thumb|gen. bryg. Czesław Młot-Fijałkowski Samodzielna Grupa Operacyjna „Narew” (SGO „Narew”) – związek operacyjny Wojska Polskiego podczas kampanii wrześniowej 1939 roku.
Samodzielna Grupa Operacyjna „Narew” powołana została 23 marca 1939 decyzją generalnego inspektora sił zbrojnych, marszałka Polski Edwarda Śmigłego-Rydza. Jej zadaniem była obrona północno-wschodniego odcinka frontu, oraz utrzymanie linii rzek Narwi i Biebrzy. W skład Grupy weszły cztery wielkie jednostki: 18 Dywizja Piechoty, 33 Dywizja Piechoty, Podlaska Brygada Kawalerii i Suwalska Brygada Kawalerii.
Działania grupy w okresie pokoju 23 marca 1939 roku generalny inspektor sił zbrojnych, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz powołał zalążek ścisłego sztabu SGO „Narew”. Zespół ten rozpoczął pracę w ramach dowództwa 18 Dywizji Piechoty w Łomży. Na dowódcę grupy wyznaczony został wieloletni dowódca 18 Dywizji gen. bryg. Czesław Młot-Fijałkowski. Jednocześnie generalny inspektor przekazał dowódcy grupy zadanie ogólne. Wynikało z niego, że SGO „Narew” ma rozpoznać nieprzyjaciela działającego w rejonie jej odpowiedzialności, osłonić wschodnie skrzydło Armii „Modlin” i linię kolejową Grodno – Białystok – Warszawa, nie przepuszczając nieprzyjaciela poza linię Narew – Biebrza i Kanał Augustowski. Gros sił należało trzymać w rejonie: Łomża–Zambrów, jedną brygadę kawalerii w rejonie początkowo Suwałki, następnie Augustów, drugą na przedpolu Narwi. Szerokość pasa działania: 150–200 km, głębokość 35–70 km. Odwód SGO miała stanowić od początku dywizja piechoty bez pułku, a po wycofaniu na główną pozycję również obydwie brygady kawalerii.
25 marca odbyła się pierwsza odprawa operacyjna u gen. Młota-Fijałkowskiego, na której obecni byli wszyscy dowódcy wielkich jednostek, wchodzących w skład SGO „Narew”. Dowódca grupy prowadził indywidualną rozmowę z każdym z podległych sobie dowódców. W wyniku tak prowadzonej odprawy żaden z jej uczestników nie znał zadań sąsiadów. Dowódcy nie zostali też poinformowani o szczegółach ogólnego planu obrony SGO. W kwietniu został opracowany plan działania Grupy na wypadek wojny. Dowódca grupy precyzował zadania: główny wysiłek obrony skupić na odcinku Łomża – Nowogród – Ostrołęka; posiadać silne odwody do kontrataków na głównym wysiłku obrony; kierunki wyprowadzające nieprzyjaciela na Białystok zamknąć w rejonie Osowca, wykorzystując do tego celu fortyfikacje stałe twierdzy, i w rejonie Wizny; kierunek Grodno i północne skrzydło Grupy osłonić działaniem brygady kawalerii; w żadnym wypadku nie dopuścić do przekroczenia przez nieprzyjaciela Biebrzy między Lipskiem i Sztabinem. W tym celu pas obronny SGO „Narew” został podzielony na sześć odcinków: „Ostrołęka”, „Nowogród”, „Łomża”, „Wizna”, „Osowiec” oraz „Augustów”. Gen. Młot-Fijałkowski zdawał sobie dobrze sprawę z tego, że w pasie obrony istniały duże luki. Dał temu wyraz 15 maja 1939. Na zapytanie marsz. Rydza-Śmigłego, jak się czuje jako dowódca Grupy, odpowiedział: „Bardzo źle, bo gdy nieprzyjaciel natrze – przejdzie wszędzie, a ja mu nic nie zrobię, gdyż nie mam czym”.
System fortyfikacji stałych i polowych zaczęto przygotowywać już w marcu 1939. Specjalne nawodnienia dolin Biebrzy i Narwi zdołano przeprowadzić tylko częściowo. Zasypano rowy odwadniające między Osowcem a Augustowem. Próbowano wybudować dwie tamy w rejonie Nowogrodu i Ostrołęki. Tamy we wrześniu były gotowe zaledwie w 30%. Budowę schronów żelbetowych rozpoczęto w pierwszych dniach czerwca w rejonie Ostrołęki, Nowogrodu, Wizny, Osowca i Augustowa. Poza umocnieniami w terenie, został opracowany plan niszczeń na przedpolu i w głębi obszaru obronnego. Autorem planu był dowódca saperów SGO ppłk dypl. Szylling.
