– lotniskowce zbudowane dla Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej podczas II wojny światowej. Oba okręty tego typu zostały pierwotnie zamówione jako luksusowe liniowce pasażerskie, zanim zostały przejęte przez Cesarską Marynarkę Wojenną i przebudowane w 1941 roku. „Jun'yō” był pierwszym lotniskowcem tego typu ukończonym w maju 1942 roku, a miesiąc później wziął udział w inwazji na Wyspy Aleuckie. Oba okręty brały udział w wielu bitwach podczas kampanii na Guadalcanalu pod koniec 1942 roku. Ich samoloty były wiele razy używane bojowo z baz lądowych w bitwach na południowo-zachodnim Pacyfiku.
„Hiyō” został storpedowany w czerwcu 1943 roku, zaś „Jun'yō” w listopadzie, oba okręty były naprawiane przez około trzy miesiące. Po naprawach jednostki spędzały większość czasu trenując i przewożąc samoloty, zanim powróciły do służby bojowej. „Hiyō” został zatopiony przez eksplozję paliwa, spowodowaną trafieniem przez amerykańską torpedę podczas bitwy na Morzu Filipińskim w połowie 1944 roku, podczas gdy „Jun'yō” został uszkodzony wieloma bombami. Pod koniec 1944 roku, z powodu braku samolotów „Jun'yō” był używany jako transportowiec. W grudniu został storpedowany, po czym był remontowany aż do marca 1945 roku, gdy naprawy uznano za nieopłacalne. Okręt przeklasyfikowano na hulk, którym pozostał do końca wojny. Po kapitulacji Japonii we wrześniu 1945 roku, Amerykanie uznali lotniskowiec za niewarty remontu, w związku z czym został on zezłomowany na przełomie 1946 i 1947 roku.
Opis konstrukcji Okręty zostały zamówione jako szybkie luksusowe liniowce pasażerskie „Izumo Maru” i „Kashiwara Maru” przez Nippon Yūsen (japońskie transportowe przedsiębiorstwo żeglugowe – NYK) pod koniec 1938 roku. W zamian za zwrot 60% kosztów ich budowy przez Ministerstwo Marynarki Wojennej zostały one przeznaczone do przebudowy na lotniskowceLengerer & Rehm-Takahara, s. 15, 17..
Podczas przebudowy okręty wyposażono w kadłub o podwójnym dnie, dodatkowe zbiorniki paliwa, dodatkowe grodzie poprzeczne i wzdłużne i wzdłużną gródź przedzielającą pomieszczenia turbin. Wzmocniono główny pokład, powiększono wysokość między pokładami, przemieszczono nadbudówkę i kabiny pasażerskie, aby ułatwić instalację wind lotniczych i hangarów, zostawiono przestrzeń dla dodatkowych kabli elektrycznych, zamontowano gruszkę dziobową i dodatkowe zbiorniki paliwa lotniczego przed i za maszynownią. Ze względu na oszczędność paliwa, NYK uznawało prędkością maksymalną wynoszącą 24 węzły (44 km/h) za wystarczającą dla szybkich liniowców, jednak marynarka wojenna chciała prędkości maksymalnej nie mniejszej niż 25,5 węzła (47,2 km/h).
Okręty miały długość całkowitą 219,32 m. Szerokość wynosiła 26,7 m, a zanurzenie 8,15 m. Wyporność standardowa wynosiła 23 770 ts (24 150 ton)Lengerer & Rehm-Takahara, s. 107.. Ich załoga liczyła od 1187 do 1224 oficerów i marynarzyJentschura, Jung i Mickel, s. 52..
Oba okręty były wyposażone w dwa systemy turbin parowych z przekładniami Mitsubishi-Curtis o mocy łącznej 56 250 shp (41 950 kW), napędzających dwie śruby o średnicy 5,5 m. Para była wytwarzana przez sześć kotłów wodnorurkowych; „Jun'yō” posiadał trójwalczakowe kotły parowe Mitsubishi, wytwarzające parę o ciśnieniu 40 at i temperaturze 420 °C, podczas gdy „Hiyō” posiadał kotły parowe Kawasaki-La Mont. Ich maszynownia, zaprojektowana do służby handlowej, była ponad cztery razy cięższa niż na specjalnie zbudowanym lotniskowcu „Hiryū”. Prędkość projektowa okrętów wynosiła 25,5 węzła, jednak obydwie jednostki przekroczyły ją minimalnie podczas prób morskich. Przewoziły one 4100 t mazutu, co dawało im zasięg 11 700 mil morskich (21 700 km) lub większy przy prędkości 18 węzłów (33 km/h)Lengerer & Rehm-Takahara, s. 189–190..
