Włodzimierz Pawluczuk (ur. 17 czerwca 1934 w RybołachKto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół red. Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 717., zm. 21 maja 2025) – polski antropolog, religioznawca, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu w Białymstoku i Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku. Badacz kultury ludowej, publicysta, pisarz. Był autorem 16 książek oraz ponad 100 artykułów.
Życiorys Rozpoczął swoją karierę naukową na Uniwersytecie Warszawskim, studiując socjologię. Pierwszym promotorem jego rozprawy doktorskiej został Zygmunt Bauman, który w wyniku represji politycznych w 1968 r. został usunięty z UW i musiał opuścić kraj. Funkcję promotora przejęła Maria Ossowska. W 1970 r. uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy pt. Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu tradycyjnych społeczności terytorialnych.
W latach 1972–1978 pracował w Ośrodku Badań Naukowych w Białymstoku. Równocześnie kontynuował działalność naukową, uzyskując stopień doktora habilitowanego w 1977 na Uniwersytecie Wrocławskim na podstawie rozprawy: Osobowość ludzka wobec antynomii kultury i cywilizacji. Została ona w 1978 opublikowana przez Państwowy Instytut Wydawniczy pod tytułem Żywioł i forma. Wstęp do badań nad kulturą współczesną” w ramach serii wydawniczej Biblioteka Myśli Współczesnej.
W 1980 został dyrektorem Międzyuczelnianego Instytutu Nauk Społecznych Szkolnictwa Artystycznego w Warszawie. Od października 1982 rozpoczął pracę w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1984–1986 pełnił funkcję wicedyrektora tego Instytutu, a w latach 1986–1993 funkcję dyrektora. Tytuł profesora uzyskał w 1994. Starszy wykładowca w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie w latach 1990–1992 oraz dyrektor Instytutu Socjologii na Wydziale Historyczno-Socjologicznym Uniwersytetu w Białymstoku w latach 2005–2006.
Jego dane znajdują się w katalogu osób "rozpracowywanych", zamieszczonym w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej.
Członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kadencji 2003–2006 oraz Komitetu Nauk o Kulturze PAN w latach 2007–2010. Od 2015 Profesor Senior na Uniwersytecie w Białymstoku.
Pod jego kierunkiem stopień doktora uzyskali m.in. Mariusz Maszkiewicz (1993), Andrzej Szyjewski (1994), Marek Melnyk (1998), Dominika Motak (2001) i Jacek Sieradzan (2004).
Pochowany na cmentarzu prawosławnym w Rybołach.
Praca naukowa Głównym problemem badawczym Pawluczuka była sytuacja człowieka w warunkach kryzysu kultury, czy też całkowitego jej rozpadu, jak w przypadku społeczności tradycyjnych, a także życia religijnego w perspektywie codzienności. W początkach swej działalności naukowej zajmował się tymi problemami na przykładzie społeczności prawosławnych wschodniej Białostocczyzny, później analizował je na przykładzie współczesnej Ukrainy. Był też autorem prac o zjawiskach kryzysu w cywilizacji Zachodu. W pracy Potoczność i transcendencja przedstawił koncepcję „morfologii codzienności”, a zwłaszcza obecności doświadczeń transcendencji w warunkach codzienności. Ideę tę rozwinął w kolejnych swoich książkach: Wiara a życie codzienne i Sposób bycia jako rodzaj wiary.
Działalność pozanaukowa Oprócz pracy naukowej zajmował się publicystyką i reportażem. W 1974 opublikował w Wydawnictwie Literackim książkę pod tytułem Wierszalin. Reportaż o końcu świata, która stała się podstawą przedstawienia w Teatrze „Wierszalin” w Supraślu pod tym samym tytułem oraz filmu Krzysztofa Wojciechowskiego Historia o proroku Eliaszu z Wierszalina.
Poza Wierszalinem Pawluczuk opublikował w 2004 powieść pt. Judasz, za którą otrzymał między innymi Nagrodę Literacką im. Wiesława Kazaneckiego oraz nagrodę im. Hulewicza za „nauczanie filozofii człowieka na polsko-białorusko-ukraińskim pograniczu”.
Publikacje Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu społeczności tradycyjnej, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1972) Wierszalin. Reportaż o końcu świata, wyd. Wydawnictwo Literackie (1974) Naprawianie świata, wyd. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza (1978) Żywioł i forma. Wstęp do badań empirycznych nad kulturą współczesną, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy (1978) Zdarzenia, wyd. Pojezierze (1980) Wiara a życie codzienne, wyd. Miniatura (1990) Sposób bycia jako rodzaj wiary, wyd. Uniwersytet Jagielloński (1991) Potoczność i transcendencja, wyd. Nomos (1994) Ukraina – polityka i mistyka wyd. Nomos (1998) Wierszalin. Reportaż o końcu świata trzydzieści lat później, wyd. Kartki (1999) Judasz, wyd. WAB (2004) Wprowadzenie do teorii cywilizacji. Cz. 1. Systemy teoretyczne, wyd. Wyższa Szkoła Ekonomiczna Białystok (2008) Miłość ponowoczesna, wyd. Stopka (2005) Wierszalin. Reportaż o końcu świata (wydanie albumowe), wyd. Supraśl (2008) Oblicza Wiary, wyd. Nomos (2014) Światopogląd a sposób bycia, wyd. Avalon (2016)
Nagrody i odznaczenia Nagrody Nagroda Klubu Dziennikarzy Naukowych za rok 1978, maj 1979 Nagroda Ministra Kultury i Sztuki. Dyplom Honorowy dla Włodzimierza Pawluczuka za wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu kultury – 18.09.1974. Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za szczególne osiągnięcia w dziedzinie dydaktyczno-wychowawczej – 14.10.1978. Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopniała szczególne osiągnięcia w wydaniu książki pt. Żywioł i Forma – 29.09.1979. Nagroda Literacka im.Stanisława Piętaka za tom esejów Żywioł i forma” – 3.06.1980. Nagroda rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego „Za wybitne osiągnięcia naukowe, tj. za książkę Sposób bycia jako rodzaj wiary – 34.11.1993. Nagroda Jubileuszowa Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego – 1997 Nagroda rektora Uniwersytetu w Białymstoku „za pracę naukową i działalność organizacyjną” – 10.10.2003. Nagroda Literacka im. Wiesława Kazaneckiego za rok 2004 za książkę Judasz – 2005. Tytuł „Zasłużony dla Uniwersytetu” nadany przez Senat Uniwersytetu w Białymstoku – 23.05.2007 Nagroda im. Witolda Hulewicza, Warszawa 15 grudnia 2007
Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi – 1976 Złota Odznaka honorowa „Zasłużony Białostocczyźnie” – 3 października 1978 Medal Zygmunta Glogera – listopad 2001 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 2004 Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” – 17 października 2006 Medal Komisji Edukacji Narodowej – 24 czerwca 2008
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk o Kulturze PAN Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wiesława Kazaneckiego Kategoria:Polscy antropolodzy fizyczni Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Białostocczyźnie” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polacy pochodzenia białoruskiego Kategoria:Polscy etnolodzy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Ryboły Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Białymstoku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku Kategoria:Zmarli w 2025