Marian Ignacy Morawski, właśc. Ignacy Marian Dzierżykraj-Morawski herbu własnego (ur. 15 sierpnia 1845 w Freiwaldzie, zm. 6 maja 1901 w Krakowie) – jezuita, filozof, teolog, pedagog, wykładowca akademicki. Najwybitniejszy na polskim gruncie neoscholastyk. Prekursor neotomizmu na ziemiach polskich. Sprzyjał popularyzacji twórczości Władimira Sołowjowa w Polsce, m.in. opublikował artykuł o nim w krakowskim czasopiśmie Przegląd Powszechny.

Życiorys Jego ojciec był Wojciech, który przez babkę pochodził z rodu Łubieńskich, i był kuzynem m.in. Bernarda Łubieńskiego oraz Teodora Korwin Szymanowskiego, owdowiawszy później sam został kapłanem. A matka jego, siostrzenica Ks.Stanisława Chołoniewskiego, była Marianna z GrocholskichTuszewski TJ, Józef (1932). O. Marjan Morawski (1845-1901), Kraków: Wydawnictwo Ojców Jezuitów http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/applet?mimetype=image%2Fx.djvu&sec=false&handler=djvu_html5&content_url=%2FContent%2F271063%2Findex.djvu&p=64 s.64. Był stryjem swego imiennika, zamęczonego przez Niemców, Mariana Morawskiego.

Kształcił się w kolegium jezuitów Saint Clément w Metzu. W 1863 wstąpił do zakonu jezuitów. W 1870 był jednym z redaktorów Tygodnika Soborowego. W 1871 był kapelanem jeńców francuskich w Poznaniu. Wykładał filozofię (1873-1879). Był pionierem i jednym z najwybitniejszych przedstawicieli neoscholastyki w Polsce. W 1879 został dyrektorem konwiktu w Tarnopolu, a potem rektorem tej uczelni. Będąc zwolennikiem szkoły wyznaniowej i humanistycznej, ukazującej wzory postępowania, wskrzeszał koła i rozwinął teatr szkolny.

Wraz z ks. Henrykiem Jackowskim SJ był inicjatorem klasycznego liceum w ramach tradycyjnych akademii jezuickich jakie były w przeszłości szkoły w Połocku oraz w Tarnopolu. Zakład Naukowo-Wychowawczy Ojców Jezuitów w Chyrowie, potocznie znany do 1939 r. jako "Chyrów", powstał 1883-1886 w Galicji, koło Przemyśla. Morawski przeznaczył środki ze swojej ojcowizny w wysokości 105 000 złotych reńskich na powstanie w Bąkowicach, w pobliżu Chyrowa, zakładu naukowo-dydaktycznego dla młodszych chłopców.

Ksiądz Morawski był założycielem, redaktorem naczelnym „Przeglądu Powszechnego” i przełożonym Kolegium Pisarzy. Na łamach „Przeglądu Powszechnego” zostały opublikowane największe dzieła Jezuity: Celowość w naturze, Wieczory nad Lemanem, Zasady Etyki i Prawa. Już jako redaktor „Przeglądu Powszechnego”, ks. Morawski poznaje jednego z największych rosyjskich myślicieli i mistyków, Władimira Sołowjowa, a ich pierwsze spotkanie nastąpiło za pośrednictwem któregoś z francuskich jezuitów. Od 1887 wykładał dogmatykę szczegółową na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie od 1891 był profesorem zwyczajnym, a także dziekanem Wydziału (1894–1895). Marian I. Morawski został profesorem zwyczajnym w dniu 19 stycznia 1891 roku. W roku akademickim 1894/1895 był dziekanem Wydziału.

W 1891 powstała z jego inicjatywy pierwsza w Polsce Sodalicja Akademików pw. Najświętszej Maryi Panny Gromnicznej.

Ogólne jego stanowisko filozoficzne jest zgodne z neoscholastyką, szczegółowo zajął się kwestią stosunku rozumu do wiary, między którymi według Morawskiego nie może być niezgody, ale wzajemna pomoc.

Został odznaczony brązowym Krzyżem Zasługi rządu francuskiego. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Niektóre publikacje Filozofia i jej zadanie (Lwów 1877) Celowość w naturze 1887, (3 wyd. 1891) Ostatni dzień Flawiuszów (Kraków 1910, dramat dla teatru szkolnego) Podstawy etyki i prawa (1891) Wieczory nad Lemanem (1893) Katechizm mniejszy (1888) Katechizm większy (1888) Świętych obcowanie – Pożycie mieszkańców nieba między sobą – Obcowanie ich z nami (I cz. 1903) Dogmat łaski – 19 wykładów o porządku nadprzyrodzonym (1924)

Oprócz tego wydał kilka dzieł ascetycznych, wiele artykułów i recenzji.

Inne pisma O nabożeństwie do Najświętszego Serca Jezusowego w stosunku do dogmatu i kultu katolickiego Dziewięć nauk o Sercu Jezusowym, jako Sercu Kościoła O ofierze krzyża O męce Pana Jezusa – Kazanie na Wielki Piątek O rozmyślaniu i rachunku su­mienia podług św. Ignacego, wyd. 4 (1893) Homilia na niedzielę Wielkanocną Kazanie na niedzielę Zielonych Świątek – Czym jest Duch Święty w Kościele? O ofierze Serca Jezusowego w Najświętszym Sakramencie Kazanie na uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Zarys nauki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny Kazanie na uroczystość Serca Maryi Kazanie na uroczystość Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie Kazanie na uroczystość Matki Boskiej Różańcowej O Mądrości Krzyża. Kazanie na uroczystość św. Katarzyny Kazanie na uroczystość św. Franciszka Ksawerego Konferencja o poznaniu samego siebie Skarb duchowny dla Braci Towarzystwa Je­zusowego (1894) Novem officia erga Sacr. Cor Jesu ad mentem B. Margarithae Alacoque concinnata (Tar­nopol 1881) O Kościele jako znaku, któremu się sprzeciwiają Asemityzm. Kwestia żydowska wobec chrześcijańskiej etyki Podpieracz katolicyzmu Podstawy etyki i prawa, wyd. 3 (1907) O pojedynku (1892) O związ­ku sztuki z moralnością 1887 Co to jest hipnotyzm (1889) Niebo nocne a dzienne (1900) „Wyznania” liberała „Spowiedź” Lwa Tołstoja Rezenzja „Bez dogmatu” Henryka Sienkiewicza W sprawie sztuki z powodu książki Stanisława Witkiewicza „Sztuka i krytyka u nas” (1892) W czym tkwi siła Renana, wyd. 2 (1896) Klasycyzm w szkołach średnich Pielgrzymka życia, wyd. 2 (1892) U stóp Sfinksa Rzym – Koloseum – (Wrażenia z podróży) Narodowość wobec filozofii i wobec chrystianizmu

Przypisy

Bibliografia Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy, 1564–1995, (red.) Ludwik Grzebień i inni, Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego, Kraków 1996. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1928–1939)

Linki zewnętrzne Publikacje Mariana Ignacego Morawskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Duchowni rzymskokatoliccy związani z Tarnopolem Marian Ignacy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni francuskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy jezuici Kategoria:Polscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Polscy pisarze religijni XIX wieku Kategoria:Polscy teolodzy katoliccy Kategoria:Urodzeni w 1845 Kategoria:Zmarli w 1901