Pokład startowy Pokład startowy miał długość 210,3 m, a szerokość 27,3 mLengerer & Rehm-Takahara, s. 108–109.. Duża nadbudówka została zamontowana na sterburcie i była połączona, po raz pierwszy na japońskim lotniskowcu, z kominem. Komin był wychylony o 26° na zewnątrz, aby utrzymywać gorące spaliny z dala od obszaru operacji powietrznychLengerer & Rehm-Takahara, s. 113–114.. Okręty zostały zaprojektowane z dwoma zbudowanymi na sobie hangarami, każdy o długości ok. 153 m, szerokości 15 m i wysokości 5 m. Każdy hangar mógł być podzielony przez cztery zasłony przeciwpożarowe i zostały one także wyposażone w dozowniki piany gaśniczej po każdej stronie. Hangary były obsługiwane przez dwie kwadratowe windy lotnicze z zaokrąglonymi narożnikami, o boku równym 14 m. Windy lotnicze miały maksymalny udźwig 5000 kg i zajmowało im 15 sekund, aby przejechać z dolnego hangaru na pokład startowy. Okręty były wyposażone w elektrycznie operowane aerofiniszery Typ Kure model 4 z dziewięcioma linami hamującymi. Zainstalowano także dwie bariery awaryjne Typ 3. Nie zamontowano jednak żadnych katapult startowych. Okręty miały także dźwig na bakburcie pokładu startowego, tuż za rufową windą lotnicząLengerer & Rehm-Takahara, s. 108–114..
Grupa lotnicza miała według planów składać się oryginalnie z 12 myśliwców Mitsubishi A5M plus cztery w rezerwie, 18 bombowców nurkujących Aichi D3A plus dwa w rezerwie i 18 samolotów torpedowych Nakajima B5N. W momencie wejścia do służby okrętów w 1942 roku A5M zostały wymienione na tuzin A6M Zero i kolejne trzy A6M w rezerwie. Wnioski wyciągnięte z bitwy pod Midway spowodowały zwiększenie liczby myśliwców na lotniskowcach typu Hiyō do 21 A6M, a liczbę innych samolotów zmniejszono do 12 D3A i 9 B5N. Pod koniec roku sześć kolejnych A6M zastąpiło taką samą liczbę D3A. Mimo że było możliwe zmieszczenie wszystkich tych samolotów w hangarach, osiem lub dziewięć samolotów stało zazwyczaj na pokładzie startowym, aby zmniejszyć ciasnotę panującą w hangarachLengerer & Rehm-Takahara, s. 111..
Opancerzenie, uzbrojenie i sensory Z powodu przebudowy z liniowca oceanicznego dodanie dużej ilości pancerza było niemożliwe, chociaż okręty posiadały podwójny kadłub. Dwie płyty stali Ducol, każda o grubości 25 mm, chroniły obydwie strony maszynowni okrętów. Zbiorniki paliwa lotniczego i magazyny były chronione przez jedną warstwę stali Ducol. Dodatkowo, maszynownia została wielokrotnie podzielona przez poprzeczne i wzdłużne grodzie, aby ograniczyć wszelkie przeciekiLengerer & Rehm-Takahara, s. 188..
Ich główne uzbrojenie składało się z dwunastu dział przeciwlotniczych Typ 89 kal. 127 mm w dwudziałowych wieżach zamontowanych na sponsonach burtowych po obydwóch stronach kadłubaChesneau, s. 183.. Strzelały one pociskami o masie 23,45 kg z szybkostrzelnością wynoszącą od 8 do 14 strzałów na minutę z prędkością wylotową 700–725 m/s. przy kącie podniesienia 45° zasięg tych dział wynosił 14 800 m, a maksymalny pułap 9400 mCampbell, s. 192–193.. Okręty były też wyposażone w osiem potrójnych działek przeciwlotniczych Typ 96 kal. 25 mm, także zamontowanych na sponsonach burtowych po obydwóch stronach kadłuba. Strzelały one pociskami o masie 0,25 kg przy prędkości wylotowej 900 m/s. Przy kącie podniesienia 50° maksymalny zasięg tych działek wynosił 7500 m, a maksymalny pułap 5500 m (przy 85°). Maksymalna efektywna szybkostrzelność wynosiła tylko od 110 do 120 strzałów na minutę z powodu częstej potrzeby wymieniania magazynków o pojemności 15 nabojówCampbell, s. 200.. W połowie 1943 roku zostały dodane kolejne cztery potrójne działka, a pod koniec 1943 roku i na początku 1944 roku dodano następne cztery potrójne zestawy. Dwa z ostatnich czterech zestawów działek zostały zamontowane na rufie, a pozostałe zainstalowano przed i za nadbudówką. Dodano także 12 pojedynczych działek, z których część była przenośna – na pokładzie startowym znajdowały się miejsca ich mocowania. Po bitwie na Morzu Filipińskim w czerwcu 1944 roku uzbrojenie przeciwlotnicze „Jun'yō” wzmocniono następnymi trzema potrójnymi działkami, dwoma podwójnymi i 18 pojedynczymi kal. 25 mm Typ 96, oraz sześcioma wyrzutniami rakiet o pojemności 28 pocisków każdaLengerer & Rehm-Takahara, s. 193.. Rakiety te, kal. 120 mm, ważyły 22,5 kg, a maksymalna prędkość wylotowa wynosiła 200 m/s. Ich maksymalny zasięg wynosił 4800 mCampbell, s. 216.. W październiku 1944 roku „Jun'yō” posiadał 91 działek kal. 25 mm, w tym 57 na 19 stanowiskach potrójnych, cztery na podwójnych i 30 pojedynczych.