Mobilizacja 23 sierpnia zarządzono powrót do koszar wojsk Grupy znajdujących się na ćwiczeniach, wprowadzono stan gotowości w urzędach wojskowych oraz ogłoszono mobilizację dla drugiego rzutu sztabu SGO „Narew”. W nocy 24 sierpnia ogłoszona została mobilizacja alarmowa. Wszystkie oddziały SGO „Narew”, z wyjątkiem rezerwowej 33 Dywizji Piechoty, mobilizowały się w swych garnizonach. Pierwsze bataliony pułków piechoty były gotowe już w godzinach wieczornych 24 sierpnia, natomiast drugie bataliony oraz szwadrony kawalerii osiągały gotowość bojową do godziny A+24. Do 26 sierpnia mobilizacja została całkowicie zakończona w 18 Dywizji Piechoty, Suwalskiej BK i Podlaskiej BK i jednostki te osiągnęły gotowość marszową. 27 sierpnia gotowa była, mobilizowana w Grodnie, 33 Dywizja Piechoty. Lotnictwo przydzielone do SGO „Narew” mobilizowane było poza terenem województwa białostockiego i przybyło na teren operacyjny dopiero 31 sierpnia. Po osiągnięciu gotowości marszowej oddziały piechoty i kawalerii wychodziły z miejsc mobilizacji do pobliskich miejscowości na kwatery. W oczekiwaniu na dalszy rozwój sytuacji oddziały przeprowadzały ćwiczenia strzeleckie. Podlaska Brygada Kawalerii (bez 5 puł i 9 psk) została skierowana w rejon miejscowości Stawiski – Jurzec, z zadaniem osłony mobilizacji i koncentracji oddziałów. thumb
Ugrupowanie wyjściowe 31 sierpnia 1939 dowództwo SGO przebywało w Łomży w gotowości do przejścia I rzutem do Śniadowa, a II do Zambrowa. Zgodnie z planem działania dowódcy SGO „Narew”, poszczególne oddziały zajęły o świcie 1 września 1939 następujące pozycje: Odcinek „Augustów” – jego obsadę stanowiła Suwalska BK z zadaniem osłony kierunku na Grodno. Miała ona uniemożliwić nieprzyjacielowi przekroczenie Biebrzy na odcinku: Czarniewo, Sztabin, Kurjanka. Oprócz brygady odcinak bronić miały podlegały gen. Podhorskiemu: 41 pułk piechoty z dal 29 pal, baon KOP „Sejny” i „Słobódka”, straż leśna Puszczy Augustowskiej. Do pełnej obsady brakowało części 3 pułku piechoty KOP, który znajdował się w transportach kolejowych oraz 3 pułku strzelców konnych. Odcinek „Osowiec” – odcinek obsadzony był przez 135 pułk piechoty wzmocniony II/32 pal i batalionem ckm. Pułk otrzymał zadanie opóźniania działań nieprzyjaciela z obszaru Prus Wschodnich na Osowiec, Goniądz i obrony odcinka Goniądz – grobla Pogorzały. Na przedpole w rejonie Grajewa został początkowo wysunięty szwadron 9 pułku strzelców konnych z zadaniem osłony i rozpoznania. Odcinek „Wizna” – odcinek dozorował III/71 pp z baterią artylerii 18 pal, plutonami specjalnymi i 3 kompanią forteczną na pozycji umocnień na lewym brzegu Narwi i Biebrzy od Grądów Wonieckich do Kołodziei. Odcinki „Łomża” i „Nowogród” – obsadę tych stanowił 33 pułk piechoty oraz kompania forteczna ckm. Zadaniem pułku była obrona przepraw w rejonie Łomży i Nowogrodu. Do wsparcia tych dwóch odcinków przewidywano użycie odwodu dywizyjnego – 71 pułku piechoty. Na przedpole, do rejonu Kolna, została wysunięta kompania kolarzy 18 DP, a szwadron kawalerii dywizyjnej do rejonu Łyse. Odcinek „Ostrołęka” – odcinka bronił 42 pułk piechoty, wzmocniony batalionem ON „Ostrołęka”, szwadronem 5 puł oraz jednym dywizjonem 18 pal. Zadaniem była obrona przepraw na Narwi w rejonie Wojciechowice – Kamionka. Osłonę na kierunku Ostrołęka – Myszyniec miał zapewnić oddział wydzielony w składzie dwóch kompanii piechoty ON, kompanii straży granicznej oraz szwadronu 5 puł z baterią 14 dak. Podlaska BK – 32 dywizjonem pancernym pozostawała od 27 sierpnia w rejonie Stawisk w gotowości do osłony Łomży z kierunku Kolno – Szczuczyn oraz do wykonywania działań rozpoznawczych na kierunku Szczuczyn – Biała Piska. Po wykonaniu tych zadań brygada miała przejść do odwodu w rejon Czerwonego Boru. 33 Dywizja Piechoty – bez 135 pp, stanowiąc odwód SGO „Narew”, ześrodkowana na zachód od Ostrołęki z zadaniem wsparcia obrony na kierunku Ostrołęka, Łomża i Nowogród. Lotnictwo SGO „Narew” – rozmieszczone na lotniskach polowych. W Rynku stacjonowała 51 eskadra rozpoznawcza, w Bieli 151 eskadra myśliwska, w folwarku Wierzbowo 13 eskadra lotnictwa towarzyszącego. Drugi pluton 13 eskadry został oddany do dyspozycji dowódcy Suwalskiej BK i stacjonował w folwarku Dobra Wielka. Dowódca lotnictwa Grupy ppłk pil. Stanisław Nazarkiewicz i jego sztab stacjonował w Łomży, a pododdziały zaopatrzenia lotniczego w rejonie Małkini i Ostrowi Mazowieckiej.
