Rumia

Rumia (dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Rëmiôhttps://www.gov.pl/attachment/2271f0d0-89dd-4cf4-8782-cb7db59ce16b wiersz 1351., niem. Rahmel) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim.

Wieś duchowna położona była w II połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1945–1975 miasto administracyjnie należało do tak zwanego dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tak zwanego małego województwa gdańskiego.

Według danych z 31 grudnia 2025 Rumia liczyła 54 107 mieszkańcówhttps://svs.stat.gov.pl/2831/14/44.. Jest największym polskim miastem niebędącym siedzibą powiatu oraz największym miastem pod względem mieszkańców w powiecie wejherowskim.

Położenie Rumia leży na pograniczu Pradoliny Kaszubskiej i Pojezierza Kaszubskiego, u podnóża zalesionych wzgórz Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Przez miasto przepływa Zagórska Struga. Położenie Rumi przy głównych szlakach drogowych i kolejowych aglomeracji trójmiejskiej sprawia, że stanowi ważny węzeł komunikacyjny regionuhttps://rumia.eu/assets/rumia_folder.pdf..

Podział administracyjny

Rumia nie jest administracyjnie podzielona na dzielnice. Współczesne miasto powstało z połączenia kilku dawnych wsi i osad, których nazwy do dziś funkcjonują zwyczajowo jako nazwy dzielnic i osiedli miasta:

Biała Rzeka Janowo Lotnisko Stara Piła Stara Rumia Szmelta Zagórze

Struktura powierzchni Według danych z 2025 Rumia ma obszar 30 km². Grunty leśne zajmują 1281,20 ha, co stanowi 42,5% powierzchni miasta.

Sąsiednie gminy Gdynia, Kosakowo, Puck (gmina wiejska), Reda, Wejherowo. mały|Rumia na niemieckiej mapie sztabowej, przed 1939

Historia VI–IV wiek p.n.e. – osada (wykopaliska) pochodząca z wczesnej epoki żelaza. 1223/1224 – pierwsza wzmianka w bliżej niedatowanym dokumencie, w którym książę pomorski Świętopełk nadaje wieś Ruminę opactwu cystersów z Oliwy. Klasztor pozostaje w jego posiadaniu do 1772. 1870 – doprowadzenie kolei. 1892 – wieś ma razem z folwarkiem 932 mieszkańców: 728 Kaszubów (709 katolików i 19 ewangelików), 201 Niemców (15 katolików i 186 ewangelików) oraz 3 Żydów. 1913 – we wsi jest 5 większych właścicieli ziemskich: Albert Dodenhoeft, A.Gerlach, Kurt Gerlach, Josef Kreft i Leo Kreft. 3 karczmarzy: Stanislaus Baranowski, Wilhelm Bombel oraz pani Markowz. Właścicielem młyna i tartaku jest R.H. Kuel, drugi tartak prowadzi Franz Stalinski. Są 2 przedsiębiorstwa budowlane prowadzone przez Franza Rosinke i Theodora Schlossa. We wsi jest 3 rzeźników: Jul. Bartz, Jul. Klawikowski i pani L. Buszkiewicz. Działa też 2 kowali: Adolf Gillmann i Jul. Reinke, 2 krawców: Johaness Frochmeyer i Paul Leihe, 2 szewców: Adam Klebba i Rudolf Schroeder. Działają również szklarz Michael Bladowski i fryzjer Hans Rohde. Kołodziejem jest J. Dawidowski. Są sklepy: budowlany, metalowy, galanteryjny, odzieżowy, z porcelaną i artykułami z wełny. 10 lutego 1920 – wkroczenie Wojska Polskiego. 1939 – w walkach obronnych ginie 2 tys. żołnierzy polskich. W dniach 9–11 września żołnierze 322 Pułku Piechoty armii niemieckiej zabili 21 jeńców polskich w Białej Rzece (osiedle Rumi). 1939–1945 – niemiecka okupacja Rumi. Zamiana ul. Jana III Sobieskiego na Adolf Hitler Strasse. 13–27 marca 1945 – niemiecka obrona Góry Markowca. 1945 – w walkach z armią niemiecką ginie 4,5 tys. żołnierzy polskich i radzieckich. 1954 – prawa miejskie – miasto powstało z połączenia wsi: Rumia, Zagórze, Biała Rzeka, Szmelta i Janowo. 1 stycznia 2001 – przyłączenie do miasta wsi Kazimierz z gminy Kosakowo (decyzja cofnięta kilka miesięcy później).

