Bełz (od 1951 Chłopiatyn) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1951do 25 listopada 1951 roku w woj. lwowskim/lubelskim. Siedzibą gminy był Bełz (do 1939 odrębna gmina miejska, podczas wojny część gminy BełzAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG, w 1945 nie zaliczony do miast przez adm. polskąZmiany administracyjne miast i osiedli 1918−1963, Warszawa, 1964, s. 206), obecnie miasto na Ukrainie; (Белз).
Gmina zbiorowa Bełz została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie sokalskim w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin (wsi): Bezejów (U51n), Budynin (P), Cebłów (U51), Chłopiatyn (P), Góra (U45n), Kuliczków (U45), Machnówek (P), Myców (P), Oserdów (P), Piwowszczyzna (U51n), Prusinów (U45), Przemysłów (U51), Siebieczów (U51), Tuszków (U51), Waniów (U45), Wierzbiąż (U51), Witków (U51n), Worochta (U51n), Wyżłów (P) i Żużel (U51) – Podział powiatu sokalskiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie.Skróty dotyczą przynależności państwowej według stanu obecnego: P=Polska; U45=Ukraina, od 1945 w ZSRR, U51=Ukraina, od 1951 w ZSRR; n=wieś obecnie nieistniejąca.
Podczas wojny włączona przez władze hitlerowskie do Landkreis Hrubieszów w dystrykcie lubelskim (GG). Ponieważ granica między GG a Związkiem Radzieckim (a od 1940 między dystryktami lubelskim a galicyjskim w obrębie GG) przebiegała na rzece Sołokii, gromady położone na południe od rzeki – Góra, Kuliczków, Prusinów i Waniów – przyłączono do gminy Parchacz w (od 1940) powiecie kamioneckim; ponadto, do gminy Bełz włączono pozbawiony praw miejskich Bełz, a także lewobrzeżną, mniejszą część gromady GłuchówPrawobrzeżną, większą część gromady Głuchów włączono do gminy Parchacz w powiecie kamioneckim z gminy Krystynopol w Landkreis Hrubieszów. Tak więc w 1943 roku gmina Bełz składała się z 19 gromadNowe gromady to Bełz i Głuchów: Bełz (U51), Bezejów, Budynin, Cebłów, Chłopiatyn, Głuchów (U51), Machnówek, Myców, Oserdów, Piwowszczyzna, Przemysłów, Siebieczów, Tuszków, Wierzbiąż, Witków, Worochta, Wyżłów i Żużel. W 1944 roku o połowę mniejsza niż w 1939 roku gmina została utrzymana przez administrację polską w reaktywowanym powiecie hrubieszowskim (woj. lubelskie).
Gmina została zniesiona 26 listopada 1951 roku w związku z przeniesieniem siedziby z Bełza do Chłopiatyna i zmianą nazwy jednostki na gmina Chłopiatyn. Przyczyną tego manewru było odstąpienie Związkowi Radzieckiemu większej części terytorium gminy Bełz (południowo-wschodni obszar z siedzibą Bełzem, Bezejowem, Cebłowem, Piwowszczyzną, Przemysłowem, Siebieczowem, Tuszkowem, Wierzbiążem, Witkowem, Worochtą i Żużlem) w ramach umowy o zamianie granic z 1951 roku. W Polsce pozostały gromady: Chłopiatyn (w całości), Budynin (w całości), Oserdów (oprócz południowgo skrawka), Machnówek (oprócz południowej części), Myców (bez południowo-wschodniej części), Wyżłów (mniejsza zachodnia część, choć ze wsią) oraz północne skawki Worochty i Tuszkowa. W lipcu 1952 roku nowa gmina Chłopiatyn składała się z 6 gromadWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie lwowskim Kategoria:Dawne gminy w województwie lubelskim