thumb|upright|Obecny wzór herbu Szczecina mały|130px|Herb Szczecina w sali plenarnej staromiejskiego ratusza w Gdańsku
Historia Szczecina – obejmuje dzieje miasta od powstania słowiańskiej osady w I tys. n.e. po czasy współczesne. Szczecin założyli Wkrzanie na przełomie VII/VIII wieku na dzisiejszym Wzgórzu Zamkowym. Początkowo była to typowa osada rolników i hodowców, jednak wraz z rozwojem handlu i rzemiosła przebudowano ją do grodu. W takiej postaci w X wieku opisywał Szczecin Ibrahim ibn Jakub, który nazwę miejscowości zapisał jako Sadżin.
Szczecin był ważnym ośrodkiem kultu pogańskiego, kiedy w 1121 zdobył go Bolesław Krzywousty, który zmusił mieszkańców do chrztu. Jednak ani Polska, ani nieco później Dania nie utrzymały długo kontroli nad miastem – ostatecznie weszło ono do domeny cesarskiej.
Szczecin, który otrzymał prawa miejskie w 1243, należał do głównych miast Hanzy i księstwa pomorskiego. W późnym średniowieczu w mieście zaczęła dominować ludność niemiecka – stan ten trwał aż do 1945.
Po wojnie trzydziestoletniej Szczecin przypadł Szwecji, która w 1720 utraciła miasto na rzecz Prus. W okresie wojen napoleońskich był okupowany przez Francuzów.
Wiek XIX to okres rozwoju przemysłu (przede wszystkim stoczniowego), transportu kolejowego oraz – od zniesienia statusu twierdzy w 1873 – dynamicznej rozbudowy miasta.
Podczas II wojny światowej miasto doznało zniszczeń w wyniku nalotów lotnictwa brytyjskiego i amerykańskiego. 26 kwietnia 1945 Szczecin zajęła Armia Czerwona, a już 2 dni później przybył do niego pierwszy polski prezydent – Piotr Zaremba. Losy miasta ważyły się jednak aż do 5 lipca 1945, kiedy to ostatecznie przekazano je Polsce.
Podczas tzw. „wydarzeń grudniowych” 1970 w Szczecinie śmierć poniosło 16 osób. Miasto odegrało także ważną rolę podczas Sierpnia 1980 oraz strajków w 1988. W 1990 roku zjednoczone Niemcy przez podpisanie traktatu granicznego nieodwołalnie uznały przynależność Szczecina do Polski.
Najwcześniejsze dzieje W VII–VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiejPlemiona kultury łużyckiej, prócz namacalnych dowodów osadniczych, pozostawiły po sobie liczne cmentarzyska popielnicowe, które zostały odkopane na terenie Szczecina. Za: . Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142–147 n.e.LacusCurtius • Ptolemy’s Geography – Book II, Chapter 10. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w sąsiedztwie Szczecina, informuje kompendium Lexicon UniversaleLexicon Universale. oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Pomorza.
Wczesne średniowiecze Gród nad Odrą Najstarsze ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego Szczecina, sięgają końca IX w. i początków X w. Książęta słowiańscy zbudowali gród otoczony fosą. U jego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka. Warowny gród składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu handlowo-rybackiego. Rozciągał się na błotnistych terenach lewego brzegu Odry oraz na wyspie Łasztowni. Przekazy Ibrahima ibn Jakuba z poł. X w. mówią o dużym słowiańskim mieście portowym nad Odrą, które nazywało się Sadżin lub Sasin, wokół którego rozwijało się gęste osadnictwo wiejskie. Gród miał owalny kształt, w środku zwężony.
Wierzenia pogańskie Szczecina Szczecin uchodził ówcześnie za najstarsze i najznakomitsze miasto – matkę innych grodów, w którym znajdowały się cztery pogańskie świątynie.
Z trzech pagórków, na których rozlokował się gród, środkowy najwyższy poświęcono najpotężniejszemu z bogów – Trygławowi. Świątynia Trygława znajdowała się w centralnym punkcie grodu i uchodziła za najważniejszą. Jej ściany wewnętrzne i zewnętrzne były pokryte kolorowymi rzeźbami, przedstawiającymi ludzi i zwierzęta. Posąg bóstwa był trójgłowy, pokryty złotemPosąg Trygława o dużych rozmiarach, pokryty był cienką złotą blachą i stał w centralnym punkcie świątyni. Za: . Był symbolem panowania nad trzema państwami: nad niebem, ziemią i piekłem. W świątyni składano zdobyte w bitwach – oręże i przepisane prawem dziesięciny. Prócz tego przechowywano również złote i srebrne czasze, wielkie pozłacane, wysadzane drogimi kamieniami rogi wojenne, miecze, noże i skóry.
