Włodzimierz Puchalski (ur. 6 marca 1909 w Mostach Wielkich, zm. 19 stycznia 1979 na Wyspie Króla Jerzego, Antarktyka) – polski agronom, przyrodnik, myśliwy, fotografik, reżyser filmów przyrodniczych.
Włodzimierz Puchalski jest autorem określenia bezkrwawe łowy, odnoszącego się do fotografowania przyrody.
Życiorys mały|Włodzimierz Puchalski, Żaba, Kolekcja prywatna mały|Model czatowni używanej przez Włodzimierza Puchalskiego
Początki Pasję fotografowania rozwijał w rodzinnym domu. Jego ojciec Władysław (ur. 26 czerwca 1877, zm. ok. 1935), ziemianin, zawodowy oficer wojska, członek Lwowskiego Towarzystwa Fotograficznego uprawiał fotografię zwierząt i krajobrazu, a starszy brat Roman, fotografował górskie pejzaże.
Mając czternaście lat Włodzimierz otrzymał od dziadka Hieronima swój pierwszy mieszkowy aparat fotograficzny. Był daltonistą i chętniej wykonywał fotografie czarno-białe. Chociaż najbardziej znany jest z bezkrwawych łowów, od trzynastego roku życia był też myśliwym. Po ukończeniu szkoły średniej, w latach 1931–1932 odbywał służbę wojskową w Korpusie Kadetów nr 1 we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1932 rozpoczął studia na Akademii Rolniczej w Dublanach na Wydziale Rolniczo-Leśnym, zakończone uzyskaniem dyplomu inżyniera agronoma. Na Politechnice Lwowskiej w 1931 roku powstało Technickie Koło Fotografów przy Towarzystwie Bratniej Pomocy Studentów Politechniki Lwowskiej utworzone dla mniej zaawansowanych fotografów i do tego Koła należał od 1932 roku Włodzimierz Puchalski.
Lata 30. XX wieku Od 1933 do 1936 współpracował z prof. Witoldem Romerem (wówczas inżynierem) przy Zakładzie Fotografii Politechniki Lwowskiej, ucząc się techniki filmowania. W latach 1937–1939 opublikował kilkaset przyrodniczych widokówek w Wydawnictwie Książnica Atlas.
W 1936 zaprezentował pierwszą wystawę autorską o tematyce przyrodniczej i myśliwskiej. W 1937 zdobył Złoty Medal na Międzynarodowej Wystawie Łowieckiej w Berlinie za zdjęcie przedstawiające dzika w lesie. Swój pierwszy film przyrodniczy zatytułowany Bezkrwawe Łowy zaprezentował publicznie po raz pierwszy w 1939.
W latach 1937–1939 był asystentem prof. Wodzickiego przy Zakładzie Anatomii Zwierząt i Histologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, gdzie opracował metodę posługiwania się filmami i przeźroczami w czasie wykładów uniwersyteckich. W tym czasie wyjeżdżał dwukrotnie jako polski delegat do największej europejskiej stacji ornitologicznej w Rossitten w Prusach Wschodnich.
Stał się powszechnie znany. Wielokrotnie przyjmowany był przez prezydenta Mościckiego (m.in. w 1938 fotografował polowanie organizowane przez prezydenta, w którym uczestniczył Göring). Otrzymał również wiele zamówień na fotografię przyrodniczą od czasopism krajowych i zagranicznych.
W latach 1933–1938 czterokrotnie zdobył pierwszą nagrodę, raz drugą i raz piątą oraz otrzymał odznaczenia honorowe – żeton: trzy razy złoty, raz srebrny w konkursie fotograficznym „Łowca Polskiego”.
W 1939 roku czynnie uczestniczył w wojnie obronnej. W czasie II wojny światowej pracował jako leśniczy w Puszczy Sandomierskiej.
Okres powojenny Po zakończeniu wojny rozpoczął pracę w Katedrze Genetyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1946 roku organizował krakowski Instytut Filmowy.
W semestrze wiosennym 1946 roku, jako pracownik Państwowego Instytutu Robót Ręcznych (PIRR), prowadził w Bielsku kurs nauki posługiwania się filmem, obsługi aparatów filmowych i sposobów filmowania rzeczy i zjawisk potrzebnych w naukach przyrodniczych. Każdy z uczestników miał możliwość samodzielnego nakręcenia filmu przez pięć minut. Kurs kończył się w lipcu 1946.
W 1949 roku na Zjeździe Filmowym w Wiśle, podsumowującym osiągnięcia kinematografii w pierwszych latach socjalistycznej Polski Ludowej, po raz pierwszy użyto w stosunku do twórczości Puchalskiego określenia Puchalszczyzna, które miało mieć wydźwięk pejoratywny i w sposób lekceważący określać jego rzekomą formalistyczna postawę i solidaryzm narodowy. Współcześnie, określenie to stało się symbolem unikalnego i złożonego procesu twórczego, charakterystycznego dla pracy Puchalskiego.
