Ford Thunderbird – samochód osobowy klasy luksusowej produkowany pod amerykańską marką Ford w latach 1954–2005.
Pierwsza generacja
Model 1955
thumb|left|Thunderbird 1955 bez dachu – tył Ford Thunderbird był odpowiedzią koncernu Forda na dwuosobowy sportowy roadster Chevrolet Corvette. Samochód bazował na podzespołach seryjnych osobowych Fordów dla zmniejszenia kosztów i czasu opracowania. Początkowo miał nosić nazwę Fairlane (ostatecznie przyjętą dla luksusowego modelu osobowego), lecz ostatecznie po rozpisaniu konkursu wśród pracowników, 15 lutego 1954 roku wybrano nazwę Thunderbird, oznaczającą mitycznego indiańskiego , zapisywaną także skrótowo jako T-BirdNa etapie konstruowania samochód był prowizorycznie nazywany „Burnetti” od głównego konstruktora Forda Williama Burnetta. .. Zaprezentowany został 20 lutego 1954 na salonie samochodowym w Detroit, produkcja ruszyła we wrześniu, a oficjalnie wprowadzono go do sprzedaży 22 października 1954 roku w ramach gamy Forda na 1955 rok.
W odróżnieniu od Corvette, Thunderbird miał więcej cech samochodu osobowego i był bardziej luksusowy, lepiej trafiając w gust większości amerykańskich klientów. Nadwozie było niskie i długie, z poziomą linią od błotników przednich, zakończonych ostro zarysowanymi pojedynczymi reflektorami z „kapturami”, do błotników tylnych, zwieńczonych niskimi płetwami. Pomiędzy reflektorami opadała łagodnie do przodu mało wypukła maska, z chwytem powietrza do gaźnika na grzbiecie. Szyba przednia była panoramiczna, silnie wygięta po bokach. Atrapa chłodnicy miała formę niskiej kraty, nie sięgającej na całą szerokość, a po jej bokach były okrągłe światła postojowe. Nad przednim zderzakiem na atrapie umieszczono kły w postaci dwóch ozdobnych imitacji wlotów powietrza samolotu, a nad tylnym zderzakiem analogiczne ozdobne wyloty rur wydechowych. Stylistykę uzupełniały typowe dla ówczesnych Fordów duże okrągłe tylne lampy zespolone, imitujące silniki rakietowe. Nad nimi, w chromowanych trójkątnych zakończeniach płetw, można było zamówić światła cofania. Mimo nieco wyższej ceny bazowej (bez wyposażenia dodatkowego: 2944 wobec 2799 dolarów), w pierwszym roku wyprodukowano ich 16 155, przewyższając aż 23-krotnie sprzedaż Corvette. Był on zarazem najdroższym – sztandarowym modelem marki. Jego stylistyka stanowiła wzór dla nowej gamy osobowych Fordów z 1955 roku. Thunderbirdy pierwszej generacji produkowane były tylko w głównych zakładach Forda w Dearborn.
thumb|left|Silnik z 1955 roku Napęd pierwszego modelu stanowił benzynowy silnik V8 Thunderbird o pojemności 4,8 l (292 ci – cali sześciennych), z czterogardzielowym gaźnikiem, rozwijający moc 193 KM (brutto). Napęd przenoszony był na tylne koła za pośrednictwem trzybiegowej mechanicznej skrzyni biegów, za dopłatą 110 dolarów dostępny był nadbieg, a za 178 dolarów automatyczna skrzynia biegów Ford-O-Matic i wzmocniony silnik 198 KM. Opony miały rozmiar 6,70×15, a rozstaw osi wynosił 102 cale (259 cm). W wyposażeniu dodatkowym było m.in. radio, elektrycznie sterowane szyby i siedzenia, wspomaganie kierownicy i hamulców. Produkowany był tylko jeden wariant nadwozia, który w zależności od montowanego dachu mógł być roadsterem, kabrioletem lub hardtopem. Wkrótce po rozpoczęciu produkcji wyposażeniem standardowym stał się demontowany sztywny dach (hardtop) z włókna szklanego, zamiast którego można było dokupić składany miękki dach kabrioletu (75$).
Model 1956
W 1956 roku modelowym zmiany zewnętrzne były minimalne. Przede wszystkim, dla powiększenia bagażnika, koło zapasowe przeniesiono z jego wnętrza i umieszczono pionowo na zewnątrz (w stylu Continental), chociaż zmiana rozkładu mas pogorszyła prowadzenie. Z przodu emblemat Forda z dwiema flagami wyścigowymi został zastąpiony przez używany od tej pory wizerunek ptaka grzmotu (Thunderbird), w stylu sztuki Indian amerykańskich. Przed drzwiami pojawiły się prostokątne klapki wentylacyjne. Zmieniono okrągłe tylne lampy zespolone, które otrzymały wewnątrz szersze chromowane obrączki, oraz zmieniono chromowane zakończenia płetw nad lampami. Zdejmowany sztywny dach mógł mieć od tego roku małe boczne okrągłe okienka. We wnętrzu samochodu zaczęto wprowadzać elementy zwiększające bezpieczeństwo, w tym trójramienną kierownicę z głębiej umieszczoną kolumną zamiast płaskiej dwuramiennej oraz opcjonalnie pasy bezpieczeństwa i miękką deskę rozdzielczą (pakiet Lifeguard).
