Jan, imię świeckie Zoran Vraniškovski (ur. 28 lutego 1966 w Bitoli) – locum tenens metropolii Wełes, zwierzchnik autonomicznego Arcybiskupstwa Ochrydzkiego.
Młodość Ukończył szkołę średnią w rodzinnej Bitoli i rozpoczął w 1985 studia inżynieryjne w Skopje. Po ich ukończeniu w 1990 podjął studia teologiczne na Uniwersytecie Belgradzkim, podejmując równocześnie pracę jako inżynier, zatrudniony przez eparchię bitolską Macedońskiego Kościoła Prawosławnego. Założył w mieście bibliotekę eparchialną, w której sam pracował. W 1995 ukończył pierwszy etap studiów teologicznych, kontynuując je i specjalizując się w dogmatyce prawosławnej. Część nauki odbywał w Tesalonikach, gdzie uczył się języka greckiego. Rozpoczął następnie studia doktoranckie, których do tej pory nie ukończył. 7 lutego 1998 złożył śluby zakonne, cztery dni później został hieromnichem.
Biskup Już 19 czerwca 1998 został wyświęcony na biskupa dremwickiego. Prowadził cykl otwartych wykładów z teologii w cerkwi w Bitoli. W marcu 2000 został tymczasowym administratorem metropolii bregalnickiej, po czym w listopadzie tego samego otrzymał godność metropolity Wełes. W dwa lata później, w odpowiedzi na apel patriarchy serbskiego Pawła, postanowił wystąpić z niekanonicznego Macedońskiego Kościoła Prawosławnego i przejść razem z całą podległą mu metropolią pod jurysdykcję Serbskiego Kościoła Prawosławnego. 22 czerwca 2002 został formalnie przyjęty pod tę jurysdykcję. Niemal natychmiast został z tego powodu usunięty przez policję macedońską (wobec wsparcia rządowego dla Macedońskiego Kościoła Prawosławnego) z zajmowanych przez siebie obiektów przynależnych metropolicie, obiektem represji stali się również wierni mu duchowni. 23 września 2002 otrzymał godność egzarchy nowo powołanego Arcybiskupstwa Ochrydzkiego, w grudniu tego samego roku został wybrany przewodniczącym Świętego Synodu biskupów tej struktury.
W 2005, w czasie przekraczania granicy grecko-macedońskiej, został zatrzymany przez policję i oskarżony o sianie nienawiści na tle etnicznym, rasowym i religijnym, czego dowodem miała być nieprzychylna wobec Macedońskiego Kościoła Prawosławnego publikacja w kalendarzu cerkiewnym oraz sam fakt objęcia przez niego funkcji zwierzchnika struktury kościelnej nieuznawanej przez władze. W jego sprawie zapadł wyrok 18 miesięcy pozbawienia wolności, skrócony przez Sąd Najwyższy do ośmiuWyrok Sądu Najwyższego. W drugim procesie metropolita został skazany na dwa lata więzienia, w którym ostatecznie spędził 256 dni.
Amnesty International uznała uwięzionego metropolitę za więźnia sumieniaAmnesty International sees Jovan Vraniskovski a prisoner of conscience. Listy do władz macedońskich w sprawie jego uwolnienia przesyłali również patriarcha konstantynopolitański Bartłomiej, patriarcha moskiewski Cyryl (jeszcze jako biskup, jako przedstawiciel Cerkwi rosyjskiej)List patriarchy Cyryla do prezydenta Macedonii, przedstawiciele monasterów Góry AthosList przedstawicieli Góry Atos do metropolity Jovana, a także papież Benedykt XVI.
Ostatecznie arcybiskup ochrydzki opuścił więzienie w kwietniu 2007Informacja o uwolnieniu metropolity, jednak w październiku 2009 został skazany ponownie, pod zarzutem przywłaszczenia mienia kościelnego, na 2,5 roku więzienia. Wyrok zapadł pomimo ekspertyzy, która wykluczyła możliwość dokonania przez niego oszustwa finansowego w czasie, gdy był jeszcze duchownym Macedońskiego Kościoła PrawosławnegoOświadczenie Synodu biskupów Arcybiskupstwa Ochrydzkiego.
16 listopada 2010 został aresztowany w czasie przekraczania granicy bułgarsko-serbskiej, na podstawie nakazu Interpolu wydanego w Macedonii. Jednak 4 stycznia 2011 bułgarski sąd apelacyjny nie zgodził się na jego ekstradycję do MacedoniiБугарски суд није допустио екстрадицију Архиепископа охридског Г. Јована. 12 grudnia 2011 duchowny został aresztowany po raz kolejny, gdy przekraczał granicę grecko-macedońską. Przewieziono go do więzienia Idrizowo k. SkopjeСаопштење за јавност Архиепископије охридске, a w styczniu 2012 przeniesiono na oddział zamknięty zakładu karnegoArchbishop Jovan transferred to the strictest closed section of the “Idrizovo” prison. 11 maja 2012 skazany na 2,5 roku więzienia i zobowiązany do wypłaty Macedońskiemu Kościołowi Prawosławnemu 250 tys. euro odszkodowaniaСербская Православная Церковь осудила вынесенный македонским судом приговор архиепископу Охридскому Иоанну (Вранишковскому).
W listopadzie 2012 patriarcha serbski Ireneusz oznajmił, że dalsze prowadzenie rozmów między Cerkwią Serbską a Macedońskim Kościołem Prawosławnym w sprawie uregulowania statusu kanonicznego tego ostatniego będzie mogło być prowadzone dopiero po zwolnieniu metropolity Jana z więzieniaСербская Православная Церковь не будет вести переговоры с непризнанной Македонской Православной Церковью до тех пор, пока архиепископ Охридский Иоанн (Вранишковский) не будет освобожден из заключения.
Arcybiskup Jan ponownie odzyskał wolność 2 lutego 2015Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Macedonia: Arcybiskup Jan wypuszczony z więzienia po 3 latach [dostęp: 03.02.2015.]. W związku z tym na posiedzeniu soboru biskupów Serbskiego Kościoła Prawosławnego (maj 2015) – w którym uczestniczył również arcybiskup Jan – postanowiono wznowić dialog z Macedońskim Kościołem PrawosławnymSerwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Posiedzenie soboru biskupów Serbskiej Cerkwi Prawosławnej – ważne decyzje [dostęp: 04.06.2015.].
Bibliografia Biogram na oficjalnej stronie Arcybiskupstwa Ochrydzkiego
Przypisy
Kategoria:Biskupi Macedońskiego Kościoła Prawosławnego Kategoria:Serbscy biskupi prawosławni Kategoria:Urodzeni w 1966 Kategoria:Biskupi Prawosławnego Arcybiskupstwa Ochrydzkiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Belgradzie Kategoria:Ludzie urodzeni w Bitoli Kategoria:Więźniowie w Macedonii Północnej