W tym samym roku Puchalski rozpoczął pracę w Instytucie Zootechniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie stworzył dział dokumentacji foto-filmowej zwierząt.Od roku 1956 pracował w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi jako operator filmowy i reżyser. W latach 1957 i 1958 wziął udział w dwóch arktycznych wyprawach na Spitsbergen.
Zatrzymał w kadrze m.in. powojenną wiejską architekturę, przyrodę i życie mieszkańców nadnarwiańskiej wsi.
Włodzimierz Puchalski przeszedł na emeryturę w roku 1976, na trzy lata przed śmiercią.
Śmierć Zmarł 19 stycznia 1979 roku w Antarktyce podczas III wyprawy organizowanej przez Polską Akademię Nauk. Realizował wtedy zdjęcia w Polskiej Stacji Badawczej im. Arctowskiego na Wyspie Króla Jerzego. Tam też został pochowany. Ryszard Wyrzykowski z WFO zrealizował wtedy krótki materiał filmowy, dokumentujący przebieg pogrzebu.
Grób Włodzimierza Puchalskiego został wpisany na listę obiektów historycznych Antarktyki pod numerem 51 (HSH No.51). Bogate zbiory zdjęć Puchalskiego można podziwiać na zamku w Niepołomicach.
Życie prywatne Pierwszą żoną Włodzimierza była Izabela, córka Karola Czecza de Lindenwalda, lecz małżeństwo nie przetrwało próby czasu.
Drugą żoną stała się Alana (ur. 1937 we Lwowie, zm. 2005 w Krakowie), córka dr. Branka Groo, z pochodzenia Chorwata, chirurga, w okresie okupacji lekarza Oddziałów Leśnych Armii Krajowej Okręgu Lwów, później wieloletniego więźnia radzieckich łagrów. Mieli jedną córkę, Annę Puchalską-Żelewską (1959–2021).
Pasierbem Włodzimierza był prof. Tadeusz Chrzanowski.
Filmy mały|Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd
Filmografia 1 Puchalszczyzna – biograficzna opowieść filmowa według scenariusza i w reżyserii: Bożeny i Jana Walencików. Motywem przewodnim filmu jest podróż na Wyspę Kormoranów, zwaną też Wysoki Ostrów na jeziorze Dobskim, miejsca, któremu Włodzimierz Puchalski poświęcił jeden z albumów Zielonej serii; Telewizja Polska – I Program, 1996. Świat Włodzimierza Puchalskiego – film dokumentalny Barbary Bartman-Czecz i Macieja Łukawskiego, Wytwórnia Filmów Oświatowych, 1980.
Publikacje
Bibliografia 1 Puchalszczyzna, część pierwsza Życie z pasją i część druga Twórczość natchniona, Jan Walencik, Żubrowa 10 Jan Walencik, Białowieża 2022, dwa e-booki w formacie PDF. Werki Włodzimierza Puchalskiego, Tomasz Ogrodowczyk, Lasy Państwowe, Warszawa 2015, . Krainy łowieckie Włodzimierza Puchalskiego, Łowiec Polski, 2009 .
Dzięki staraniom Tomasza Ogrodowczyka z Leśnego Studia Filmowego ORWLP, w latach 2012–2015 Lasy Państwowe wznowiły albumy z Zielonej serii: Bezkrwawe Łowy, Wyspę kormoranów, Wśród trzcin i wód i W krainie łabędzia. Nowe wydania nie są reprintami albumów z lat 50., zostały na nowo opracowane w mniejszym niż oryginały formacie z wykorzystaniem tych samych projektów graficznych okładek, układu ilustracji i zdjęć.
Wszystkie oryginalne analogowe fotografie – negatywy, zostały odszukane w archiwum Włodzimierza Puchalskiego w Muzeum Przyrodniczym w Niepołomicach i poddane cyfrowej rekonstrukcji, co pozwoliło uzyskać doskonałą jakość techniczną zdjęć wykonanych w latach 30. i 50. ubiegłego wieku. Opowiadania zostały skrócone, a ich pełną wersję w formie słuchowiska czytanego przez znakomitych polskich aktorów dołączono na płycie CD do każdego z albumów.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (15 stycznia1962) Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1954) Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955) Medal Roku Jana Bułhaka (1976) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (5 maja 1973) Odznaka „Zasłużony Pracownik Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi” (22 lipca 1976)
Nagrody Złoty medal – Międzynarodowa Wystawa Łowiecka w Berlinie 1937 – Odyniec w zimie I nagroda MFF Fontainebleau 1947 – Ptasia wyspa I nagroda MFF Edynburg 1947 – Ptasia wyspa Honorowe wyróżnienie MFF Londyn 1948 – Wykluwanie się piskląt Nagroda Państwowa II stopnia za osiągnięcia twórcze w zakresie filmów przyrodniczych (1955) I nagroda MPFDiO, Lipsk 1956 – Nietoperze I nagroda Kongres Ochrony Przyrody Edynburg 1957 – Skrzydlaci rycerze Srebrny Lajkonik IV OFF Kraków 1964 – Puszcza Białowieska I Nagroda – Konkurs Filmów Turystycznych Warszawa 1965 – Puszcza Białowieska Wyróżnienie MFFN, Bruksela 1965 – Zwierzęta naszych lasów Srebrny Puchar MFFoM, Mediolan 1966 – U brzegów Skandynawii Srebrny Medal za zdjęcie – Pisklęta – Kraków 1971 Złoty Światowid III OFF Dydaktycznych Łódź 1974 – W krainie Czarnej Hańczy, Wśród łąk i wód Złota Plakieta MPFS, Brno 1975 – Ptaki naszych wód Nagroda Miasta Krakowa za całokształt działalności artystycznej w dziedzinie fotografii i filmu przyrodniczego, Kraków 1975 Źródło:.
