Boko Haram (z j. hausa: boko – zmodyfikowany alfabet łaciński służący do zapisu języka hausa i arabskiego, haram – zakazany; zwykle odnosi się do działań i pokarmów zakazanych przepisami religii muzułmańskiej), oficjalnie Dżma’atu Ahlis Sunna Lidda’Awati Wal-Dżihad – zmilitaryzowana muzułmańska organizacja ekstremistyczna powstała w Nigerii, domagająca się wprowadzenia szariatu we wszystkich 36 stanach Nigerii (obecnie szariat jest oficjalnym prawem w północnych stanach z przeważającą populacją wyznawców islamu) i zakazania zachodniej oświaty; odrzuca także udział w wyborachWho are Nigeria’s Boko Haram Islamists? BBC online, 17 czerwca 2011.. Nazwa bywa interpretowana jako „Książki to grzech”Dominic Johnson: Hunderte Tote in Nigeria taz, 27 lipca 2009., „Zakazać zachodniej oświaty”Dozens killed in Nigeria clashes. BBC online, 26 lipca 2009., „Nowoczesne wychowanie to grzech”, 5 stycznia 2010 (niem., wersja archiwalna). albo „Zwodzenie przez przytaczanie fałszywych faktów to grzech”Christoph Wagenseil|: Boko Haram -- neue Semantiken im Spiegel ihrer Mediendeutungen, w: Religionswissenschaftliche Medien- und Informationsdienst e. V., 23 lipca 2011.. Zaliczana do największych organizacji terrorystycznych świata. Wpisana jest na listę organizacji terrorystycznych Departamentu Stanu USA.
Od końca 2010 nosi nazwę: جماعة اهل السنة للدعوة والجهاد (arab. Jama’atu Ahlis Sunna Lidda’Awati Wal-Jihad)Nigeria policemen in court trial for Boko Haram killing BBC News, 13 sierpnia 2011., co dosłownie znaczy: „Sunnickie zrzeszenie na rzecz nawracania na islam (Da’wah) i dżihadu” lub w nieco wolniejszym tłumaczeniu: „Sunnickie braterstwo wykonujące Świętą Wojnę” lub „Ludzie Zaangażowani w Krzewienie Nauk Proroka i Dżihadu”Tagesschau: Was ist die Sekte Boko Haram?, 25 grudnia 2011 (niem., wersja archiwalna).. Ugrupowanie to porównuje siebie z afgańskimi talibamihttp://www.tagesschau.de/ausland/nigeria148.html.
Centrala sekty znajdowała się do śmierci jej przywódcy (2009) w Maiduguri. Później kierownictwo grupy przejęła Szura, rada złożona z 20 mężczyzn mających kontakty w Czadzie i KamerunieTagesschau: Gibt es eine weltweit wachsende Christenverfolgung?, 27 grudnia 2011 (neim. wersja archwalna).. Grupę pomawia się o powiązania z Frontem Obrony Muzułmanów w Czarnej Afryce, Ruchem na Rzecz Jedności i Dżihadu w Afryce Zachodniej, Al-Ka’idą Islamskiego Maghrebu, ruchem Asz-Szabab w Somalii i terrorystycznymi obozami w AfganistanieTagesscahu: Was ist die Sekte Boko Haram?, 25 grudnia 2011 (niem., wersja archiwalna).. thumb|Mapa Nigerii z podziałem na stany – na zielono zaznaczono stany, w których obowiązuje szariat Rebelia oraz działania sił rządowych przyniosły do połowy 2013 trzy tysiące ofiar. Na początku 2018 roku liczbę ofiar szacowano już na ponad dwadzieścia tysięcy, zaś liczbę osób zmuszonych do opuszczenia domów na 2,6 mln.
Historia
Początki Od demokratyzacji Nigerii w roku 1999 nasiliły się tendencje islamistyczne. Pod wpływem nacisku islamskich ugrupowań na północy kraju wprowadzono szariat. Od tego czasu tysiące ludzi stały się ofiarami religijnych pogromów.
Grupa Boko Haram została założona w 2002 roku przez Ustaza Mohammeda Yusufa w Maiduguri – stolicy stanu Borno w północno-wschodniej części Nigerii. W roku 2004 przeniosła się do Kanamma w sąsiednim stanie Yobe. Tego samego roku Boko Haram zwróciło na siebie uwagę, zakładając obóz szkoleniowy „Afganistan” na granicy z Nigrem. Następnie ta muzułmańska sekta skoncentrowała się na rekrutacji młodych mężczyzn. Ostrzeżenia islamskich imamów przed niebezpieczeństwem tej sekty były początkowo ignorowane przez władzeNigeria accused of ignoring sect warnings before wave of killings. w: guardian.co.uk, 2 sierpnia 2009 (online)..
