Josef Maria Eder (ur. 16 marca 1855 w Krems, zm. 18 października 1944 w Kitzbühel) – austriacki fotochemik, pionier badań nad chemią fotografii i autor fundamentalnych prac z historii fotografii. Był profesorem Politechniki Wiedeńskiej w latach 1892–1925 oraz dyrektorem założonej przez siebie Cesarsko-Królewskiej Szkoły i Instytutu Badawczego Fotografii i Technik Reprodukcyjnych w Wiedniu (dziś Höhere Graphische Bundes- Lehr- und Versuchsanstalt) od 1888 do 1923 roku.
Życiorys
Eder urodził się w Krems an der Donau w 1855 roku. Studiował chemię, fizykę i matematykę na Politechnice Wiedeńskiej oraz Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1876 roku uzyskał doktorat, a w 1879 roku, po habilitacji, został wykładowcą na Politechnice Wiedeńskiej.
Jego badania skoncentrowały się na chemii fotografii. Wraz z Giuseppe Pizzighellim wynalazł w 1881 roku papiery chlorosrebrowe do wywoływania zdjęć (tzw. gaslight paper). W 1884 roku stwierdził sensybilizujące właściwości erytrozyny, co przyczyniło się do rozwoju płyt ortochromatycznych.
Działalność naukowa
Eder wprowadził metody naukowe do rozwoju procesów fotograficznych, wykorzystując w szczególności spektroskopię. Wynalazł kilka nowych instrumentów, w tym fotometr klinowy Edera-Hechta (wraz z Walterem Hechtem) oraz fotometr szczawianowo-rtęciowy do pomiaru natężenia promieniowania ultrafioletowego. Badał wpływ światła na mieszaniny dwuchromianów z żelatyną oraz na emulsje bromku i chlorku srebra.
W dniu 1 marca 1888 roku Eder założył Cesarski i Królewski Instytut Szkoleniowy i Badawczy Fotografii i Technik Reprodukcyjnych, w którym pełnił funkcję dyrektora do 1923 roku. Instytut ten osiągnął międzynarodową renomę i stał się wzorem dla podobnych placówek na całym świecie.
Publikacje
Eder opublikował ponad 650 prac naukowych. Przez niemal trzy dekady redagował rocznik Jahrbuch für Photographie und Reproduktionstechnik (Rocznik Fotografii i Technik Reprodukcyjnych) w latach 1887–1914, kompilację osiągnięć w dziedzinie fotografii, wydawany do 1933 roku. Napisał także Geschichte der Photographie (Historia fotografii), która ukazała się w czterech wydaniach od 1881 do 1932 roku i była cytowana w polskich publikacjach o historii fotografii.
Nagrody i wyróżnienia
Eder otrzymał liczne wyróżnienia za swoją działalność naukową, w tym Nagrodę Liebena w 1895 roku oraz Medal Wilhelma Exnera w 1923 roku. W 1884 roku otrzymał Progress Medal od Royal Photographic Society. W 1916 roku został członkiem Austriackiej Akademii Nauk. W latach 1916 i 1921 był dziesięciokrotnie nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie chemii.
Zobacz też Historia fotografii Fotochemia
Przypisy
Kategoria:Austriaccy chemicy Kategoria:Austriaccy fotografowie Kategoria:Członkowie Austriackiej Akademii Nauk Kategoria:Urodzeni w 1855 Kategoria:Zmarli w 1944