Upamiętnienie mały|Chata Włodzimierza Puchalskiego w Morusach niedaleko Tykocina Chata w Morusach k. Tykocina z pamiątkami po fotografiku Rzeźba z drewna lipowego przedstawiająca Włodzimierza Puchalskiego, ufundowana przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Tykocińskiej, postawiona przy ul. W. Puchalskiego w Tykocinie na setną rocznicę urodzin artysty, dnia 22 sierpnia 2009 roku) w Tykocinie. Rzeźba uległa zniszczeniu i w 2021 roku w tym samym miejscu postawiono jej rekonstrukcję autorstwa Mirosława i Leona Naumiuków. Muzeum Przyrodnicze w Niepołomicach posiada bogaty zbiór fotogramów, negatywów i slajdów Włodzimierza Puchalskiego W 42 rocznicę śmierci (19 stycznia 2021) Wytwórnia Filmów Oświatowych udostępniła wcześniej niepublikowany materiał filmowy z pogrzebu Puchalskiego na Wyspie Króla Jerzego zrealizowany przez Ryszarda Wyrzykowskiego – Film mały|Rzeźba Włodzimierza Puchalskiego w Tykocinie
Patronaty Lodowiec Puchalskiego na Wyspie Króla Jerzego, w pobliżu miejsca jego śmierci Międzynarodowy Festiwal Filmów Przyrodniczych im. W. Puchalskiego Konkurs fotograficzny im. W. Puchalskiego, organizowany przez miesięcznik „Łowiec Polski” Miejski Park Ekologiczny im. W. Puchalskiego w Śremie, otwarty w 1995 roku Rodzinny Ogród Działkowy im. W. Puchalskiego w Zielonej Górze Patron szkół: Szkoła Podstawowa im. W. Puchalskiego w Otrębusach Szkoła Podstawowa im. W. Puchalskiego w Proboszczowie Szkoła Podstawowa nr 3 im. W. Puchalskiego w Niepołomicach Szkoła Podstawowa nr 4 im. W. Puchalskiego w Legnicy Szkoła Podstawowa nr 6 im. W. Puchalskiego w Jeleniej Górze (Cieplicach) Szkoła Podstawowa nr 9 im. W. Puchalskiego w Suwałkach Szkoła Podstawowa nr 29 im. W. Puchalskiego w Toruniu Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 7 im. W. Puchalskiego w Łodzi Patron ulic w miejscowościach: Kobylanka (powiat stargardzki) Budy-Grzybek (powiat grodziski) Tykocin (powiat białostocki) Mońki Śrem Kraków (Krowodrza) Łódź (Olechów) Olsztyn Konin Chrzanów Wałbrzych Łapy (powiat białostocki) Szlak Turystyczny im. W. Puchalskiego – długość: 53 km, kolor: czerwony, stopień trudności: łatwy 8. Piotrkowska Drużyna Harcerska TROP im. W. Puchalskiego
Zobacz też Zielona seria
Przypisy Ślady sukcesów artystycznych Włodzimiera Puchalskiego, W. Sikorski, Agencja Wydawnicza AGAR, Warszawa 2008, .
Profesor Witold Romer (1900–1967) Działalność naukowa i artystyczna, P. Nowak, J. Piwowarski, A. Zaleski, A. Żakowicz, Wydawnictwo jerG, Wrocław 1998, . „Łowiec Polski”, nr 1(813) z 1.I.1936r. – publikacja wyników konkursu. „Łowiec Polski”, nr 2(922) z 15.I.1939r. – publikacja wyników konkursu. „Łowiec Polski”, nr 34(774) z 1.XII.1934r. – publikacja wyników konkursu. „Łowiec Polski”, nr 34(735) z 1.XII.1933r. – publikacja wyników konkursu. W kręgu filmu krótkometrażowego – film oświatowy, Instytut Historii i Teorii Filmu i Telewizji PWSTiV – 1982, tom pod redakcją Macieja Łukowskiego.
Przewodnik po twórczości Włodzimierza Puchalskiego, doc. dr Maciej Łukowski – I Ogólnopolski Przegląd Filmów Przyrodniczych o nagrodę im. Wł. Puchalskiego, Łódź 1980.
Encyklopedia Krakowa, s. 826, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000.