Historia Austrii – tereny obecnej Austrii były zamieszkane w okresie starożytności przez plemiona celtyckie. W I wieku p.n.e. większość jej obszaru zostało podbite przez Cesarstwo Rzymskie, następnie Austria była częścią Cesarstwa zachodniorzymskiego. W średniowieczu była częścią I Rzeszy niemieckiej. Najdłużej, bo od drugiej połowy XIII wieku do 1918 roku rządzona była przez dynastię Habsburgów. W latach 1867–1918 wchodziła w skład Austro-Węgier. Od rozpadu monarchii Austro-Węgier jest republiką, od 1995 roku członek Unii Europejskiej.
Celtowie i Rzymianie na ziemiach austriackich Początki osadnictwa sięgają na tym obszarze 5000 lat p.n.e. W starożytności obszar dzisiejszej Austrii były zamieszkiwane przez plemiona celtyckie około 500–200 p.n.e., które tworzyły tutaj swoje państwo zwane królestwem Noricum. W czasie podbojów rzymskich obszar wszedł bezpośrednio pod panowanie cesarstwa w 15 p.n.e. W 41 n.e. rzymski cesarz Klaudiusz nadał temu obszarowi status prowincji rzymskiej, którą nazwano Noricum. Stolicą prowincji zostało miasto Virunum. Rzymianie założyli w miejscu dzisiejszej stolicy Austrii, obóz warowny nazwany Vindoboną.
Średniowiecze W czasie upadku cesarstwa co zapoczątkowało Wielką wędrówkę ludów w IV wieku n. e., terytorium Austrii zostało zajęte przez Bawarów, następnie Awarów. Obszar, co najmniej, obecnej Dolnej Austrii był zasiedlony przez Słowian, o czym świadczy do dziś toponimia. W 778 została utworzona Marchia Wschodnia (Ostmark) w państwie frankijskim Karola Wielkiego, co zapoczątkowało chrystianizację tych ziem. Po upadku monarchii Karola Wielkiego, obszar ten przypadł na mocy traktatu w Verdun w 843 roku państwu wschodniofrankijskiemu Ludwika Niemieckiego syna Ludwika I Pobożnego wnuka Karola Wielkiego.
W 909 roku obszar Austrii został najechany przez Węgrów. Po ich klęsce w bitwie na Lechowym Polu w 955 roku ziemie Marchii Wschodniej ustabilizowały się. Od ok. 975/976 Marchią zaczęli władać Babenbergowie którzy zostali mianowani władcami Marchii Wschodniej.
Pierwszy władca z tej dynastii, Leopold I Babenberg zmarł w 994 roku. Jego następcą został Henryk I. Babenbergowie rządzili Austrią do 1246 r. Do 1276 Austrią rządził Przemysł Ottokar II z dynastii czeskich Przemyślidów, a po nim władzę uzyskał Rudolf I z dynastii Habsburgów.
Za rządów dynastii Babenbergów Austria zaliczana była do mniej znaczących państw Europy Środkowej. Zdobyli na krótko wpływy w pobliskiej Bawarii w latach 1139–1156, uzyskali również tytuł książęcy dla swojej władzy w Austrii w 1156 roku, który nadał Henrykowi II Fryderyk Barbarossa. Prowadzili swoją politykę dynastyczną o czym świadczy fakt wydania za mąż córki Leopolda III Świętego za Władysława Wygnańca księcia polskiego z dynastii Piastów, syna Bolesława Krzywoustego i Zbysławy Kijowskiej z ruskiej dynastii Rurykowiczów pomiędzy 1125 rokiem a 1127 rokiem. Małżeństwo było zawarte w celach politycznych, bowiem wzmocniło opozycję do niemieckiego rodu Hohenstaufów. Władcy austriaccy brali również udział w wyprawach krzyżowych. Leopold VI Sławny uczestniczył w krucjacie przeciwko Albigensom i V krucjacie. Babenbergowie za jego rządów byli pośrednikami w sporze Fryderyka II z papieżem. Jego następcą był ostatni z Babenbergów Fryderyk II Bitny syn Leopolda VI i bizantyjskiej księżniczki Teodory Angeliny. Prowadził wojny z Czechami, Węgrami i przejściowo z Fryderykiem II. Po jego śmierci w 1246 roku podczas bitwy nad rzeką Litawą rozpoczęły się walki o panowanie w Austrii, którą od 1276 roku rządził przedstawiciel czeskiej dynastii Przemyślidów Przemysł Ottokar II. Lecz wskutek śmierci w 1278 roku odniesionej w bitwie pod Suchymi Krutami, stracił panowanie nad Austrią, która przeszła pod panowanie Habsburgów na 640 lat.
