Jezioro Bodeńskie – polski film psychologiczny z 1985 w reżyserii Janusza Zaorskiego, będący kompilacyjną adaptacją dwóch utworów Stanisława Dygata: powieści Jezioro Bodeńskie oraz opowiadania Karnawał. Na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno, w 1986 film otrzymał nagrodę Grand Prix – Złotego Lamparta.

Charakterystyka filmu Scenariusz filmu powstał na podstawie dwóch utworów polskiego pisarza Stanisława Dygata: debiutanckiej, autobiograficznej powieści „Jezioro Bodeńskie” napisanej podczas II wojny światowej (1942–1943), a wydanej w 1946 oraz opowiadania „Karnawał” z 1968. Film stanowiący interpretację przez reżysera Janusza Zaorskiego tych utworów, przedstawia portret psychologiczny młodego polskiego inteligenta, przeżywającego wojnę jako wstrząs duchowy, który zachwiał jego dotychczasowym sposobem myślenia. Ponadto film jest swoistym dyskursem na temat narodowych wad i zalet Polaków, rozumieniem polskości oraz stereotypami zachowania Polaka wobec cudzoziemców. Budowanie dramaturgii filmu polega tu przede wszystkim na dokładnym rejestrowaniu gestów i reakcji bohaterów. W filmie ukazano mity polskiego romantyzmu wraz z nawiązaniem do tzw. chocholego tańca. Jest tu i mickiewiczowska egzaltacja „Do Matki Polki” i widmo Winkelrieda krążące nad górą Mont Blanc, wzięte z „Kordiana” – Juliusza Słowackiego. Narzucają się skojarzenia z pracą Aliny Witkowskiej „Cześć i skandale. O emigracyjnym doświadczeniu Polaków”. Wyraźnie pobrzmiewa motyw XIX-wiecznych „ksiąg przeklętych”, które kształtowały i kształtują polską wyobraźnię. Twórcy kilka razy wyraźnie eksponują tytuł zdobiący okładkę pewnej książki – „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego.

Film trwający nieco ponad 82 minuty powstał w 1985, w Zespole Filmowym Perspektywa oraz Telewizji Polskiej na taśmie kolorowej (negatyw: Agfa-Gevaert formatu standardowego 4:3), a wyprodukowała go Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie. Premiera filmu odbyła się , chociaż film został wcześniej zaprezentowany na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno, gdzie otrzymał główną nagrodę Grand Prix – Złotego Lamparta. Zdjęcia do filmu kręcono w Warszawie. Do filmu powstały dwa plakaty reklamowe autorstwa grafika Andrzeja Pągowskiego.

Fabuła Akcja filmu rozgrywa się w 1940 w miejscowości Konstancja nad Jeziorem Bodeńskim, niedaleko granicy ze Szwajcarią, gdzie Niemcy założyli w dawnej szkole obóz dla internowanych. Przebywają w nim głównie Anglicy i Francuzi. Film rozpoczyna się od przybycia do obozu ze statku internowanych, w tym głównego bohatera – młodego Polaka legitymującego się francuskim paszportem, po czym jeden z osadzonych – Roullot przedstawia mu w obozowej stołówce niektórych osadzonych: MacKinleya, Vilberta, Thomsona, braci-bliźniaków Krupskich, Wildermayera, Pociejaka, księdza Cleonta oraz po chwili Francuzkę Suzanne. Ktoś z sali wykrzykuje: „Ludzie! Szwajcaria wypowiedziała wojnę Niemcom!”, po czym zgromadzeni wiwatują. To jednak żarty i pozory. Wśród osadzonych są m.in. dwie młode kobiety: Polka, wesoła blondynka – Janka Birmin z Krakowa, z którą główny bohater prowadzi dowcipne rozmowy i Suzanne, z którą romansuje. Widząc jej zainteresowanie Polską, opowiada o swoim kraju i czyta jej strofy narodowej poezji

„Wesołych Świąt i dalszych zwycięstw w Nowym Roku” – takie życzenia składa podczas wigilii Bożego Narodzenia hitlerowski żołnierz leutnant Klaus grupie osób zgromadzonych w stołówce. „Nawzajem, nawzajem” – odpowiada obecny na sali Polak, główny bohater filmu. Ta scena oddaje panujący nastrój, nieustannie oscylujący między błazenadą a goryczą. Wspomniany dowcipniś i jego towarzysze niedoli oddają się przeróżnym zajęciom: romansują, tańczą, dokuczają sobie, prowadzą długie rozmowy, zabijają czas i robią dobrą minę do złej gry. Przypominają siedzących w kozie uczniów.