Po wprowadzeniu zakazu demonstracji przeciwko Boko Haram w końcu lipca 2009 wybuchły zamieszki w mieście Bauczi, rozszerzając się na cały stan i na sąsiednie stany Yobe, Borno oraz inne regiony. W stanie Bauczi od 2001 roku obowiązuje szariat. W wyniku pięciodniowych starć śmierć poniosło tylko w Maiduguri co najmniej 300 osóbNigeria sect head dies in custody BBC online, 31 lipca 2009., inne źródła szacują liczbę zabitych na co najmniej 600Nigeria: 700 Tote bei Kämpfen mit Islamisten, Die Presse, 2 sierpnia 2009.. Nigeryjski Czerwony Krzyż doliczył się 780 zabitych w tym mieścieRed Cross finds 780 corpses in single Nigeria city.. Przywódca sekty podczas wielkiej akcji policji został początkowo aresztowany, a 30 lipca 2009 zastrzelony podczas próby ucieczki. Pojawiły się doniesienia o egzekucjach członków sekty przez policję.
2010 W związku z powtarzającymi się napadami Boko Haram, w których śmierć poniosło 12 osób, w tym 7 policjantów, wojsko zapowiedziało wprowadzenie patroli, a policja – by utrudnić rozpowszechnione zamachy z przejeżdżających motocykli – wprowadziła nocny zakaz jazdy motocyklowej. Na początku września 2010 duża grupa ciężko uzbrojonych członków Boko Haram przeprowadziła atak na więzienie na północy kraju, w wyniku którego 732 więźniom (w tym przypuszczalnie 150 członków Boko Haram), którzy w większości zostali aresztowani podczas zamieszek w roku 2009, udało się zbiec. Podczas wymiany ognia śmierć poniosły cztery osoby: jeden policjant, jeden żołnierz oraz dwie mieszkające w pobliżu osoby cywilne, sześć dalszych zostało rannych.
Pod koniec 2010 roku organizacja zmieniła swoją nazwę i nazywa się odtąd Jama’atu Ahlis Sunna Lidda’awati wal-JihadExtremisten bekennen sich zu Anschlägen in Nigeria, w: Neue Zürcher Zeitung, 28 grudnia 2010..
Organizacja przyznała się do zamachów na chrześcijan w pobliżu miasta Jos, w których 24 grudnia 2010 śmierć poniosło co najmniej 38 osób i które wywołały falę ciężkich zamieszek. Istnieją jednak wątpliwości, co do autentyczności listu z przyznaniem się do zamachu.
2011 Według informacji BBC Boko Haram przyznała się do serii zamachów bombowych po wyborach prezydenckich w 2011 rokuNigeria attacks claimed by Islamist sect Boko Haram BBC online, 1 czerwca 2011.. Mimo zakazu nocnej jazdy motocyklowej, dochodziło w pierwszej połowie roku 2011 do morderstw politycznych z przejeżdżających motocykli‘Boko Haram’ gunmen kill Nigerian Muslim cleric Birkuti BBC online, 7 czerwca 2011., terroryzujących mieszkańców MaidiguriMaiduguri: Nigeria’s city of fear BBC online, 15 marca 2011., oraz do zamachów na posterunki policjiMaiduguri: ‘Boko Haram’ attacks Nigeria police stations BBC online, 7 czerwca 2011., jak również na kościołyMaiduguri: Nigeria arrests for ‘Boko Haram’ attacks BBC online, 10 czerwca 2011..
Boko Haram przyznało się do zamachu bombowego na centralę policji Nigerii w AbudżyNigeria’s Boko Haram Islamists 'bombed Abuja police HQ' BBC online, 17 czerwca 2011..
26 czerwca 2011 członkowie Boko Haram uzbrojeni w broń palną i ładunki wybuchowe przeprowadzili zamach na trzy piwiarnieGegen 30 Tote bei Anschlag auf Bierlokale in Nigeria, w: Neue Zürcher Zeitung, 27 czerwca 2011. w Maiduguri, w którym zabili co najmniej 25 osóbTote bei Anschlag in Nigeria, w:ORF, 2 czerwca 2011..
Wzbierająca przemoc w Maiduguri skłoniła w lipcu 2011 władze miejscowego uniwersytetu do jego zamknięcia i odesłania studentów do domówNigeria Boko Haram threat closes Maiduguri university BBC online, 12 lipca 2011.. Obecność wojska w i wokół Maiduguri została wzmocniona. Coraz częściej pojawiały się zarzuty, że wojsko torturuje cywilów. Tysiące osób opuściły rejon, uciekając przed nasilającymi się walkamiNigeria to probe ‘army abuses’ in Boko Haram crackdown BBC online, 12 sierpnia 2011..
26 sierpnia 2011 w ataku bombowym przeprowadzonym samochodem-pułapką na budynek Organizacji Narodów Zjednoczonych w stolicy Nigerii, Abudży, śmierć poniosły 23 osoby, a liczne zostały ranne. Według informacji BBC Boko Haram przyznało się do atakuSekte droht mit Terror sueddeutsche.de, 29 sierpnia 2011.Abuja attack: Car bomb hits Nigeria UN building BBC online, 26 sierpnia 2011..