W instalacji elektrycznej wprowadzono napięcie 12 V zamiast 6 V. Moc bazowego silnika wzrosła do 200 KM, a ze skrzynią automatyczną 202 KM, lecz opcjonalnie dostępny był powiększony silnik V8 Thunderbird Special o pojemności 5,1 l (312 ci), rozwijający moc 215 KM lub 225 KMSilnik 312ci z 1956 rozwijał moc 215 KM przy stopniu sprężania 8,4:1 lub 225 KM przy stopniu sprężania 9:1 ().. Ta ostatnia opcja, wraz ze skrzynią automatyczną, kosztowała 215 dolarów. Cena bazowa wzrosła do 3151 dolarów, a wyprodukowano w tym roku 15 631 sztuk (ponad cztery razy więcej niż Corvette).
Model 1957
thumb|left|Thunderbird 1957 hardtop – tył
Na 1957 rok modelowy samochód nieco bardziej przestylizowano. Krata atrapy chłodnicy została powiększona i otoczona od dołu i po bokach wygiętym chromowanym zderzakiem, w który wkomponowano prostokątne światła pozycyjne. Płetwy z tyłu stały się ostrzejsze i rozchylone na boki, a bagażnik został podniesiony, wydłużony o 15 cm i ponownie mieścił koło zapasowe, co polepszyło rozkład mas i prowadzenie. Podwójne rury wydechowe zostały wyprowadzone do tyłu w zderzaku. Nazwę modelu: „Thunderbird” umieszczono przed imitacjami szczelin wentylacyjnych po bokach maski. Wersja hardtop miała zdejmowany sztywny dach, który miał małe okrągłe okienka albo znaczki firmowe, a kabriolet miał rozkładany dach, przy czym można było zamówić oba dachy. Zastosowano mniejsze opony o rozmiarze 7,50×14, lecz powiększono przednie hamulce. Podstawowy silnik 292 ci Thunderbird miał moc zwiększoną do 212 KM (stopień sprężania 9,1:1), a 312 ci Thunderbird Special do 245 KM (stopień sprężania 9,7:1). Poszerzono gamę silników, dodając wersję silnika 312 ci z podwójnym gaźnikiem czterogardzielowym, o mocy 270 KM, a nadto z pojedynczym gaźnikiem i doładowaniem sprężarką, o mocy 300 KM.
Od października 1956 wyprodukowano aż 21 380 samochodów modelu 1957, mimo wzrostu ceny bazowej do 3408 dolarów. Wersja ze sprężarką wymagała dopłaty od 439 do 719 dolarów, w zależności od skrzyni biegów. Ogółem powstało 53 166 Thunderbirdów pierwszej generacji wobec 14,5 tys. Corvette.
Silnik V8 5,1 l (5114 cm³), 2 zawory na cylinder, OHV Układ zasilania: gaźnik Średnica cylindra × skok tłoka: 96,52 × 87,37 mm Stopień sprężania: 9,0:1 Moc maksymalna: 228 KM (168 kW) przy 4800 obr./min Maksymalny moment obrotowy: b.d.
Osiągi Przyspieszenie 0-97 km/h: 8,5 s (1957) Prędkość maksymalna: 192 km/h (119,3 mph) (1957)
Druga generacja
Model 1958
thumb|left|Ford Thunderbird 1958 – tył
Druga generacja Thunderbirda trafiła na rynek cztery lata po premierze pierwowzoru – w lutym 1958 roku, przechodząc gruntowną metamorfozę i zmianę charakteru w stosunku do poprzednika. Z dwumiejscowego sportowego roadstera stał się czteromiejscowym samochodem luksusowym o sportowym charakterze (ang. personal luxury car). Symptomem wyższego pozycjonowania modelu było przeniesienie produkcji do fabryki Lincolna w Wixom, przy czym nadwozia produkowała specjalizowana firma . Nadwozie stało się dłuższe i szersze, a także ogółem masywniejsze, zyskało charakterystyczne skrzydlate tylne nadkola i obłe proporcje nadwozia. Rozstaw osi wzrósł do 113 cali (287 cm). Stylistyka nawiązywała do poprzedniego roku, lecz wprowadzono podwójne reflektory pod masywnymi kapturami, a chromowany zderzak obejmował w całości siatkową atrapę chłodnicy, także od góry. Również z tyłu pojawiły się cztery okrągłe lampy, ze światłami cofania pośrodku, umieszczone na ozdobnym panelu odpowiadającym atrapie chłodnicy.. Między zespołami lamp tylnych, przypominającymi gondole silników odrzutowych, klapa bagażnika była pośrodku silnie wgłębiona. Chromowana nazwa modelu była umieszczona na błotnikach przed przednimi kołami. W dolnej części drzwi były zgodne z modą wystające wytłoczenia w formie rakiety, z pionowymi ozdobnymi paskami. We wnętrzu znajdowały się po raz pierwszy w USA cztery kubełkowe fotele, przedzielone konsolą centralną, umieszczone możliwie nisko. O prawie połowę powiększono też bagażnik. Podstawowym nadwoziem było 2-drzwiowe hardtop coupé ze stałym dachem, a w połowie roku doszedł kabriolet. Profil dachu kojarzony był z wycofanym luksusowym hardtopem Continental Mark II. Kabriolet miał dach składany hydraulicznie do bagażnika, ale wymagający ręcznego otwarcia pokrywy.