Epizod lotniczy

W latach 1928–1931 nastąpiła parcelacja majątku ziemskiego należącego do Dymitra Andault de Langeron, niegdyś folwarku cysterskiego. Tym samym władze gminne uzyskały 280 ha ziemi. Część przejęli lokalni rolnicy, pozostały teren przeznaczono na budowę lotniska. W sierpniu 1931 Aeroklub Gdański, niemogący korzystać z lotniska Gdańsk–Wrzeszcz, założył w Rumi ośrodek szkoleniowy i siedzibę klubu. W początkowym okresie wykorzystywano samoloty typu PZL.5. W 1932 zapadła decyzja o budowie lotniska w Rumi. 1 maja 1935, na przedłużeniu ul. Żwirki i Wigury uruchomiono lotnisko cywilne dla Gdyni („Port lotniczy Gdynia w Rumi-Zagórzu”), sukcesywnie je rozbudowując w kolejnych latach. Po wybudowaniu budynku dworca w 1936 (o kubaturze około 12 000 m³, wyłożonego różowym marmurem, z urzędem pocztowym Gdynia 1-Port Lotniczy), obsługiwano połączenia z Warszawą, w początkowym okresie przez Gdańsk. Od 1939 istniały połączenia z Kopenhagą i Wenecją; wcześniej uruchomiono linie Gdynia – Rzym i Gdynia – Budapeszt – Belgrad. W 1937 lotnisko obsłużyło blisko 3 tysiące pasażerów. Utrzymywano też stałe połączenie z Gdańskiem samolotami typu Fokker F-VII/1M. Przed wybuchem wojny lotnisko dysponowało dwiema drogami startowymi o nawierzchni darniowej (o dług. około 1300 m każda) oraz dwoma hangarami konstrukcji łukowej (o wymiarach 40 × 50,6 m). Lotniskiem zapasowym było lądowisko w majątku Nowe Obłuże, obecnie Gdynia Babie Doły, dzisiejszy Port lotniczy Gdynia-Kosakowo. Na lotnisku montowano też sprowadzane z USA dla PLL LOT samoloty typów Lockheed L-10A Electra oraz L-14H Super Electra, również dla jugosłowiańskich linii lotniczych Aeroput i rumuńskich Lares. Od 1932 rumskie lotnisko stanowiło również zaplecze dla Morskiego Dywizjonu Lotniczego z Pucka. W 1939 podczas uroczystości patriotycznej gościem lotniska był płk Stanisław Dąbek. mały|Góra Markowca – w czasie okupacji stanowisko radaru i dział przeciwlotniczych W czasie okupacji niemieckiej w latach 1941–1942 Niemcy rozbudowali tutejsze lotnisko, które wraz z puckimi obiektami lotniczymi tworzyło Gdyński Zespół Lotniskowy. Obiekty pełniły funkcje pomocnicze oraz stanowiły zaplecze dla fabryk produkujących części samolotowe – Niemcy kontynuowali produkcję samolotów dla niemieckiej Luftwaffe, fabryka istniała w Zagórzu – Gemeinschaftslager-Flugzeugwerk-Kurt-Kannenberg (po 1945 teren pofabryczny zajmowany był przez Rumskie Zakłady Garbarskie, obecnie znajduje się tu Galeria Rumia), pozostałe zakłady rozlokowano w Gdyni. W zakładach tych pracowali jeńcy wojenni, na obszarze obecnej Rumi w okresie okupacji działało kilka obozów pracy, w tym wyżej wspomniana fabryka w Zagórzu. Produkowano tu myśliwce typu Focke-Wulf Fw 190, bombowce Heinkel He 111 oraz Junkers Ju 288. Na Górze Markowca Niemcy umieścili stanowisko radaru przeciwlotniczego Würzburg FuMG 62, baterię czterech dział przeciwlotniczych 105 mm, poczwórnie sprzężone działko 20 mm oraz dalmierz artyleryjski. Resztki tych instalacji są widoczne nadal. W marcu 1945 w wyniku niemieckich działań minerskich i późniejszych bombardowań alianckich lotnisko zostało zniszczone i w latach powojennych uległo likwidacji. Na jego miejscu powstało osiedle domów jednorodzinnych. W ostatnich latach niszczone są pozostałości rumskiego lotniska (przykładem jest schron-magazyn przy ul. Tysiąclecia), na skrzyżowaniu ulic Sędzickiego oraz Żwirki i Wigury zachował się jednoosobowy schron naziemny – stanowisko obserwacyjne, obecnie wykorzystywany jako słup ogłoszeniowy. Na przedłużeniu ul. I Dywizji Wojska Polskiego pod wsią Kazimierz znajduje się pozostałość drogowego odcinka lotniskowego (DOL) wraz ze stojanką. Obiekt związany jest z lotniskiem Marynarki Wojennej w Babich Dołach.

Demografia Według danych GUS 31 grudnia 2025 miasto miało 54 107 mieszkańców. W ciągu ostatnich lat obserwuje się stały wzrost liczby ludności, spowodowany głównie dodatnim saldem migracji z Gdyni i całego Trójmiasta.

Piramida wieku mieszkańców Rumi w 2021 600x600px

Struktura demograficzna mieszkańców Rumi według danych z 31 grudnia 2025

Zmiana liczby ludności na przestrzeni lat Dane od 1995 według GUS, według faktycznego miejsca zamieszkania: Rok Liczba ludności199540 250200043 021200143 869200243 999200344 125200444 156200544 454200644 551 2007 44 796 2008 45 095 2009 45 679 2010 46 107 2011 46 714 2012 47 148 2013 47 374 2014 47 506 2015 47 812 2016 48 095 2017 48 632 2018 49 031 2019 49 230 2020 49 536 2021 49 936 2022 52 634202352 931202453 585202554 107

Gospodarka Według danych z 31 grudnia 2022 Rumia miała 5,4% mieszkańców bezrobotnych.

