thumb|Eugenia Umińska w 1934 thumb|Artystka w 1937 Eugenia Umińska-Goldi (ur. 4 października 1910 w Warszawie, zm. 20 listopada 1980 w Krakowie) – polska skrzypaczka.

Życiorys Dzieciństwo i wykształcenie Urodziła się w rodzinie Teodora Umińskiego (1875–1944), radcy w Ministerstwie Komunikacji, i Stanisławy z domu Czeczott (1869–1928)Eugenia Umińska M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-07-05]., nauczycielki muzyki. Naukę gry na skrzypcach rozpoczęła w wieku 4 lat. Jako dziesięciolatka została studentką Konserwatorium Warszawskiego w klasie Józefa Jarzębskiego. W 1926 zdała maturę w Gimnazjum im. Klementyny z Tańskich Hoffmanowej. Rok później uzyskała dyplom z odznaczeniem w Konserwatorium Warszawskim. Podjęła pracę w orkiestrze Polskiego Radia oraz jako I skrzypek w Kwartecie Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. W latach 1928–1932 studiowała za granicą jako stypendystka Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego u Ottokara Ševčíka w Czechosłowacji, następnie jako stypendystka Polskiego Radia u George Enescu w Paryżu.

Początki kariery W latach 1932–1934 była koncertmistrzem Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie. Wówczas rozpoczęła się jej międzynarodowa kariera solistyczna.

W latach 1934–1939 brała udział w niemal 100 koncertach w ramach działalności Organizacji Ruchu Muzycznego przy Towarzystwie Wydawnictw Muzyki Polskiej „ORMUZ”.

Wojna Do wybuchu II wojny światowej występowała z orkiestrami symfonicznymi we wszystkich niemal krajach Europy. Współpracowała z takimi muzykami jak: Karol Szymanowski, Grzegorz Fitelberg, Artur Rodziński, Walerian Bierdiajew, Clemens Krauss, Zygmunt Latoszewski, Zygmunt Dygat, Witold Małcużyński, Jerzy Lefeld, Ivor Newton, Maria Wiłkomirska, Janina Wysocka-Ochlewska, Szalewski, Jan Hoffman, Bolesław Woytowicz, Irena Dubiska, Kazimierz Wiłkomirski, Zofia Adamska.

Wojnę i okupację spędziła w Warszawie. Występowała przez trzy lata razem z Kazimierzem i Marią Wiłkomirskimi w Trio Wiłkomirskich w SiM-ie i w tzw. Kawiarni Woytowicza. W 1941 powstał Kwartet Umińskiej w składzie: E. Umińska, Henryk Trzonek, Kazimierz Wiłkomirski, Roman Padlewski. W 1943 podczas koncertu konspiracyjnego wykonała, wraz z Ireną Dubiską, Suitę na dwoje skrzypiec przez Grażynę Bacewicz. 21 maja tego samego roku Kwartet Umińskiej prawykonał w Kawiarni Woytowicza II Kwartet smyczkowy Bacewicz. Oba utwory zostały skomponowane w tym samym roku. Jeszcze wcześniej w tym samym miejscu i składzie odbyło się prawykonanie II Kwartetu Romana Padlewskiego.

Po odmowie grania dla Niemców w listopadzie 1943 ukrywała się i opuściła na krótko Warszawę. W tym czasie zrobiła szereg transkrypcji na skrzypce, m.in. 5 mazurków K. Szymanowskiego, które przepadły w powstaniu warszawskim. Po powrocie do Warszawy przeszła szkolenie sanitarnych służb pomocniczych Armii Krajowej. W jedenastym dniu powstania została złapana, uciekła jednak z transportu koło Pruszkowa. Do końca wojny mieszkała u przyjaciół pod Ostrowcem Świętokrzyskim.

Podczas wojny wyszła za mąż za Stefana Adama hr. Tarnowskiego h. Leliwa (1903–1976). W 1945 urodziła się ich córka Marta Helena Joanna, przyszła żona Pawła Taranczewskiego.