Napęd stanowił większy silnik V8 Interceptor Special o pojemności 5,8 l (352 ci) i mocy 300 KM. Nadal standardowa była trzybiegowa skrzynia, za dopłatą dostępny był nadbieg lub skrzynia automatyczna Ford-O-Matic. Istotną zmianą konstrukcji było, że nadwozie od tego roku było samonośne. Opony miały rozmiar 8,00×14. Cena bazowa modelu 1958 wynosiła 3631 dolarów za hardtop i 3939 dolarów za kabriolet, mimo to sprzedaż znacząco wzrosła i, pomimo recesji na rynku, wyprodukowano aż 37 892 samochodów (w tym tylko 2134 kabriolety). Był on jednym z tylko dwóch modeli amerykańskich samochodów, których sprzedaż wzrosła od poprzedniego roku. Z uwagi na masywniejszy i bardziej „kwadratowy” wygląd, samochód był potocznie nazywany: „Squarebird”. W związku z przejściem do innej klasy, konkurencję stanowiły samochody takie jak DeSoto Adventurer i Packard Hawk (aczkolwiek oba nieliczne i krótko produkowane).
Model 1959
W kolejnym modelu z 1959 roku, wprowadzonym 17 października 1958 roku, dokonano jedynie minimalnych zmian stylistycznych – przede wszystkim siatkę w atrapie chłodnicy i panelach pod tylnymi lampami zastąpiono przez poziome listwy. Z przodu wytłoczeń w dolnej części drzwi pojawiły się chromowane strzały oraz przeniesiono na nie napis z nazwą modelu, w miejsce pionowych pasków.. Ulepszono zawieszenie na resorach, poprawiając stabilność. Oprócz dotychczasowego silnika pojawił się jako opcja silnik V8 o pojemności 7 l (430 ci) i mocy 350 KM, zaadaptowany z Lincolna. Za dopłatą dostępna stała się nowsza automatyczna skrzynia Cruise-O-Matic (razem z mocniejszym silnikiem jej koszt wynosił 419 dolarów). Ze wzmocnionym silnikiem samochody te odnosiły pewne sukcesy w sporcie samochodowym. Ceny minimalnie wzrosły, a wyprodukowano jeszcze więcej, bo 67 456 sztuk, w tym 10 261 kabrioletów.
Model 1960
Jeszcze bardziej udany był kolejny 1960 rok modelowy, w którym powstało 92 798 samochodów, co stanowiło ponad 6% produkcji Forda i 1,5% produkcji amerykańskich samochodów. W roku kalendarzowym zbudowano zaś 87 218 samochodów, co stanowiło najlepszy dotąd rok Thunderbirda. Zmiany stylistyczne były niewielkie i objęły głównie kratownicową atrapę chłodnicy, w której pojawiła się centralna pozioma belka przecięta trzema pionowymi żebrami.. W tylnej części tylnych błotników pojawiły się trzy grupy chromowanych ozdób złożonych z trzech pionowych listewek. Chromowane nazwy modelu pozostały na wytłoczeniach na dole drzwi, pozbawionych oprócz tego ozdób. Hardtop otrzymał po raz pierwszy na amerykańskim rynku powojennym opcjonalny odsuwany szyberdach Golde Top (zamówiony w liczbie 2536 sztuk). Stosowano też takie same silniki. Ceny wynosiły od 3755 dolarów za hardtop i 4222 za kabriolet.
Silnik V8 7,0 l (7026 cm³), 2 zawory na cylinder, OHV Układ zasilania: gaźnik Średnica cylindra × skok tłoka: 110,74 × 91,19 mm Stopień sprężania: 10,5:1 Moc maksymalna: 365 KM (269 kW) przy 4600 obr./min Maksymalny moment obrotowy: 651 N·m przy 2800 obr./min
Trzecia generacja
Model 1961
thumb|left|Ford Thunderbird 1961 – tył