1 Dywizja Huzarów (węg. 1. huszárhadosztály) – węgierska jednostka wojskowa walcząca podczas II wojny światowej
Dywizja została sformowana na pocz. października 1942 r. jako 1 Dywizja Kawalerii na bazie 1 i 2 Brygad Kawalerii. Na jej czele stanął gen. Antal Vattay. Poza oddziałami konnymi miała batalion pancerny i zmotoryzowany, pododdziały rowerowe i dziesięć baterii artylerii. Dywizja pełniła początkowo rolę mobilnej rezerwy dla obrony terytorium Węgier. Nie miała być zatem użyta poza granicami kraju. Jednakże w kwietniu 1944 r. Niemcy zdecydowali o jej przeniesieniu na front wschodni. Węgrzy opuścili ojczyznę 10 czerwca tego roku. Przeciwko Armii Czerwonej mogli skierować 84 czołgi, 23 samochody pancerne, kilkadziesiąt dział różnego kalibru i 7 dział przeciwpancernych. Dowództwo dywizji żądało umiejscowienia jej na lewym skrzydle węgierskiej 1 Armii, ale Niemcy – pomimo zgody – przydzielili ją do 1 Korpusu Kawalerii Grupy Armii „Środek”, działającego nad rzeką Prypeć. Początkowo Węgrzy podjęli krótkotrwałe działania przeciwko partyzantom. W wyniku ofensywy Armii Czerwonej związanej z operacją Bagration, rozpoczętej 22 czerwca, 1 Dywizja Kawalerii została zmuszona do szybkiego odwrotu na wschód. Ponieważ musiała walczyć z sowieckimi oddziałami pancernymi (czołgi węgierskie nie dorównywały sowieckim), przydzielono do niej niemiecki 507 Batalion Czołgów Ciężkich. W ciężkich walkach na północny zachód od Brześcia nad Bugiem Węgrzy, włączeni w skład węgierskiego II Korpusu Rezerwowego, ponieśli poważne straty w ludziach i sprzęcie. 18 lipca dowódcą jednostki został płk Zoltán Schell, zaś 31 lipca zastąpił go gen. Mihály Ibrányi. Na pocz. sierpnia osłabiona dywizja została wycofana z frontu i wraz z pozostałymi jednostkami węgierskimi rozmieszczona w rejonie Warszawy na odpoczynek. Przywódcy Armii Krajowej, która podjęła w Warszawie walkę zbrojną przeciwko Niemcom, próbowali skłonić Węgrów do wsparcia powstania, ale ostatecznie jednostki węgierskie pod koniec września powróciły do ojczyzny. 1 Dywizja Kawalerii została przemianowana na 1 Dywizję Huzarów. Od 4 listopada dywizją dowodził na krótko płk Attila Makay, zaś od 13 listopada ponownie płk Z. Schell. Po ciężkich walkach z Armią Czerwoną na Węgrzech jednostka skapitulowała częściowo przed Sowietami, a częściowo przed Amerykanami w Styrii.