Działania SGO „Narew” we wrześniu 1939 Walki SGO „Narew” na głównej pozycji obronnej Walki na lewym skrzydle grupy W pasie obrony SGO do pierwszych potyczek z niemieckimi patrolami doszło około 5.00. Na lewym skrzydle Grupy, na kierunku Myszyniec – Ostrołęka, Niemcy przeprowadzili silne natarcie, wykonane siłami 1 Brygady Kawalerii. Bezpośrednie zagrożenie zachodniego skrzydła kompanii ON „Myszyniec” spowodowało wycofanie się w panice całej obsady obrony Myszyńca. Nieudolnie przeprowadzony kontratak kompanii ON „Kadzidło” nie dał rezultatu i Myszyniec opanowany został przez Niemców. Około 16.00 interweniował na tym odcinku dowódca SGO. Dowódca 42 pp wzmocnił obronę na tym kierunku swoim III/42 pp. Skierowany został tam też szwadron 5 puł. W nocy 7/42 pp przeprowadziła rozpoznanie Myszyńca. Nie stwierdzono w miejscowości Niemców. Powracająca z rozpoznania kompania wpadła w zasadzkę w rejonie Kadzidła i poniosła dotkliwe straty. Myszyniec nadal nie był kontrolowany przez pododdziały polskie. W tej sytuacji gen. Młot-Fijałkowski nakazał dowódcy 18 DP skierować w nocy z 2 na 3 września odwodowy 71 pp z zadaniem rozpoznania walką nieprzyjaciela w rej. Kadzidło. Dopiero przed południem 3 września pułk osiągnął nakazany rejon. Zarządzono wypad nocny 1/71 pp celem opanowania Myszyńca. Do transportu żołnierzy planowano wykorzystać kolejkę wąskotorową. Opóźnienia spowodowały, że kompania atakowała Myszyniec w dzień. Niemcy, wykorzystując samochody pancerne 1 p kaw. odparli atak zadając kompanii około 50% straty. Kompania wycofała się w kierunku Nowogrodu. 3 września Niemcy okopali się naprzeciw III/42 pp i walka w tym rejonie zamieniła się w szereg lokalnych akcji. Wkrótce potem 71 pp skierowany został do lasu w pobliżu wsi Durlasy i rozpoczął przygotowania do odwrotu za Narew. Odwrót zaczął się 4 września około 21.00. Wycofany został też III/42 pp. Po wycofaniu wszystkich oddziałów z prawego brzegu Narwi wieczorem 6 września wysadzono mosty w Ostrołęce. Dowódca SGO „Narew” zdecydował przesunąć odwodową 33 DP na lewe skrzydło. Dywizja 5 września osiągnęła rejon lasów między Różanem a Ostrołęką. Pozostawała tam do 6 września z zadaniem ewentualnej obrony odcinka pomiędzy 18 DP a 41 DP lub wykonania kontruderzenia na korzyść jednej z dywizji.
Walki na północnym odcinku obrony 1 września w rejonie Suwałk i Augustowa Niemcy prowadzili tylko działania lotnicze. Zbombardowano stację kolejową i koszary w Suwałkach oraz dworzec kolejowy w Augustowie. Bateria przeciwlotnicza Suwalskiej BK zestrzeliła kilka nieprzyjacielskich samolotów. 3 pp KOP dopiero 1 września przystąpił do obsadzania stanowisk luzując 1 puł. Jednym batalionem obsadził przesmyki międzyjeziorne w okolicach Augustowa, drugim zajął stanowiska nad Kanałem Augustowskim, trzeci, ześrodkowany w rejonie na północ od Kolnicy, stanowił odwód.
W dniach 1 i 2 września 41 pp ze składu 29 DP przekazał swoje pozycje Suwalskiej BK i transportami kolejowymi odjechał z Suwałk do rejonu ześrodkowania Armii „Prusy”.