Budżet miasta na 2026: Dochody: 466 758 929 zł Wydatki: 481 183 360 zł

Ważniejsze zakłady przemysłowe Fabryka Kotłów FAKO SA w Janowie RLS w Zagórzu (wchodzi w skład grupy Stoczni Remontowej w Gdańsku) Fabryka Mebli Tapicerowanych „Meblomak” w Janowie Fabryka Nici „Amanda” w Janowie Grupa Kapitałowa „Rubo” w Janowie; produkcja i serwis rusztowań mały|Stacja uzdatniania wody dla Gdyni

Ważniejsze zakłady spożywcze i handlowe Zakłady Mięsne „Kummer” w Rumi Palarnia Kawy „Darboven Poland” w Janowie Centra Handlowe „Port Rumia” w Białej Rzece (niedaleko granicy z Redą) i „Galeria Rumia” w Zagórzu Restauracje sieciowe McDonald’s i KFC Castorama Leroy Merlin

Zabytki mały|Ruiny kościoła Świętego Krzyża

Zabytkami prawnie chronionymi są: Cmentarz rzymskokatolicki, ul. Kościelna 19, 1538 / 2. poł. XIX w., teren po cmentarzu ewangelickim przy ul. Chełmińskiej, Ruiny kościoła Świętego Krzyża.

Poza rejestrem zabytków znajduje się natomiast 200-letni piętrowy dworek w stylu klasycystycznym z przełomu XVIII/XIX w. z facjatką. Pokryty mansardowym dachem, znajduje się przy ul. Mickiewicza 19 w parku nad Zagórską Strugą – obecnie siedziba powstałego w 1963 miejskiego domu kultury (tzw. Dworek Pod Lipami).

Transport mały|Ulica Jana III Sobieskiego Drogi krajowe i wojewódzkie Przez Rumię przebiega droga wojewódzka nr 468 (dwupasmowe ulice Jana III Sobieskiego i Grunwaldzka), dawniej przebiegał tu odcinek drogi krajowej nr 6, jednak po ukończeniu trasy kaszubskiej, straciła ona miano drogi krajowej.

Swoją trasę do niedawna rozpoczynała tu droga wojewódzka nr 100 (jednopasmowe ulice Starowiejska i I Dywizji Wojska Polskiego) jednak po przejęciu drogi przez władze powiatu puckiego, rada powiatu zdecydowała o pozbawieniu jej statusu drogi powiatowej.

Transport zbiorowy Pociągi Przez Rumię kursują pociągi na liniach kolejowych 202, 228 i 250. Pasażerowie mogą korzystać z 2 stacji: NazwaZdjęcieLinie kolejoweRodzaje przewozówIlość pasażerów dziennieRumia200x200px pociągi dalekobieżne pociągi regionalne

pociągi podmiejskieok. 10 700Rumia Janowo200x200pxpociągi podmiejskieok. 1500–2000 W planach miasta jest budowa węzła przesiadkowego Rumia Biała Rzeka. Projekt obejmuje budowę parkingu typu Park&Ride (ok. 300 miejsc), przystanku autobusowego, infrastruktury rowerowej oraz powiązanie z planowanym przystankiem kolejowym SKM/PKP. Umowa na realizację inwestycji została zawarta w 2025 roku, a zakończenie prac planowane jest na 2029.mały|Autobus ZKM Gdynia jadący ul. Hieronima Derdowskiego

Autobusy miejskie W Rumi komunikacja miejska organizowana jest przez Gminę Miasta Rumi i obsługiwana przez ZKM Gdynia. Przez miasto kursują także linie MZK Wejherowo, realizowane na zlecenie Gminy Miasta Redy. Uczniowie zamieszkali w Rumi posiadają uprawnienia do bezpłatnych przejazdów na terenie miasta wyłącznie autobusami ZKM Gdynia.

Autobusy regionalne Przez Rumię przebiegają linie autobusowe organizowane przez PKS Gdynia: linia 650 (Gdynia – Karwia) oraz 656 (Rumia – Puck).

Transport rowerowy mały|Dzika ścieżka rowerowa - skrót przez kanał ściekowy W Rumi funkcjonuje system roweru metropolitalnego MEVO, obejmujący Obszar Metropolitalny Trójmiasta.

W 2024 roku w Rumi znajdowało się 29 km ścieżek rowerowych.

Oświata mały|Pomnik Józefa Wybickiego – autora hymnu narodowego Szkoły podstawowe: Szkoła Podstawowa nr 1 im. Józefa Wybickiego Szkoła Podstawowa nr 8 im. ks. Stanisława Ormińskiego Szkoła Podstawowa nr 6 im. Aleksandra Majkowskiego Szkoła Podstawowa nr 9 im. Kapitana żeglugi wielkiej Karola Olgierda Borchardta

Szkoła Podstawowa nr 4 im. Janusza Korczaka Szkoła Podstawowa nr 10 im. Jana Brzechwy