Boska Liturgia Świętego Bazylego Wielkiego (gr. Ἡ Θεία Λειτουργία τοῦ Ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, cs. боже́ственнаѧ лїтꙋргі́а Васі́лїа Вели́кагѡ) – jeden z porządków sprawowania Boskiej Liturgii w rycie bizantyjskim.
Tradycja Kościoła przypisuje jej autorstwo świętemu Bazylemu Wielkiemu, biskupowi Cezarei KapadockiejBronisław Mokrzycki, Droga chrześcijańskiego wtajemniczenia, Warszawa 1983, s. 481.. Miał on skompilować i zredagować modlitwy używane w Kościele od jego początków; pierwotnie była bardziej rozpowszechniona od liturgii św. Jana Chryzostoma. Zgodnie z tradycją Jan Chryzostom miał, tworząc swoją liturgię na podstawie uprzednio stosowanej liturgii św. Bazylego Wielkiego, streścić i skrócić jej modlitwy, by ułatwić udział wiernych.
Stosowanie
Ten porządek celebracji stosowany jest współcześnie w Kościołach prawosławnych i katolickich Kościołach wschodnich w: pięć niedziel wielkiego postu, Wielki Czwartek, Wielką Sobotę, wigilię Narodzenia Pańskiego (24 grudnia/6 stycznia?), wigilię Chrztu Pańskiego (6/18 stycznia?), dzień liturgicznego wspomnienia św. Bazylego Wielkiego (1/14 stycznia?).
Liturgia św. Bazylego Wielkiego jest uznawana za bardziej postną, jest więc używana w dniach, które w rycie bizantyjskim mają charakter bardziej pokutny (wielki post, wigilie), a w których w cerkwiach licznie gromadzą się wierni (stąd w soboty wielkiego postu się jej nie odprawia). Jeżeli wigilia Narodzenia Pańskiego lub Chrztu Pańskiego wypadnie w danym roku na sobotę lub niedzielę (w rycie bizantyjskim tradycyjnie dni znoszące post), wtedy używa się liturgii św. Jana Chryzostoma, natomiast liturgia św. Bazylego Wielkiego odprawiana jest w sam dzień święta.
Układ Liturgia św. Bazylego Wielkiego różni się od liturgii św. Jana Chryzostoma zasadniczo treścią cichych modlitw odmawianych przez kapłana, które są w niej znacząco dłuższe. Są to: modlitwa po ektenii za katechumenów, pierwsza modlitwa wiernych, druga modlitwa wiernych, modlitwa po ektenii za przyniesione dary, części anafory odmawiane cicho (prefacja, post Sanctus, opowiadanie o ustanowieniu, epikleza, modlitwy wstawiennicze), modlitwa po ektenii za przyniesione i poświęcone dary, modlitwa skłonienia głów, modlitwa po ektenii dziękczynnej, modlitwa przed spożyciem pozostałych darów.
Zamiast św. Jana Chryzostoma w niektórych miejscach liturgii przeznaczonych na wspomnienie jej autora wspomina się św. Bazylego Wielkiego.
Dla uczestniczących świeckich jedyną zauważalną różnicą od zdecydowanie częściej współcześnie stosowanej liturgii św. Jana Chryzostoma jest wspomniana długość cichych modlitw (co sprawia, że śpiewy wykonywane w ich trakcie muszą być dłuższe i śpiewane w bardziej przeciągły sposób) oraz głośno wypowiadana przed słowami ustanowienia Eucharystii wstawka „Dał swoim świętym uczniom i apostołom, mówiąc”, którą w liturgii św. Jana Chryzostoma kapłan mówi cicho. Również w trakcie anafory zamiast zwykłego hymnu do Bogurodzicy „Zaprawdę godne to jest, wielbić Cię, Bogurodzico...”, śpiewany jest „Tobą raduje się, pełna łaski, wszelkie stworzenie...” (jednak zmiana ta występuje także w dni różnych świąt w liturgii św. Jana Chryzostoma).
Zobacz też Liturgia św. Jana Chryzostoma Liturgia św. Jakuba
Przypisy
Bibliografia Bronisław Mokrzycki, Droga chrześcijańskiego wtajemniczenia, Warszawa 1983.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Katolickie ryty liturgiczne Kategoria:Liturgia prawosławna