Stanisław Andrzej Stabryła (ur. 2 listopada 1936 we Lwowie) – polski filolog klasyczny, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor publikacji naukowych i popularnonaukowych na temat literatury łacińskiej okresu augustowskiego oraz kultury antycznej. Wieloletni dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obecnie emerytowany.
Życiorys Stanisław Stabryła urodził się we Lwowie, a po roku 1945 w wyniku zmiany granic państwowych i przymusowym wysiedleniu Polaków ze Lwowa zamieszkał w Krakowie.
Jest absolwentem I LO im. B. Nowodworskiego w Krakowie, najstarszej w Polsce szkoły średniej o charakterze świeckimJan Adamczewski, Mała encyklopedia Krakowa, Kraków 1996, s. 77..
Studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1955–1960. Jego profesorami byli m.in. Tadeusz Sinko i Mieczysław Brożek. Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku 1969, w 1974 habilitował się tamżeZłota Księga Nauk Humanistycznych. Helion: Gliwice 2013, s. 367..
W roku 1976 został docentem UJ, a od roku 1983 jest profesorem filologii klasycznej UJ. W latach 1997–2006 był także profesorem Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, gdzie pełnił funkcję kierownika Katedry Historii Kościoła w StarożytnościStanisław Stabryła.
Od 1991 członek korespondent, od 2007 członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności.
Emerytowany w roku 2009, jednak wciąż daje gościnne wykłady na Uniwersytecie.
Publikacje Książki naukowe i prace monograficzne Zarys kultury starożytnej Grecji i Rzymu, PWN, Warszawa 2007, str. 260. Studia Prudentiana. 12 Essays, PAU, Kraków 2006, seria „Studies of the Commission on Classical Philology of Polish Academy of Arts and Sciences”, vol. 35, str. 124. Mały leksykon mitologii greckiej i rzymskiej, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2006, str. 365. Historia literatury starożytnej Grecji Rzymu. Zarys, Ossolineum, Wrocław 2002, str. 539. Antyczna literatura grecka i rzymska. Słownik, WSiP, Warszawa 2001, str. 303. Księga legend rzymskich, PWN, Warszawa-Kraków 1998, (wyd. II, Kraków 2003), str. 395. Hellada i Roma. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1976–1990, Kraków 1996, str. 239. Stu najsłynniejszych pisarzy starożytnych. Słownik, Kraków 1996, str. 146. Owidiusz, Metamorfozy, Wrocław 1995, seria „BN”, (seria II), Wstęp (str. I-CXVI) oraz przypisy do tekstu utworu, przekład własny ks. IX-XV, Mitologia grecka i rzymska. Słownik, Warszawa 1994, (wyd. II 1996, wyd. III 1997), str. 219. Starożytny Rzym, Warszawa 1992, str. 1-117 oraz przypisy, wybór materiałów i bibliografia, praca zbior. pod red. Stanisława Stabryły, Mit-człowiek-literatura, Warszawa 1992, oraz własne oryginalne artykuły naukowe: 1) Wstęp, str.1-12, 2) Elektra i Orestes, str. 211-244, Horacy, Dwadzieścia dwie ody, Ossolineum, Wrocław 1991, seria „BN”, (seria II), wstęp (str. I-CLXXVI) oraz przypisy i komentarz (str. 75-96), Owidiusz. Świat poetycki, Ossolineum, Wrocław 1989, str. 361. Starożytna Grecja, Warszawa 1988, przypisy, wybór materiałów i bibliografia., str. 262. Hellada i Roma w Polsce Ludowej. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1945-1975, Kraków 1983, str. 640. Wergiliusz. Świat poetycki, Ossolineum, Wrocław 1983, (wyd. II popr., Ossolineum 1987), str. 247. Rzymska teoria i krytyka literacka, Ossolineum, Wrocław 1983, (II wyd. Ossolineum- De Agostini 2005), seria „BN”, nr 207 (seria II), Wybór, wstęp (str. CXL) i opracowanie (str. 456) Stanisław Stabryła, Problemy genologii antycznej, ZN UJ, Warszawa-Kraków, „Prace historycznoliterackie” z. 46 (1982), str. 110. Wergiliusz, Eneida, Ossolineum, Wrocław 1980, (II wyd. Ossolineum- De Agostini 2005), seria „BN”, nr 29 (seria II), przekład T. Karyłowski, wstęp (str. CI) i opracowanie (str. 372) Stanisław Stabryła, Funkcja noweli w strukturze gatunków literatury rzymskiej, Ossolineum, Wrocław, „Prace Komisji Filologii Klasycznej PAN Oddział w Krakowie” nr 14 (1974), str. 270. Latin Tragedy in Virgil’s Poetry, Ossolineum, Wrocław, „Prace Komisji Filologii Klasycznej PAN Oddział w Krakowie” nr 10 (1970), str. 142. Tragedia grecka, 2007, wstęp, komentarz i opracowanie tekstów, str. 420.