Po wojnie mały|Eugenia Umińska na plakacie wykonanym przez uczniów IX LO im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie przedstawiającym absolwentów szkoły W maju 1945 sprowadziła się do Krakowa. Została profesorką i rektorką Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie (1964–1966). Uczyła także w Podstawowej Szkole Muzycznej i w Liceum Muzycznym w Krakowie. Jej uczennicami były m.in.: Ewa Szubra-Jargoń, Jadwiga Kaliszewska, Kaja Danczowska, Teresa Głąbówna, Irena Bizoń, a uczniami m.in. Zdzisław Polonek, Roman Reiner, Wiesław Kwaśny i Robert Kabara. Koncertowała w Polsce i za granicą jako solistka oraz w zespołach kameralnych. Była edytorką ponad 100 pozycji literatury skrzypcowej oraz Narodowego Wydania „Dzieł Wszystkich” Karola Szymanowskiego w Polskim Wydawnictwie Muzycznym w Krakowie. Była członkinią Komitetu Redakcyjnego PWM, Towarzystwa im. Henryka Wieniawskiego, Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków. Została uhonorowana wieloma nagrodami i odznaczeniami. Oceniając jej grę, Zygmunt Mycielski pisał w 1961: „Jej występ jest przeżyciem artystycznym nie tylko dlatego, że jej gra jest solidna, ale i dlatego, że odczuwamy to przeżycie artystyczne w niej samej. Odczuwamy, że występ jej jest nie tylko rezultatem pracy i przemyślenia wykonywanego utworu, ale jest ponadto przeżyciem estradowym, wynikiem jej odpowiedzialności i wzruszenia, które artysta musi odczuwać, gdy staje przed publicznością”Zob.: Zygmunt Mycielski: Notatki o muzyce i muzykach, Kraków, PWM, 1961, p.47, przełożył Trevor Pichanick - https://mugi.hfmt-hamburg.de/receive/mugi_person_00000836 [dostęp 2022-03-25]..mały|Grób Eugenii Umińskiej na cmentarzu Rakowickim

Była jurorką na międzynarodowych konkursach skrzypcowych: „Praskie Jaro” w Pradze – 1949, 1973; im. Margeritte Long i Jacques Tibaud – 1960, 1962, 1963; im. J.Sibeliusa w Helsinkach – 1965, 1970; im. Paganiniego w Genui – 1973; im. J. Sigettiego w Budapeszcie – 1973; im. Vianna da Motta w Lizbonie – 1973; im. Królowej Elżbiety w Brukseli – 1971, 1976; im. H. Wieniawskiego w Poznaniu – skrzypcowy: 1952, 1957, 1962, 1967, 1972; lutniczy: 1962, 1967. Zmarła w Krakowie, pochowana na cmentarzu Rakowickim (kwatera AA-wsch-8).

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1959) Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), kultury i sztuki”. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Odznaka Honorowa Miasta Poznania Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1965)Uchwała Nr 70 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-12].

Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia za całość działalności artystycznej (1955) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki Nagroda Miasta Krakowa (1960)

Przypisy

Bibliografia Archiwum Akademii Muzycznej w Krakowie, Biblioteka Narodowa w Warszawie. Kazimierz Wiłkomirski: Wspomnienia, „Źródła Pamiętnikarsko-Literackie do Dziejów Muzyki Polskiej”, tom XI, 1971, Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Kazimierz Wiłkomirski: Pamięci Eugenii Umińskiej, „Ruch Muzyczny” 1981, nr 5, s. 5–7. Katarzyna Marczak: Eugenia Umińska : dama wiolinistyki we wspomnieniach Kai Danczowskiej, Kraków, Akademia Muzyczna w Krakowie, 2019. Marta Taranczewska: Eugenia Umińska. Kalendarium życia, przyczynek do biografii, Kraków, Akademia Muzyczna w Krakowie 2020.

Linki zewnętrzne Eugenia Umińska na stronie Polskiego Centrum Informacji Muzycznej Eugenia Umińska na stronie Culture.pl

Artykuł o inwigilacji Umińskiej przez SB Eugenia Umińska na zdjęciach w bibliotece Polona Karol Szymanowski, koncert skrzypcowy nr 1 w wykonaniu Eugenii Umíńskiej (skrzypce) z towarzyszeniem Philharmonii Orchestra pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga, nagranie z 1948

Kategoria:Absolwenci IX Liceum Ogólnokształcącego im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie Kategoria:Jurorzy Międzynarodowego Konkursu Lutniczego im. Henryka Wieniawskiego Kategoria:Jurorzy Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy skrzypkowie Kategoria:Rektorzy Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1980