Trzy pozostałe świątynie zdaniem scholastyka bamberskiego były o wiele mniejszeZa: , były mniej ozdobione i mniej czczone. Wewnątrz jednej z nich stały stołki. W określonych dniach, odbywały się zebrania starszyzny plemiennej, w celu zabaw, biesiad oraz ważnych narad.
Obok świątyń, z licznymi większymi i mniejszymi posągami, był także w Szczecinie wielki ciernisty dąb, z tryskającym pod nim źródłem (miejsce pobytu jednego z bóstw). W grodzie był także święty biały koń, poświęcony Trygławowi, którego mógł dosiąść tylko jeden z kapłanów. Przed wyprawami, przy pomocy konia i bliżej nieokreślonych wróżb radzono się w ważniejszych sprawach plemiennych. Kapłani nie tworzyli warstwy społecznej. Każda ze świątyń posiadała jednego kapłana. Według Ebona istniała funkcja arcykapłana, który posiadał zwierzchnictwo nad pozostałymi. Kapłanów w każdej chwili można było odwołać. Ustrój republikański Szczecina Szczecin był republiką o charakterze arystokratyczno-patriarchalnym. Rządy miasta należały do starszyzny. Ważną rolę w grodzie odgrywał wiec. Do wiecu należało m.in. dbanie o dobro własne grodu, podejmowanie decyzji w sprawach plemienia (w tym obowiązującej religii), a także wojny i pokoju. Uchwały wiecu miały moc prawną, nie zawsze musiały być poprzedzone decyzjami rady starszyzny. Wiec w sprawach ważnych wymagał jednomyślności. Starszyznę, według Herborda i Ebona, określano najczęściej mianem primates, principes, honorabiles, lub maiores. Byli to ludzie pochodzący ze znamienitych rodów, wyróżniający się bogactwem lub doświadczeniem życiowymŹródła przedstawiają kilka imion znakomitych mężów starszyzny ówczesnego Szczecina. W XII w. zaliczali się do nich m.in. Wyszak i Domasław. Za: .
Niższe warstwy społeczności szczecińskiej stanowili mediocres (niezależni i zamożni)W XII w. do mediocres zaliczano ok. 900 ojców rodzin. Za: , rzesze prostego ludu oraz tzw. domownicy (inaczej niewolnicy). Wpływ ludu na sprawy publiczne był ograniczony. Źródła nie przekazują żadnych wiadomości o stałej drużynie zbrojnej grodu, której zadaniem było pilnowanie przestrzegania porządku w mieście oraz obrona godności starszyzny. Wiadomo tylko, że część wolnych obywateli zbroiła się w razie wojny zewnętrznej, wystawiając czasem kontyngent posiłkowy.
Szczecin pod panowaniem Polan W latach 967–972, książę Mieszko I przyłączył Pomorze Zachodnie, wraz ze Szczecinem do państwa Polan. Bitwa pod CedyniąW XVIII w. ks. Adam Naruszewicz, w swojej „Historii narodu polskiego” – identyfikował Cidini (Cedynię), ze Szczecinem. Za: , pomiędzy Mieszkiem I a Hodonem, margrabią Marchii Łużyckiej – przyczyniła się do krótkiego panowania Polan nad Pomorzem ZachodnimPrawdopodobnie region ten nie został włączony do państwa Polan, lecz jedynie zhołdowany. Taki pogląd wyraża część polskiej historiografii.. Zainteresowanie Mieszka I regionem było podyktowane zamieszkiwaniem tych ziem przez pokrewne etnicznie ludy słowiańskie, natomiast dogodne położenie i dostęp do morza, wyznaczało wiele wspólnych interesów gospodarczych i politycznych.
W 992 został wydany przez Mieszka I dokument, znany z jego streszczenia (regestru) jako dagome iudexPierwsze streszczenie (regestr dokumentu) znane jest z 1086, sporządzony przez Deusdedita. Za: , określający granice państwa polańskiego. W opisie znajduje się Schinesgne, który identyfikowany jest także ze SzczecinemZdania w kwestii Schinesgne w historiografii polskiej są podzielone. Jedni opowiadają się za Szczecinem, inni za Gnieznem.. Z dokumentu wynika, że w ostatnich latach X w. – Szczecin wraz z Pomorzem, znajdował się w sferze wpływów piastowskich. Za czasów Bolesława Chrobrego, ok. 1007 ziemie te odzyskały niezależnośćBiskupstwo kołobrzeskie uległo likwidacji w 1007. Na Pomorzu Zachodnim zachodziły procesy, zmierzające do usamodzielnienia się rodzącej się dynastii Gryfitów. Za: .
