Radomno

Radomno – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Bratian.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Wokół wsi wije się Struga Radomno, mająca swój początek w jeziorze Radomno, a uchodząca do Drwęcy.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Radomno SIMC Nazwa Rodzaj1045803 Ostrzywilk część wsi0847297 Tabory część wsi1046079 Werder część wsi

Historia Dawna wieś szlachecka, założona najprawdopodobniej jeszcze przed okresem krzyżackim. Po raz pierwszy w dokumentach wymieniana jest w roku 1402, kiedy to wymieniany jest rycerz Łukasz z Radomna, syn Olbrachta. We wsi znajdował się kościół, bowiem w czasie wojny w 1414 r. został spalony. W tym czasie wieś miała 69 włók i 25 domów. W 1667 mieszkało we wsi 36 rodzin oraz funkcjonowała szkoła. Nowy kościół wybudowano w 1702 r. W późniejszym okresie został zniszczony i w 1904 r. odbudowany w stylu neogotyckim. Jeden z dzwonów kościelnych pochodzi z 1515 r. Około 1730 r. bp Kretkowski oddał kościół w Chroślu pod opiekę proboszczowi z Radomna. W 1767 r. wieś zamieszkiwało 1879 osób, a w roku 1887 już 2013 osób. W tym czasie obszar wsi wynosił 1371 ha.

W listopadzie 1906 r. w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim trwający tylko trzy dni. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: Orzechowski, Wójcik, Dziuk, T. Granica. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czeleL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 229..

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Celnej „Radomno Wybudowanie”, a następnie placówka Straży Granicznej I linii „Radomno”.

Od jesieni 1944 w miejscowości, przy kopaniu rowów przeciwczołgowych, pracowali skierowani tu przez nazistów niemieckich jeńcy wojenni ze stalagu I B w Królikowie (5 osób)Zygmunt Lietz, Obozy jenieckie w Prusach Wschodnich 1939-1945, MON, Warszawa, 1982, s. 184, ..

Zabytki Zespół dworski wraz z zabudowaniami gospodarczymi z XIX w. Kościół parafialny Serca Jezusowego, zbudowany w latach 1903–1906, parafię erygowano już w XIV w. XIX-wieczny cmentarz. Dworzec kolejowy oddalony od centrum wsi o 2 km. Zbudowany w roku 1902 z czerwonej cegły, obecnie nieczynny. Szkoła podstawowa z cegły, zbudowana na początku XX w. Plebania z początku XX w. Dom mieszkalny – chałupa murowana z czerwonej cegły, kryta strzechą. Most drewniany łączący półwysep ze wsią przez jezioro.

Inne informacje Radomno leży na Drodze św. Jakuba, jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków pielgrzymkowych na świecie, prowadzącym do Santiago de Compostella w Hiszpanii. Przez Radomno biegnie 17. etap szlaku Camino Polaco, jednego ze szlaków Drogi św. Jakuba w Polsce.

Ludzie związani z miejscowością W Radomnie 17 maja 1875 r. chirurg Ludwik Rydygier zawarł związek małżeński z Marią Borkowską.

W Radomnie 14 lutego 1879 r. urodził się niemiecko-kanadyjski pisarz i tłumacz Frederick Philip Grove (Felix Paul Greve).

25 marca 1879 r. w Radomnie urodził się Józef Dembieński – filomata pomorski, ksiądz katolicki, działacz społeczny i narodowy w okresie zaboru pruskiego i II Rzeczypospolitej.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

GUS. Rejestr TERYT.

Bibliografia Nowe Miasto. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1953, 240 str. ks. Jakub Fankidejski, Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej diecezji chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych. Region, Gdynia 2011 , reprint książki wydanej w 1880 w Pelplinie (uwspółcześniony i opatrzony komentarzami)

Linki zewnętrzne