Joanna I z Nawarry (ur. pomiędzy 2 stycznia a 2 lutego 1273 w Bar-sur-Seine, zm. 2 kwietnia 1305 w Vincennes) – hrabina Szampanii i królowa Nawarry od 1274, królowa Francji od 1285 jako żona Filipa IV Pięknego.
Życiorys Była córką Henryka I Grubego i Blanki d'Artois. Jej ojciec od 1270 był królem Nawarry i hrabią Szampanii. Matka Blanki pochodziła z dynastii Kapetyngów; była jedyną córką hrabiego Artois Roberta I. Joanna miała brata Tybalda, który zmarł w 1273 w wyniku upadku z okna zamku. Po jego śmierci została uznana przez ojca za dziedziczkę tronu.
W grudniu 1273 została zaręczona z Henrykiem Plantagenetem, ówczesnym dziedzicem tronu Anglii. Kontrakt przedmałżeński przewidywał, iż w przypadku śmierci Henryka jego miejsce zajmie młodszy brat Alfons. Niecały rok później Henryk zmarł.
Po śmierci ojca 22 lipca 1274 odziedziczyła Szampanię i Nawarrę, jednak nigdy nie została koronowana na królową. Do 1275 regencję nad Nawarrą w jej imieniu sprawowała matka, jednak z powodów trudności z utrzymaniem władzy uciekła wraz z córką do Francji, gdzie królem był Filip Śmiały (kuzyn Blanki). Joanna najprawdopodobniej nigdy nie wróciła do Nawarry. Na mocy traktatu orleańskiego zawartego w maju 1275 pomiędzy jej matką a królem Filipem Joanna została zaręczona z jednym z jego dwóch starszych synów, jednak Ludwik zmarł w 1276, także narzeczonym królowej został Filip.
W pierwszej połowie 1284 Joanna została uznana za zdolną do samodzielnego sprawowania rządów zgodnie z prawem zwyczajowym Szampanii; w efekcie jej matka ukończyła regencję. Blanka d'Artois i jej drugi mąż Edmund otrzymali odszkodowanie za utracone wpływy w Szampanii.
16 sierpnia 1284 poślubiła Filipa Pięknego, który rok później został królem Francji. Małżeństwo było uznawane za udane a małżonkowie byli sobie bliscy. Filip darzył szacunkiem swoją żonę, jednak nie angażował jej w sprawy polityczne; mimo tego w 1294 wyznaczył Joannę jako potencjalną regentkę w przypadku jego przedwczesnej śmierci.
Joanna nie uczestniczyła w rządzeniu Nawarrą; bieżącą administrację królestwa prowadzili w jej imieniu francuscy gubernatorzy oraz jej mąż, jednak w dokumentach występowała jako suwerenna władczyni a jej podpis i pieczęć stanowiły element oficjalnych aktów. Aktywnie zarządzała Szampanią.
W 1302 zmarła matka Joanny; pojawiły się oskarżenia, że otruł ją biskup Guichard z Troyes, który wcześniej był podejrzewany o nadużycia finansowe w Szampanii.
Stan zdrowia królowej pogorszył się w marcu 1305; zmarła 2 kwietnia 1305. Według niektórych źródeł powodem śmierci były komplikacje poporodowe. O przyczynienie się do śmierci Joanny został oskarżony biskup Guichard z Troyes, jednak ostatecznie został uniewinniony.
W 1328 królową Nawarry została jej wnuczka Joanna II.
Potomstwo thumb|left|Joanna I z Nawarry Małgorzata (1288–1294), zaręczona z Ferdynandem IV Kastylijskim, Ludwik X (4 października 1289 – 5 czerwca 1316), król Francji i Nawarry, ojciec Joanny II, Blanka (1290–1294), po śmierci siostry Małgorzaty zaręczona z Ferdynandem IV Kastylijskim, Filip V (17 listopada 1291 – 3 stycznia 1322), król Francji i Nawarry Izabela (1295 – 23 sierpnia 1358), żona Edwarda II, króla Anglii Karol IV (18 czerwca 1294 – 1 lutego 1328), król Francji i Nawarry Robert (1297–1308), zaręczony z Konstancją Sycylijską, córką Fryderyka II.
Przypisy
Kategoria:Dynastia z Blois Kategoria:Władcy Szampanii Kategoria:Władcy Nawarry Kategoria:Francuskie królowe Kategoria:Urodzeni w 1273 Kategoria:Zmarli w 1305