Skład organizacyjny 1942-1943: 2 Pułk Kawalerii (Szabadka, Szenkes) kompania pionierów kompania łączności kompania moździerzy zmotoryzowana kompania przeciwpancerna (6 działek ppanc. 37 i 47 mm) bateria artylerii górskiej (4 działa 75 mm o zaprzęgu konnym) I Batalion Kawalerii II Batalion Kawalerii 3 Pułk Kawalerii (Nagyvárad, Munkács) 4 Pułk Kawalerii (Nyíregháza) 1 Batalion Kawalerii Pancernej (Zenta) kompania sztabowa (3 czołgi średnie 40.M Turán I i 5 czołgów lekkich 38.M Toldi II) 1 zmotoryzowana kompania zaopatrzeniowa 1 kompania czołgów ciężkich (11 czołgów 41.M Turán II) trzy kompanie czołgów średnich 40.M Turán I (każda po 17 czołgów) 3 Batalion Rozpoznawczy (Szilágysomlyó) zmotoryzowana kompania sztabowa kompania pionierów kompania łączności zmotoryzowana kompania przeciwpancerna (4 działa ppanc. 75 mm) zmotoryzowana kompania zaopatrzeniowa dwie kompanie samochodów pancernych (każda po 13 maszyn 39.M Csaba) 15 Batalion Rowerowy (Kiskunhalas i Segedyn) zmotoryzowana kompania pionierów kompania łączności zmotoryzowana kompania przeciwpancerna (4 działka ppanc. 37 i 47 mm) zmotoryzowania bateria artylerii (4 działa 105 mm) kompania samobieżnych dział przeciwlotniczych (2 działa 40.M Nimród) dwa kompanie rowerowe kompania motocyklowa zmotoryzowana kompania karabinów maszynowych 1 Batalion Artylerii Konnej (Nagyvárad) trzy baterie artylerii (każda po 4 działa 80 mm) 3 Zmotoryzowany Batalion Artylerii (Nyirbátor) trzy baterie artylerii (każda po 4 działa 105 mm) 55 Zmotoryzowany Batalion Przeciwlotniczy (Segedyn) bateria artylerii (3 działa plot. 80 mm) dwie baterie artylerii (każda po 6 działek 40 mm) 4 Zmotoryzowana Kompania Pionierów (Óbecse) 1 Zmotoryzowana Kawaleryjska Kompania Łączności (Nyiregyháza)
Lato 1944: 2 Pułk Kawalerii (2. huszárezred) 3 Pułk Kawalerii (3. huszárezred) 4 Pułk Kawalerii (4. huszárezred) 1 Batalion Kawalerii Pancernej (1. lovas-harckocsi zászlóalj) 15 Batalion Rowerowy (15. kerékpáros zászlóalj) 3 Batalion Rozpoznawczy (3. felderítő zászlóalj) 1 Oddział Artylerii Konnej (1. lovas-tüzérosztály) 2 Oddział Artylerii Konnej (1. lovas-tüzérosztály) 3 Oddział Artylerii Motorowej (3. gépvontatású tüzérosztály) 55 Zmotoryzowany Oddział Przeciwlotniczy (55. légvédelmi tüzérosztály) 4 Zmotoryzowana Kompania Pionierów (4. gépkocsizó utászszázad)
Dywizja liczyła wówczas ponad 17 tys. żołnierzy; miała prawie 11 tys. koni. W każdym pułku kawalerii były po dwa dywizjony (w sumie w pułku było dziewięć szwadronów kawalerii, jeden szwadron broni ciężkiej i jedna kompania przeciwpancerna). W skład batalionu kawalerii pancernej wchodziła jedna kompania czołgów ciężkich i trzy kompanie czołgów średnich (ogółem 70 czołgów). Batalion rowerowy posiadał trzy kompanie rowerowe, kompanię karabinów maszynowych, baterię haubic, pluton przeciwpancerny i baterię artylerii przeciwpancernej. Batalion rozpoznawczy miał dwie kompanie samochodów opancerzonych i baterię przeciwpancerną. 1 Oddział Artylerii Konnej miał trzy baterie armat 80 mm, a 2 Oddział Artylerii Konnej i 3 Oddział Artylerii Motorowej – po trzy baterie haubic 105 mm. W skład 55 Oddziału Przeciwlotniczego wchodziły: bateria (3 działa) 80-milimetrowe oraz dwie baterie (12 działek) 40-milimetrowych.
Bibliografia Leo W. G. Niehorster, The Royal Hungarian Army 1920 – 1945, 1998 György Ságvári, Gyõzõ Somogyi, Péter Szabó, Honvédhuszárok 1920-1945, 2001
Linki zewnętrzne Krótka historia węgierskiej 1 Dywizji Huzarów
Kategoria:Dywizje węgierskie Kategoria:Oddziały wojskowe z okresu II wojny światowej Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1942 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1944