Dwa systemy kontroli ognia przeciwlotniczego Typ 94, jeden po każdej stronie okrętu, służyły do naprowadzania dział Typ 89. Każdy system posiadał dalmierz o bazie 4,5 m. Kiedy „Jun'yō” wszedł do służby, zainstalowane były tylko dalmierze, zaś systemy kontroli ognia dodano później. Cztery systemy kontroli ognia Typ 95 obsługiwały działka 25 mm, a kolejna para została dodana na początku 1943 roku. Wczesne ostrzeganie przed nadciągającym atakiem powietrznym zapewniały dwa radary powietrzne Typ 2, Mark 2, Model 1. Pierwszy z nich zamontowano na górze nadbudówki między połową a końcem 1942 roku na każdym z okrętów, a drugi dodano w 1943 roku. Ten ostatni dodany radar został zamontowany na bakburcie za rufową windą lotnicząLengerer & Rehm-Takahara, s. 188–189, 193.. Mniejszy radar powietrzny Typ 3, Mark 1, Model 3 zainstalowano na „Jun'yō” w 1944 rokuStille, s. 23..
Okręty Okręt Oryginalna nazwa Stocznia Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Los „Hiyō” (飛鷹) „Izumo Maru” stocznia marynarki wojennej Kawasaki w Kobe 30 listopada 1939 24 czerwca 1941 31 lipca 1942 zatopiony 21 czerwca 1944 podczas bitwy na Morzu Filipińskim „Jun'yō” (隼鷹) „Kashiwara Maru” stocznia marynarki wojennej Mitsubishi w Nagasaki 20 marca 1939 26 czerwca 1941 3 maja 1942 zezłomowany w latach 1946–1947
Przebieg służby Okręty zostały zakupione przez Ministerstwo Marynarki Wojennej 10 lutego 1941 roku za cenę 48 346 000 jenów, a ich uzbrojenie i samoloty kosztowały kolejne 27 800 000 jenów. Koszt przebudowy obu okrętów zamknął się kwotą 38 073 000 jenów. Całkowita suma ich zakupu, uzbrojenia, grupy lotniczej i przebudowy wyniosła razem 114 219 000 jenów. „Kashiwara Maru” i „Izumo Maru” zostały tymczasowo przemianowane odpowiednio na okręt nr 1001 i okręt nr 1002, by utrzymać ich przebudowę w tajemnicy. „Jun'yō” był początkowo klasyfikowany jako pomocniczy lotniskowiec, jednak po stracie czterech japońskich lotniskowców w bitwie pod Midway został on w lipcu przeklasyfikowany na regularny lotniskowiec. „Hiyō”, ukończony po utracie tych lotniskowców, otrzymał tę klasyfikację od samego początkuLengerer & Rehm-Takahara, s. 106–107..
Pomimo tego, że „Jun'yō” został zwodowany kilka dni po „Hiyō”, to został przyjęty do służby jako pierwszy, w maju 1942 roku. Przydzielony do 4. Dywizjonu Lotniskowców 1. Floty Powietrznej razem z „Ryūjō”, został wyznaczony do wsparcia inwazji na Wyspy Aleuckie, dywersyjnego ataku, który miał wesprzeć uderzenie na Midway. „Jun'yō” podczas tej operacji miał na pokładzie 18 A6M2 Zero i 18 D3A. Okręt rozpoczął swoje pierwsze naloty powietrzne o świcie 3 czerwca na Dutch Harbor na wyspie Unalaska. „Jun'yō” osiągnął niewiele podczas tej operacji, tracąc pięć własnych samolotów, podczas gdy jego grupa lotnicza zestrzeliła pięć amerykańskichBrown, s. 145–148..