Artykuły i rozprawy naukowe Rewokacje klasyczne w poezji K.I.Gałczyńskiego [w:] Materiały sesji naukowej pt. „Stulecie urodzin K.I. Gałczyńskiego”, Kraków, „Dzieło i życie Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego” t. II (2006), str. 455-472. Clodius Pulcher: A Politician or A Terrorist [w:] Violence and Aggresion in the Ancient World, Kraków, „Classica Cracoviensia” X (2006), str. 206-216. Z badań nad prozą Prudencjusza [w:] Stronata historica in honorem Romani Mariae Zawadzki, Kraków 2006, str. 677-695. Fides in Prudentius' „Psychomachia”, „Classica Cracoviensia” IX (2005), str. 19-28. The Realistic and Supernatural Order of the World Presented in Prudentius' Peristephanon, „Arctos. Acta Philologica Fennica” vol. XXXVIII (2005), str. 207-218. Męczennicy jako obrońcy sacrum w 'Peristephanon' Prudencjusza [w:] Europejczyk wobec sacrum wczoraj i dziś. Materiały sesji naukowej, Kraków 2005, str. 19-28. Humanitas Christiana w poezji Prudencjusza [w:] „Świadek Chrystusowych cierpień”. Prace dedykowane Księdzu Profesorowi Adamowi Kubisiowi, Wydawnictwo Naukowe PAT, Kraków 2004, str. 839-854. Kapłan-uczony-człowiek [w:] „Świadek Chrystusowych cierpień”. Prace dedykowane Księdzu Profesorowi Adamowi Kubisiowi, Wydawnictwo Naukowe PAT, Kraków 2004, str. 134-136. The Function of Monologue and Dialogue in Prudentius' „Peristephanon” [w:] The Roman Epic Poetry, Kraków, „Classica Cracoviensia” VIII (2004), str. 91-104. Picta imago martyris: obrazy jako źródło inspiracji „Peristephanon” IX i XI [w:] „Księga pamiątkowa dla uczczenia o. profesora Benignusa Wanata?, Wydawnictwo Naukowe PAT, „Folia Historica Cracoviensia” t. X (2004), seria „339-340”, Pagan and Christian Rome in Prudentius' „Peristephanopn”, „Analecta Cracoviensia” XXXVI (2004), str. 513-524. Facta et miracula. Realizm i cudowność w „Peristephanon” [w:] Charisteria Tito Górski oblata. Studia i rozprawy poświęcone profesorowi Tytusowi Górskiemu, Kraków 2003, str. 229-241. Wybrane problemy „Peristephanon” Prudencjusza [w:] U źródeł kultury wczesnochrześcijańskiej, Kraków 2002, str. 47-56. Criticism of the Pagan Religion in Prudentius' „Peristephanon”, „Analecta Cracoviensia” XXXIV (2002), str. 112-121. Death for Christ as Victory in the Light of Prudentius' „Peristephanon”, „Analecta Cracoviensia” XXXIII (2001), str. 675-682. Christiani nominis hostis. Images of the Persecutors of Christians in Prudentius' „Peristephanon”, „Analecta Cracoviensia” XXXII (2000), str. 381-390. The notion of Lyric as a Literary Genre [w:] Studies in Ancient Literary Theory and Criticism, Kraków, „Classica Cracoviensia” V (2000), str. 41-52. Władysław Strzelecki (1905-1967) [w:] Złota Księga Wydziału Filologicznego UJ, Kraków 2000, str. 606-612. The Concept of Martyrdom in Prudentius' „Peristephanon”, „Analecta Cracoviensia” XXX-XXXI (1999), str. 561-570. Intertextual Literary Communication in Cicero's „Cato Maior” [w:] Studies in Greek and Roman Civilization, Kraków, „Classica Cracoviensia” IV (1999), str. 27-39. Horatius in carminibus lyricis Romam quo modo depinxerit, „Latinitas (Vaticano)” III (1998), str. 198-208. Sofokles, Antygona, Książnica, Katowice 1997, Wstęp i komentarz do książki, str. 2-28. Ovids 'Ars amatoria' als Lehrgedicht, „Classica Cracoviensia” III (1997), str. 29-46. Seneka, O szczęściu, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1996, Wstęp i komentarz do książki, str. 1-28 oraz 99-121. Die Funktion literarischer Gattungen bei griechischen und römischen Autoren [w:] Kommunikation durch Zeichen und Wort. Statten und Formen der Kommunikation im Altertum, Trier 1996, str. 207-227. The Influence of Classical Culture on Modern Polish Literature, „Classica Cracoviensia” II (1996), str. 11-23. Cyceron, Katon Starszy o starości, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1995, Wstęp i komentarz do książki, str. 1-29 oraz 109-129. A Reflection of Everyday