Pewnej nocy głównemu bohaterowi śni się ucieczka z obozu, ale nieudana, gdyż – podobnie jak romantycy – nie ma on siły, by dokonać konkretnego czynu. Obraża się na Suzanne, która naiwnie wierzy w polskie mity, a zaczyna adorować przybyłą z nową grupą internowanych młodą i ładną Renee Bleist ze Strasburga. Bliźniacy, bracia Krupscy, trafiają na pamiętnik bohatera i na głos odczytują zapisane tam rozmyślania o Suzanne. Francuz Ruollot ze skonstruowaną przez siebie prymitywną lotnią rzuca się z dachu i ponosi śmierć. Pogrążonym w smutku po tym zdarzeniu internowanym, główny bohater oświadcza: „Bawmy się!” Rozentuzjazmowany tłum w takt „chocholego tańca” zaczyna wiwatować, przeganiając nawet interweniującego leutnanta Klausa. Punktem kulminacyjnym filmu jest miniwykład głównego bohatera, który wygłasza w sali na temat Polski, w którym z pasją ujawnia narodowe kompleksy i wady. W końcowej sekwencji filmu bohater i Suzanne spotykają się po wielu latach podczas zwiedzania gmachu szkoły, w którym mieścił się dawny obóz. Film kończy się odejściem Suzanne, którą wołaniem stara się zatrzymać główny bohater.

Obsada W filmie zagrało kilkudziesięciu polskich aktorów oraz statystów. mały|250px|Krzysztof Pieczyński – główny bohater filmu mały|250px|Małgorzata Pieczyńska (Suzanne) Obsada aktorska filmu Lp. Aktor Rola 1. Krzysztof Pieczyński bohater 2. Małgorzata Pieczyńska Suzanne 3. Joanna Szczepkowska Janka Birmin 4. Maria Pakulnis Renee Bleist 5. Gustaw Holoubek Roullot 6. Andrzej Szczepkowski Thomson 7. Henryk Borowski Wildermayer 8. Krzysztof Zaleski Harry Markowski 9. Krzysztof Gosztyła MacKinley 10. Wojciech Wysocki Vilbert 11. Jacek Sas-Uhrynowski ksiądz Cleont 12. Krzysztof Kowalewski Pociejak 13. Jan Kociniak leutnant Klaus 14. Janusz Bukowski Max Pfitzner 15. Adam Ferency Jasiek Paluch 16. Grzegorz Wons Jean Ledoix 17. Krzysztof Paszkowski Krupski 18. Wojciech Paszkowski Krupski 19. Marcin Troński Mulat 20. Jacek Domański internowany 21. Paweł Nowisz żandarm niemiecki 22. Helena Kowalczykowa internowana 23. Krystyna Wolańska 24. Bogusław Stokowski brodacz grający na harmonijce 25. Franciszek Stawarz oficer niemiecki 26. Zbigniew Korepta żandarm 27. Stefania Iwińska internowana 28. Kalina Jędrusik kobieta słuchająca Chopina 29. Józef Kalita właściciel piwiarni 30. Anna Majcher kelnerka w piwiarni 31. Andrzej Szenajch mężczyzna w piwiarni

Nagrody Nagrody Rok OsobaNagroda 1986 Janusz Zaorski,Witold Adamek Nagroda Kinematografii za najwybitniejsze osiągnięcia programowe w dziedzinie filmu Krzysztof Pieczyński 11. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku: nagroda za pierwszoplanową rolę męską Maria Pakulnis 11. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku: nagroda za drugoplanową rolę kobiecą Maria Pakulnis Złoty Ekran (przyznawany przez czasopismo "Ekran") Janusz Zaorski Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno: Grand Prix – Złoty Lampart Janusz Zaorski Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno: nagroda jury młodzieżowego 1987 Janusz Zaorski Festiwal Filmowy w Strasburgu: nagroda miasta Schiltigheim Maria Pakulnis Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego

Przypisy

Linki zewnętrzne

w bazie Filmweb w bazie filmpolski.pl

w bazie stopklatka.pl

Jezioro Bodeńskie w bazie Rate Your Music

Kategoria:Polskie filmy psychologiczne Kategoria:Polskie filmy z 1985 roku Kategoria:Filmy kręcone w Warszawie Kategoria:Filmy nagrodzone Złotym Lampartem Kategoria:Filmy w reżyserii Janusza Zaorskiego Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Stanisława Dygata Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Szwajcarii