Zapewnianie jakości, QA () – planowe i systematyczne działania niezbędne do zapewnienia spełnienia wymagań jakości końcowego produktu w procesie jego tworzenia.

Historia

Początkowe wysiłki na rzecz kontroli jakości produkcji W średniowieczu gildie przyjęły odpowiedzialność za jakość towarów i usług oferowanych przez ich członków, ustanawiając i utrzymując określone standardy członkostwa w gildii.

Rządy królewskie kupujące materiały były zainteresowane kontrolą jakości jako klienci. Z tego powodu król Anglii Jan bez Ziemi wyznaczył Williama de Wrothama do raportowania o budowie i naprawach statków. Kilka wieków później Samuel Pepys, sekretarz brytyjskiej Admiralicji, wyznaczył wielu takich nadzorców do standaryzacji racji morskich i szkolenia marynarki wojennej.

Przed powszechnym podziałem pracy i mechanizacją wynikającymi z rewolucji przemysłowej, pracownicy mogli kontrolować jakość swoich własnych produktów. Rewolucja przemysłowa doprowadziła do powstania systemu, w którym duże grupy ludzi wykonujących wyspecjalizowany rodzaj pracy zostały zgrupowane pod nadzorem brygadzisty, który został wyznaczony do kontrolowania jakości wykonywanej pracy.

Jakość w czasie wojny W okresie I wojny światowej procesy produkcyjne stały się bardziej złożone, a nadzór nad nimi sprawowała większa liczba pracowników. Okres ten był świadkiem powszechnego wprowadzenia produkcji masowej i pracy na akord, co stworzyło problemy, ponieważ robotnicy mogli teraz zarobić więcej pieniędzy na produkcji dodatkowych produktów, co z kolei czasami prowadziło do przekazywania niskiej jakości wykonania na linie montażowe. Pionierzy tacy jak Frederick Winslow Taylor i Henry Ford, dostrzegli ograniczenia metod stosowanych wówczas w produkcji masowej i wynikającą z nich zróżnicowaną jakość produkcji. Taylor, wykorzystując koncepcję naukowego zarządzania, pomógł rozdzielić zadania produkcyjne na wiele prostych etapów (linia montażowa) i ograniczył kontrolę jakości do kilku konkretnych osób, ograniczając złożoność procesów. Ford kładł nacisk na standaryzację standardów projektowania i komponentów, aby zapewnić produkcję standardowego produktu, podczas gdy za jakość odpowiadali inspektorzy maszyn „umieszczeni w każdym dziale, aby objąć wszystkie operacje [...] w częstych odstępach czasu, tak aby żadna wadliwa operacja nie trwała przez dłuższy czas”.

Z tego powstała również statystyczna kontrola procesu, której pionierem był Walter A. Shewhart w Bell Laboratories we wczesnych latach dwudziestych XX wieku. Shewhart opracował wykres kontrolny w 1924 roku i koncepcję stanu kontroli statystycznej. Kontrola statystyczna jest odpowiednikiem koncepcji opracowanej przez logika Williama Ernesta Johnsona, również w 1924 roku, w jego książce Logic, Part III: The Logical Foundations of Science. Wraz z zespołem w AT&T, w skład którego wchodzili Harold Dodge i Harry Romig, pracował również nad wprowadzeniem kontroli próbkowania na racjonalnej podstawie statystycznej. Shewhart konsultował się z pułkownikiem Leslie E. Simonem w sprawie zastosowania wykresów kontrolnych do produkcji amunicji w wojskowym Picatinny Arsenal w 1934 roku. To udane zastosowanie pomogło przekonać Army Ordnance do zaangażowania George'a Edwardsa z AT&T do konsultacji w sprawie wykorzystania statystycznej kontroli jakości wśród jej oddziałów i kontrahentów w momencie wybuchu II wojny światowej.

Realia powojenne Po II wojnie światowej odbudowano zdolności produkcyjne wielu państw, które zostały zniszczone podczas wojny. Generał Douglas MacArthur nadzorował odbudowę Japonii. Zaangażował on dwie kluczowe osoby w rozwój nowoczesnych koncepcji jakości: W. Edwardsa Deminga i Josepha Jurana. Oni i inni promowali wspólne koncepcje jakości wśród japońskich grup biznesowych i technicznych, a grupy te wykorzystywały te koncepcje w odbudowie japońskiej gospodarki.

Chociaż wiele osób próbowało poprowadzić amerykański przemysł w kierunku bardziej kompleksowego podejścia do jakości, nadal stosowano tam koncepcję kontroli jakości polegające na inspekcji i pobieraniu próbek w celu usunięcia wadliwych produktów z linii produkcyjnych, zasadniczo nieświadome lub ignorujące postępy w zakresie kontroli jakości.

Zapewnienie jakości w szkolnictwie wyższym Zapewnienie jakości szkół wyższych to ciągły proces wartościowania (oceny, kontroli, gwarantowania, prowadzenia i ulepszania) jakości systemu szkolnictwa wyższego.

Typy i rodzaje Wewnętrzny system zapewnienia jakości kształcenia – dotyczy kontroli i podnoszenia jakości wewnątrz szkoły wyższejL. Vlãsceanu, L.Grűnberg, D. Pãrlea, Quality assurance and accreditation: A glossary of Basic terms and definitions, Bucarest 2004, UNESCO-CEPES.. Jest to zespół sformalizowanych w katalogu zasad oraz procedur, działań i czynności podejmowanych przez organy uczelni oraz jej interesariuszy wewnętrznych w celu podniesienia jakości kształceniaStachowiak-Kudła M., Ewaluacja jako instrument zapewnienia jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym, [w:] Refleksyjnie o współczesnym zarządzaniu, pod red. B. Kożuch i Ł. Sułkowskiego, Instytut Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016, , s. 216–226.. Podstawą prawną tworzenia tego systemu w szkole wyższej są przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Rozdział I działu VI ustawy..

Zewnętrzny system zapewnienia jakości kształcenia – dotyczy zagwarantowania polepszania wyników działalności szkół wyższych lub jakości programów kształcenia przez interwencję instytucji nadrzędnej. Istotna jest korelacja tego systemu z autonomią szkół wyższych, która może się przejawiać w: stosowaniu oceny systemowej, zróżnicowaniu stosowania oceny w zależności od kategorii uczelni i stopnia jej niezależności, pozostawieniu uczelniom dużej swobody w wyborze komisji, która dokona oceny, ocenianiu jedynie części kierunków studiów, a w przypadku spełnienia kryteriów udzielaniu akredytacji wszystkim, objęcia obligatoryjnym systemem zapewnienia jakości jedynie określonych typów uczelni albo w udzielaniu akredytacji na stosunkowo długi okresStachowiak-Kudła M., Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012..

Zobacz też ewaluacja zarządzanie jakością supplier quality assurance audyt jakości

Przypisy

Bibliografia Stachowiak-Kudła M., Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012. Stachowiak-Kudła M., Ewaluacja jako instrument zapewnienia jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym, [w:] Refleksyjnie o współczesnym zarządzaniu, pod red. B. Kożuch i Ł. Sułkowskiego, Instytut Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016, , s. 216–226. Vlãsceanu L., Grűnberg L., Pãrlea D., Quality assurance and accreditation: A glossary of Basic terms and definitions, Bucarest 2004, UNESCO-CEPES.

Kategoria:Zarządzanie jakością Kategoria:Szkolnictwo wyższe