Początki panowania Habsburgów thumb|upright=1.2|Jan Matejko, Zjazd królów Jagiellonów z cesarzem Maksymilianem pod Wiedniem, 1879 Panowanie Habsburgów w Austrii zaczynał zwycięzca spod Suchych Krut Rudolf I Habsburg. Następcą Rudolfa został Albrecht I Habsburg, który próbował przejąć władzę w Czechach i zostać cesarzem. Habsburgowie prowadzili politykę dynastyczną, czego rezultatem było m.in. małżeństwo Elżbiety Rakuszanki z królem polskim Kazimierzem Jagiellończykiem. Prowadzili politykę dążącą do zdobycia tronów dla własnej dynastii, czego skutkiem były traktaty z Wiednia z 1515 roku pomiędzy nimi a Jagiellonami. Wskutek klęski wojsk Ludwika II pod Mohaczem w 1526 roku państwo Habsburgów stało się jednym z najpotężniejszych państw w Europie, ponieważ śmierć króla Węgier spowodowała, że wkrótce ziemie Czech i Węgier dostały się pod panowanie Habsburgów. Jej przedstawiciel cesarz Karol stał się jednym z najpotężniejszych władców, a zarazem głównym obrońcą jedności katolickiej. Wskutek niepowodzeń musiał on abdykować w 1556 roku po pokoju w Augsburgu w 1555 roku. Podzielił on swoje państwo na dwie części pomiędzy syna Filipa II i brata Ferdynanda, który otrzymał Austrię wraz z przyległymi ziemiami. Tym samym nastąpił podział dynastii Habsburskiej na dwie części hiszpańską i austriacką. W 1564 r. cesarz podzielił austriackie ziemie Habsburgów pomiędzy swoich synów. Austrię otrzymał Maksymilian II, późniejszy cesarz, król Węgier i Czech. Styrię, Karyntię i Karniolę odziedziczył arcyksiążę Ferdynand II, a Tyrol i szwabskie posiadłości Habsburgów arcyksiążę Karol. Maksymilian II władca Austrii w swojej polityce działał jako cesarz w Niemczech, prowadził wojnę z Turcją z którą w 1568 roku zawarł rozejm z rządem sułtana Selima II na mocy którego Habsburgowie mieli płacić trybut Turkom. Próbował zdobyć tron elekcyjny dla dynastii w Rzeczypospolitej. W pierwszej wolnej elekcji jego syn Ernest nie został wybrany na króla, natomiast zwyciężył Francuz Henryk Walezy co było klęską dla monarchii Habsburskiej, która walczyła o dominację w całej środkowej Europie. Sam Maksymilian uczestniczył w drugiej wolnej elekcji w 1575 roku i został wybrany na króla polski, lecz jego przeciwnicy wybrali Stefana Batorego. Maksymilian nie chciał zatwierdzić pactów conventów i starania o polską koronę zakończyła jego śmierć w 1576 roku. Jego następcą był Rudolf II Habsburg, który rozpoczął III wojnę austriacko-turecką w 1593 roku. Przyczyną rozpoczęcia wojny była odmowa płacenia trybutu Turkom. W 1609 roku wydał List majestatyczny na mocy którego dawał pewne swobody protestantom w Czechach i na Śląsku, lecz nie przestrzegał ich co w konsekwencji doprowadziło do wybuchu wojny trzydziestoletniej. Próbował przejąć tron polski prowadząc pertraktacje z Zygmuntem III Wazą. Wskutek choroby został zastąpiony na tronie poprzez brata Macieja. Kolejny na tronie zasiadł Ferdynand II. W czasie wojny trzydziestoletniej działania wojenne toczyły się w Czechach, wybuchło powstanie na Węgrzech, które zostało stłumione przy pomocy lisowczyków wysłanych na pomoc przez króla polskiego w 1620 roku.
Bitwa pod Wiedniem thumb|upright=1.2|Juliusz Kossak, Sobieski pod Wiedniem, 1882
Tureckie zagrożenie dla Europy Środkowo-Wschodniej nie słabło, w 1683 roku Turcy pod wodzą wezyra Kara Mustafy zagroziły swoimi wojskami bezpośrednio stolicy Austrii. Władca Austrii Leopold poprosił polskiego króla Jana Sobieskiego o pomoc wojskową. Na mocy zawartego traktatu pomiędzy Polską a Austrią Jan Sobieski przybył Austriakom z pomocą.
Po pokonaniu Turków 12 września 1683 pod Wiedniem, wojska pod wodzą Sobieskiego zadały ostateczny cios najeźdźcom ze wschodu w bitwie pod Parkanami w październiku tego samego roku. Zwycięstwa polskiego monarchy zahamowały dalszą ekspansję turecką. Następnego roku, Austria zawiązała z własnej inicjatywy Świętą Ligę, która doprowadziła do kresu ambicji tureckich w Europie, co zostało potwierdzone w 1699 roku pokojem zawartym w Karłowicach. W wyniku postanowień karłowickich do monarchii Habsburskiej wróciły Węgry i Siedmiogród.
