Progne – rodzaj ptaków z podrodziny jaskółek (Hirundininae) w obrębie rodziny jaskółkowatych (Hirundinidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.
Morfologia Długość ciała 15–19 cm, masa ciała 30–50 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1826 roku niemiecki zoolog Friedrich Boie w artykule zatytułowanym Ogólny przegląd rzędów, rodzin i rodzajów ptaków, opublikowanym w czasopiśmie „Isis von Oken”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) jaskółczak modry (P. subis).
Etymologia Progne: lub procne ‘jaskółka’, od Progne, Prokne lub Procne (gr. Πρoκνη Proknē), w mitologii greckiej córka króla Aten, Pandiona oraz żona króla Tracji, Tereusa. Tereus zgwałcił siostrę Prokne, Filomelę, a następnie obciął jej język i uwięził ją. Filomela utkała peplos, w którego deseniu umieściła słowa – klucz, dzięki którym Prokne dowiedziała się o losie siostry. Prokne uratowała siostrę, a następnie obie w akcie zemsty zabiły syna Prokne, Itysa i podały jego ciało w potrawie Tereusowi. Dzięki wysłuchaniu ich błagań bogowie dopomogli uniknąć im gniewu Tereusa, zamieniając je w ptaki: Prokne zamieniona została w jaskółkę, a Filomela w słowika. Tereus został zmieniony w dudka. Procne: łac. progne lub procne ‘jaskółka’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Hirundo concolor Gould, 1837 (= Progne modestus Darwin, 1838). Tapera: tupijska nazwa Taperá ‘żyjąc w domu’ (ptak), dla czegoś w rodzaju jaskółki. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Hirundo tapera Linnaeus, 1766. Phaeoprogne: gr. φαιος phaios ‘brązowy’; łac. progne lub procne ‘jaskółka’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Hirundo tapera Linnaeus, 1766.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Progne tapera (Linnaeus, 1766) – jaskółczak brunatny Progne murphyi Chapman, 1925 – jaskółczak klifowy Progne modesta Gould, 1838 – jaskółczak widłosterny Progne subis (Linnaeus, 1758) – jaskółczak modry Progne dominicensis (J.F. Gmelin, 1789) – jaskółczak antylski Progne cryptoleuca S.F. Baird, 1865 – jaskółczak kubański Progne sinaloae Nelson, 1898 – jaskółczak białobrzuchy Progne chalybea (J.F. Gmelin, 1789) – jaskółczak szarogardły Progne elegans S.F. Baird, 1865 – jaskółczak południowy
Uwagi
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Jaskółkowate