Po serii ataków bombowych, między innymi na główną komendę policji w stanie Yobe na północnym wschodzie Nigerii, wieczorem 4 listopada 2011 r. uzbrojeni zwolennicy Boko Haram wylegli na ulice stolicy Yobe Damaturu i pobliskiego miasteczka Potiskum i w trwającej półtorej godziny akcji atakowali przy pomocy broni palnej i bomb posterunki policji i kościoły. W wyniku akcji co najmniej 63 osoby poniosły śmierć. Akcja zakończyła się wymianą ognia ze służbami bezpieczeństwa. Nieco wcześniej tego samego dnia kilku zamachowców- samobójców przeprowadziło zamach bombowy na główną siedzibę wojska w Maiduguri, w sąsiednim stanie Borno. Boko Haram zapowiedziało, że swe „ataki na oddziały rządu federalnego” będzie kontynuować tak długo, aż siły bezpieczeństwa zaprzestaną „ekscesów na naszych zwolennikach i wrażliwych cywilach”Nigeria Boko Haram attack 'kills 63' in Damaturu BBC online, 5 listopada 2011..
Miejscowa policja obwinia Boko Haram za napady na dwa posterunki policji i na dwa oddziały banków dokonane 4 grudnia 2011 r. w AzareÜberfall auf nigerianische Stadt, w: Neue Zürcher Zeitung..
W Boże Narodzenie 2011 Boko Haram przeprowadziło kilka ataków bombowych na kościoły. W eksplozji przed kościołem św. Teresy w Madalli, przedmieściu Abudży, śmierć poniosło 35 osób, a 50 dalszych zostało rannych. W Jos udało się rozbroić dwie bomby, trzecia bomba wybuchła w pobliżu kościoła „Mountain of Fire and Miracles”, raniąc wiele osób. W przeprowadzonym bezpośrednio po niej ataku z bronią palną śmierć poniósł jeden policjant. W stanie Yobe, w którym walki między Boko Haram a siłami bezpieczeństwa w tygodniu poprzedzającym Boże Narodzenie kosztowały ponad 60 ofiar śmiertelnych, w Damaturu przeprowadzono dwa zamachy, w jednym z nich, samobójczym ataku na konwój służb bezpieczeństwa, zginęły cztery osoby łącznie z zamachowcemDeadly Nigeria bomb attacks condemned by world leaders, w: BBC News, 25 grudnia 2011.. Także w Gadace doszło do eksplozji pod kościołem, ale nikt nie został ranny. Łącznie w serii ataków poprzedzających Boże Narodzenie śmierć poniosło blisko 100 osób. Boko Haram zapowiedziało, że będzie kontynuować ataki, 25 grudnia 2011 (niem., wersja archwalna).. Prezydent Goodluck Jonathan ogłosił stan wyjątkowy w części północnej kraju, a także tymczasowe zamknięcie granic państwa na obszarach objętych dekretem o stanie wyjątkowym.
2012 Jednak kroki poczynione przez władze okazały się niewystarczające. Bowiem 20 stycznia 2012 doszło do skoordynowanych zamachów bombowych i strzelaniny w mieście Kano. W aktach przemocy zginęło 211 osób. Dwa dni później sekta wysadziła ładunki wybuchowe w dwóch kościołach w stanie Bauczi. Po zamachach terrorystycznych służby bezpieczeństwa zatrzymały ok. 200 osób, z czego 80% stanowili czadyjscy najemnicy. Po zamachach w Kano, szef Boko Haram ogłosił, iż rozkazał swoim bojownikom dokonywać kolejnych ataków. Z kolei amerykański instytut badawczy Stratfor poinformował, że Boko Haram miało aspiracje do przeprowadzania ataków międzynarodowych.
8 marca 2012 ekstremiści z Boko Haram przeprowadzili egzekucję dwóch europejskich inżynierów: Brytyjczyka Chrisa McManusa i Włocha Franco Lamolinara, kiedy do nieudanej akcji odbicia zakładników przystąpiły siły nigeryjsko-brytyjskie. 31 maja 2012 bojownicy zastrzelili Niemca, porwanego w styczniu 2012, kiedy dowiedzieli się, że wojsko szykowało akcję odbicia zakładnika.
4 kwietnia 2012 terroryści przeprowadzili zamach niedaleko kościoła w mieście Kaduna w północnej Nigerii. W pobliżu kościoła eksplodowały dwa samochody-pułapki, wyładowane materiałami wybuchowymi, w wyniku czego śmierć poniosło 20 osób. 26 kwietnia 2012 przeprowadzono zamach na siedziby redakcji gazet w Abudży oraz w mieście Kaduna, w wyniku czego łącznie zginęło sześć osób. Z kolei 29 kwietnia 2012 zaatakowano uniwersytet w Kano, gdzie zabito 20 osób. Bojownicy odpalili tam ładunki wybuchowe i użyli broni palnej.