała związana z Towarzystwem Strażnica, 26 lipca 1931 roku przyjęła nazwę Świadkowie Jehowy.. Miało ono swoją siedzibę w Bukareszcie przy ulicy Crișana 33. Ze względu na sprzeciw organizacji religijnych i politycznych Towarzystwo zostało zarejestrowane jedynie jako instytucja komercyjna, a nie związek wyznaniowy. Mimo wszystko krok ten znacząco sprzyjał rozszerzeniu zakresu działalności ewangelizacyjnej. Wykłady publiczne zaczęto nadawać, korzystając z usług stacji radiowych. W „Strażnicy” podawano tytuły wykładów, pory ich emisji oraz pasma częstotliwości, na których były nadawane.

Na początku lat 30. do Rumunii przyjechał pionier z Grecji Nicu Palius, który prowadził działalność głównie wśród Greków i Ormian. Początkowo usługiwał w Bukareszcie, po czym przeniósł się do Gałacza, a następnie głosił w 20 innych miejscowościach. W działalności kaznodziejskiej zaczęto wykorzystywać również przenośne gramofony i nagrane wykłady biblijne, przygotowane przez Biuro Główne. W 1938 roku sekretarzem rumuńskiego Biura Oddziału został Petre Ranca.

Represje