Austria w XVIII wieku Karol VI Habsburg wydał w 1713 roku sankcję pragmatyczną, która potwierdza nierozdzielność monarchii Habsburskiej. Karol VI ostatecznie podporządkował w 1718 roku całe Węgry próbujące się wyłamać z monarchii. Prowadził zwycięską wojnę z Turcją. Po jego śmierci tron objęła jego córka Maria Teresa, która w wyniku wojny z Prusami straciła Śląsk, co ostatecznie zostało potwierdzone po wojnie siedmioletniej.
Austria w czasie jej panowania zdobyła nabytki terytorialne kosztem Polski. W 1769 roku zajęła miasta spiskie wkraczając bezkarnie na terytorium Polski. Uczestniczyła w 1772 roku w I rozbiorze w którym zabierała Polsce Ruś Czerwoną i Małopolskę, co uzasadniła prawami dynastycznymi korony węgierskiej do tych ziem.
W 1775 roku do monarchii została przyłączona Bukowina. Maria Teresa wprowadziła reformy wewnętrzne ustanawiając urzędy centralne, tworząc Generalny Komisariat Wojenny oraz reformując oświatę.
Następny władca Józef II Habsburg wprowadził kolejne reformy w duchu oświeceniowym, ograniczające wpływy szlachty i Kościoła na władzę państwową. Innymi reformami były reforma edukacji, armii i sądownictwa. Józef II umocnił austriacką monarchię absolutną, choć pod koniec życia, pod wpływem wydarzeń rewolucji we Francji z części najbardziej śmiałych reform się wycofał. Austria uczestniczyła w III rozbiorze Polski w 1795 roku, prowadząc politykę wyzysku wobec nowych prowincji polskich. Następcy Józefa II uczestniczyli w koalicjach antyfrancuskich, prowadząc wojny z rewolucyjną Francją w latach 1792–1815 (z przerwami).
Austria w XIX wieku W wyniku wojen z rewolucyjną Francją Austria stopniowo traciła kolejne terytoria: Niderlandy Austriackie (1795), Lombardię (1796), Tyrol i WenecjęWenecję wraz Istrią i Wybrzeżem Dalmatyńskim zdobyła Austria w wyniku pokoju z Napoleonem podpisanym w 1797 w Campo Formio. (1805), Prowincje Iliryjskie i ziemie III oraz częściowo I rozbioru Polski (1809). Po proklamowaniu Cesarstwa Francuskiego przez Napoleona, Franciszek II Habsburg ogłosił się cesarzem Austrii (1804). Dwa lata później Napoleon rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie, którego głową dotychczas byli Habsburgowie. Porażka austriackich wojsk w bitwie pod Austerlitz 2 grudnia 1805 roku przypieczętowała przewagę Napoleona nad Austrią.
Najbardziej dotkliwą klęską Austrii w walce z Napoleonem była wojna roku 1809. Na mocy pokoju z Schönbrunn Cesarstwo Austriackie straciło ziemie na rzecz Francji, Bawarii i Księstwa Warszawskiego.
Po upadku Napoleona w Wiedniu odbył się w 1815 roku kongres, który zdecydował o kształcie mapy Europy. thumb|upright=1.2|Kongres wiedeński (Jean-Baptiste Isabey, 1819)
W wyniku jego postanowień w miejsce dawnej I Rzeszy utworzono jedynie luźny Związek Niemiecki, na czele którego stanęła Austria. Austria zrezygnowała wówczas z ziem utraconych w Niderlandach i Polsce (odzyskała jedynie Wieliczkę i Tarnopol), w zamian za co umocniła swoją pozycję w północnych Włoszech. Habsburgowie dołączyli również do Świętego Przymierza, którego celem było zachowanie status quo w Europie. Wojska austriackie stłumiły powstania wolnościowe we Włoszech oraz kontrolowały inne podległe narody. Kanclerz Klemens Lothar von Metternich sprawował władzę w Austrii do wybuchu Wiosny Ludów. Władze austriackie prowadziły politykę zgodną z absolutyzmem. Austria kładła kres dążeniom niepodległościowym Polaków, próbując poddać ich germanizacji, podpisała układ w Mnichovo Hradiště na mocy którego zobowiązała się do likwidacji samodzielności Krakowa przy pierwszej lepszej sposobności. W 1846 roku Austriacy przyczynili się do wybuchu rzezi galicyjskiej, a następnie w wyniku powstania krakowskiego zlikwidowali Rzeczpospolitą Krakowską.
W wyniku wybuchu Wiosny Ludów w Cesarstwie wybuchły demonstracje, wystąpienia mające na celu dopuszczenie do władzy ludu. W Austrii wybuchło powstanie węgierskie stłumione przez wojska Iwana Paskiewicza. Demonstracje miały miejsce w Wiedniu, na ziemiach polskich oraz w Czechach. W trakcie Wiosny Ludów na tron wstąpił Franciszek Józef. Austria w wyniku klęski w wojnie z Francją, zawarła porozumienie w którym Cesarstwo zrzekło się pretensji do Lombardii, zatrzymując jednak Wenecję.