Okres panowania dynastii Gryfitów thumb|upright=0.5|Hanzeatycka flaga Szczecina
Po bitwie koło Strugi (część Płoni) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski, książę Warcisław I uznał jego zwierzchność, złożył Krzywoustemu hołd lenny, zobowiązał się płacić co roku trybut w wysokości 300 grzywien i dostarczać posiłki wojskowe. Oprócz tego Warcisław musiał zgodzić się, by Bolesław przysłał na Pomorze misjonarzy chrześcijańskich pod przywództem bpa Ottona z Bambergu. Założone przez nich biskupstwo pomorskie (1140–1535) z siedzibą w Wolinie (do 1175 r.) i Kamieniu Pomorskim (do 1535 r.decyzją sejmiku trzebiatowskiego (1534) księstwo przeszło na protestantyzm (luteranizm)) podlegało kościelnej metropolii gnieźnieńskiej. W 1185 miasto, wraz z Pomorzem Zachodnim, zostało lennem Danii, a następnie w 1235 stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi magdeburskie prawa miejskie. W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 jezioro Dąbie, a w 1321 – Police. W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim.
Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III Wielki wybudował swoją siedzibę, tzw. „Kamienny Dom” oraz kaplicę św. Ottona. Zabudowania te stanowiły pierwszą fazę konstrukcji zamku książęcego (zwanego dzisiaj Zamkiem Książąt Pomorskich). W latach 1454–1464 miasto prowadziło konflikt zbrojny o prymat w handlu morskim z pobliskim Stargardem.
W 1428 w mieście wybuchło powstanie pospólstwa (któremu przewodzili kupiec Gerard von Afen i rzeźnik Hans Kerckhoff) przeciwko wprowadzeniu podatków na walkę z husytami, które tymczasowo spowodowało przejęcie władzy w mieście z rąk patrycjatu, jednak powrócił on w tym samym roku do władzy (z pomocą księcia szczecińskiego Kazimierza V), a przywódcy pospólstwa zostali skazani na śmierć przez łamanie kołem .
W 1464 zmarł ostatni przedstawiciel szczecińskiej linii Gryfitów i po jego śmierci próbę przejęcia księstwa szczecińskiego podjęła Brandenburgia. Jednakże wówczas do Szczecina wkroczyli książęta Eryk II władający w Słupsku i Warcisław X władający w Wołogoszczy i obronili dziedzictwo dynastii. Po śmierci Eryka II w 1474 roku władzę w księstwie słupskim i szczecińskim objął jego syn Bogusław X, który 4 lata później, po śmierci stryja Warcisława X zjednoczył księstwo pomorskie, a w 1491 przeniósł na stałe jego stolicę do Szczecina.
Wskutek kolonizacji niemieckiej w 1514 wprowadzono tu zakaz przyjmowania do cechu krawców osób, które miały słowiańskie pochodzenieAdam Muszyński, [w:] Koszalin zarys dziejów, Wyd. Poznańskie Poznań 1974, s. 68..
W 1532 księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą księstwa szczecińskiego. Jednakże tym razem podział na dwa księstwa (ze stolicami w Szczecinie i Wołogoszczy) miał charakter umowny i książęta władający oboma częściami dziedziczyli po sobie oba trony, a dwukrotnie o ich przydziale decydowało losowanie.
W 1534 mieszkańcy Szczecina przeszli na protestantyzm (luteranizm). W 1570 został podpisany pokój w Szczecinie kończący I wojnę północną.
Począwszy od roku 1589, w którym urodził się ostatni książę Ulryk Rycerski, dynastia zaczęła gwałtownie wygasać. Kolejni książęta umierali i w chwili wybuchu wojny trzydziestoletniej w 1618 roku żyło ich już tylko pięciuO rzucenie klątwy na ród książąt pomorskich oskarżono pomorską szlachciankę Sydonię von Borck. Do roku 1625 zmarli bezpotomnie czterej z nich, a ostatni, Bogusław XIV, zmarł w Szczecinie 10 marca 1637 r., gdy miasto było pod szwedzką okupacją wojenną.
W roku 1612 Szczecin nawiedziła powódź. Woda z roztopów wiosennych podniosła się tak bardzo, że sięgała prawie mostów. Podobna duża powódź była w roku 1625 i 1661
Obwarowania miejskie