Life in Horace, „Classica Cracoviensia” I (1995), str. 77-89. Zu den Erzählstrukturen in der horazischen Lyrik, „Symbolae Osloenses” LIX (1994), str. 94-107. In Defence of the Autonomy of the Poetic World (Some Remarks on Ovid's Tristia II, „Hermes” 122 H. 4 (1994), str. 496-478. Wielka Humanistka (Wspomnienie o śp. Prof. Lidii Winniczuk), „Meander” 9-10 (1994), str. 457-460. O strukturach narracyjnych w liryce Horacego [w:] Horacy i polski horacjanizm, Warszawa 1993, str. 7-187. Orestes i Elektra [w:] Mit-człowiek-literatura, PWN, Warszawa 1992 1992, str. 211-244. Mit-człowiek-literatura, PWN, Warszawa 1992, Wstęp do książki, str. 5-12. Die komparative Studien von Tadeusz Sinko, Wiss. Beitr. der Friedrich-Schiller Univ.Jena, „Zur Geschichte der klassischen Alterumswissenschaft der Universitäten. Jena, Budapest, Kraków” (1990), str. 150-167. La poésie et la réalité :essai sur les Bucoliques de Virgile, „Eos” LXXVIII (1990), str. 173-181. Dziedzictwo antyku we współczesnej literaturze polskiej, „Język Polski w Szkole Średniej” nr 3 (1987/1988), str. 291-296. Studia komparatystyczne Tadeusza Sinki, „Meander” nr 7-8 (1987), str. 315-327. Elementy teorii genologicznej Platona, „Pamiętnik Literacki” LXXVII (1986), str. 19-32. Między udręką a ekstazą. Kilka uwag o elegiach miłosnych Prudencjusza, „Meander” nr 8-9 (1985), str. 311-327. Urzeczenie antykiem (Szkic o Janie Parandowskim), „Meander” nr 2 (1979), str. 57-69. O antyku w poezji Anny Kamieńskiej, „Meander” nr 3 (1978), str. 119-128. O antyku w poezji Stanisława Grochowiaka, „Ruch Literacki” nr 2-3 (1978), str. 183-194. Mit grecki w poezji Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, „Eos” LXVI (1978), str. 123-138. Próba rekonstrukcji teorii genologicznej Kwintyliana, „Meander” nr 6 (1978), str. 325-337. Antyk w poezji Mieczysława Jastruna (1929-1959), „Eos” LXV (1977), str. 285-302. Miejsce dramatu w greckich systemach klasyfikacji genologicznej, „Meander” nr 1-2 (1976), str. 26-40. Inspiracje antyczne w liryce Romana Brandstaettera, „Meander” nr 5-6 (1976), str. 211-225. Problemy teorii genologicznej Diomedesa, „Meander” nr 11-12 (1976), str. 445-461. The Functions of the Tale of Cupid and Psyche in the Structure of the Metamorphoses of Apuleius, „Eos” LXI (1973), str. 261-273. The Influence of Latin Tragedy on Virgil’s „Aeneid”, Warszawa, „Acta Conventus Eirene” XI 1968 (1971), str. 209-213. Z badań nad warsztatem komparatystycznym Tadeusza Sinki, „Eos” LIX (1971), str. 147-168. Sokrates i jego legenda w dramacie polskim w latach 1939-1956, „Eos” LIX (1971), str. 255-270. Problematyka „greckich” dramatów Jerzewgo Zwieyskiego, „Prace Historyczno-literackie” z. 21 (1971), seria „ZN UJ”, str. 75-90. Nauki o antyku w Krakowie w 25-leciu PRL, „Meander” nr 6 (1970), str. 274-294. Wergiliusz i dramat rzymski, „Sprawozdania PAN Oddział w Krakowie” (1968), str. 249-250. Mit grecki w dramatach Romana Brandstaettera, „Meander” nr 10 (1968), str. 408-424. Mit w dramacie XX wieku, „Ruch Literacki” nr 4 (1967), str. 189-200. Antyczne dramaty Ludwika Hieronima Morstina, „Meander” nr 9 (1966), str. 350-361. Kaligula w dramacie i w historii, „Meander” nr 11 (1966), str. 514-526. Funkcja mitu w „Muchach” Sartre’a, „Ruch Literacki” nr 4 (1965), str. 171-170. Antyk w dramacie historycznym, „Meander” nr 7-8 (1965), str. 289-308. Giroudoux a dramat grecki, „Kwartalnik Neofilologiczny” nr 4 (1964), str. 329-339.
Prace przeglądowe i recenzje Liturgia i antyk, „Nowy Filomata” nr 1 (2004), (J. Janicki, Kultury antyczne w liturgii chrześcijańskiej, Kraków 2003), str. 75-79. Strategemata, „Nowe Książki” nr 8 (2004), (Poliajnos, Podstępy wojenne, Warszawa 2003), str. 74-75. Księga pamiątkowa dla prof. Tytusa Górskiego, „Vita Academica” nr 5-6 (2004), str. 18. Cezar i inni, „Nowe Książki” nr 11 (2003), („Corpus Caesarianum”, przeł. i opr. E. Konik i W. Nowosielska, Wrocław 2003), str. 56.