Józef Ondrusz (ur. 18 marca 1918 w Darkowie, zm. 27 maja 1996 w Karwinie) – polski nauczyciel, literat i kulturoznawca, etnograf, redaktor, bibliofil, zbieracz żywych tekstów ludowych, autor licznych prac oraz znawca ekslibrisów. Własnych i rodzinnych ekslibrisów posiadał ponad trzydzieści. Był także organizatorem wystaw, autorem wielu katalogów i artykułów poświęconych popularyzacji ekslibrisów.
Życiorys Urodzony w rodzinie Karola Ondrusza i Marii, z domu Klimsza. Ojciec pracował jako górnik w kopalni „Gabriela” w Karwinie. Znaczący wpływ na kształtowanie osobowości Józefa Ondrusza miały matka i babcia. Dzięki ich opowieściom regionalnym zrodziły się u młodego Ondrusza zainteresowania folklorystyczne i patriotyzm.
W latach 1924–1929 uczęszczał do pięcioklasowej Polskiej Szkoły Ludowej w Darkowie, a następnie do 1933 r.do czteroklasowej Polskiej Szkoły Wydziałowej w Frysztacie. W latach 1933–1937 studiował w polskich paralelkach przy państwowym Seminarium Nauczycielskim w Śląskiej Ostrawie, które ukończył w 1937 r. Należał do Harcerstwa Polskiego w Czechosłowacji, do amatorskiego kółka aktorskiego oraz do chóru.
Po egzaminie maturalnym został nauczycielem. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako nauczyciel w polskich szkołach w Karwinie oraz Darkowie. Jako młody nauczycieli podharcmistrz założył drużynę harcerską i działał w komendzie HPC (Harcerstwo Polskie w Czechosłowacji). Redagował dział harcerski w dwutygodniku „Ogniwo” oraz przewodniczył Chórowi Macierzy Szkolnej w Darkowie. Za działalność w HPC otrzymał w roku 1939 Srebrny Krzyż Zasługi.
W 1955 roku opracował wraz z Hildą Badurową Elementarze polskie dla szkół polonijnych, elementarny podręcznik do nauki języka polskiego wydany w Pradze w Czechosłowacji na potrzeby mniejszości polskiejElementarze polskie dla szkół polonijnych, Hilda Badurowa, Józef Ondrusz, Praha: Státni Pedagogické Nakldatelstvi, 1955.
W 1972 r. obronił w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu pracę doktorską pt. „Proza ludowa Śląska Cieszyńskiego w latach 1845 - 1970” i otrzymał tytuł doktora nauk humanistycznych.
Publikacje Przysłowia i powiedzenia ludowe ze Śląska Cieszyńskiego (1954) Elementarze polskie dla szkół polonijnych (1955) Godki śląskie (1956, 1973, 1974, 1977) Przysłowia i przymówiska ludowe ze Śląska Cieszyńskiego (1960) Śląskie opowieści ludowe (1963) Proza górników karwińskich (1974) Wspominki okupacyjne (1981) Cudowny chleb (1984, 1996) O ptaszku Złotodzióbku i inne bajki (1986) Słownik pijacki /wraz z córką i żoną/ (1992) Zde se žije bezstarostnĕ - Tu się żyje bez starości (2008)
Przypisy
Kategoria:Ludzie związani z Karwiną Kategoria:Ludzie związani ze Śląską Ostrawą Kategoria:Podharcmistrzowie Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Polscy kolekcjonerzy ekslibrisów Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1996