Łobżenica () – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie pilskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łobżenica, w Krajnie, nad rzeką Łobżonką, na Pojezierzu Krajeńskim, ok. 24 km na południowy zachód od Złotowa.
Według danych z 1 stycznia 2023 roku miasto liczyło 2812 mieszkańców.
Położenie Łobżenica leży w północno-wschodniej części Wielkopolski, nad rzeką Łobżonką, prawym dopływem Noteci.
1 stycznia 2023 roku powierzchnia miasta wynosiła 3,25 km².
Historia Powstanie miejscowości Źródła historyczne wskazują na lokację Łobżenicy w 1314, na ostrowiu w miejscu wcześniejszego grodziskaZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 179.. Podobnie jak w ówczesnych miastach Wielkopolski, rozplanowano średniowieczny układ przestrzenny Starego Miasta, na planie nieregularnego czworoboku. W 1356 król Kazimierz Wielki nadał miastu kolejny dokument lokacyjny na prawie magdeburskim. Powolny rozwój miasta został zahamowany podczas wojny polsko-krzyżackiej, kiedy to w 1431 Łobżenica została zniszczona. Od 2 połowy XVI wieku miasto przeżywało rozkwit dzięki rozwojowi handlu – na północ od Starego Miasta wyrosło w Łobżenicy Nowe Miasto.
Od XVI wieku thumb|left|Trzeciak koronny bity w Łobżenicy z 1626 Z 1507 pochodzi pierwsze świadectwo istnienia osiedla żydowskiego w mieścieMaurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 15.. W 1607 osiedlili się tu kupcy szkoccy tworząc tzw. Nowe Miasto. W latach 1612–1630 funkcjonowała w Łobżenicy prywatna mennica, w której bito m.in. denary i trzeciaki. Od połowy XVII wieku właścicielami miasta byli Grudzińscy, zwolennicy reformacji, tworząc w mieście silny ośrodek protestancki. Mieszkańcy trudnili się głównie: handlem, sukiennictwem, piwowarstwem oraz rolnictwem – hodowlą bydła, trzody chlewnej i owiec. W wyniku wojen, licznych zaraz oraz klęsk Łobżenica uległa pod koniec XVII stulecia wyludnieniu i zniszczeniu.
Od XIX wieku thumb|left|Łobżenica – budynek starej gazowni i wieży ciśnień w 2012 W XIX wieku upadek sukiennictwa oraz brak połączenia z pobudowanymi wówczas liniami kolejowymi, spowodował zahamowanie rozwoju miasta. W 1881 miasto liczyło 2579 mieszkańców, w tym 1137 ewangelików, 974 katolików i 467 Żydów. W mieście funkcjonowały m.in. dwa browary, młyn oraz fabryka cygar i tabaki. W latach 1895–1994 funkcjonowała kolej wąskotorowa, pod nazwą Bydgosko-Wyrzyska Kolej Dojazdowa (obecnie uruchamiana sezonowo). W 1939 podczas okupacji niemieckiej, doszło w Łobżenicy do masowej egzekucji około 200 mieszkańców i sąsiednich okolic, przez członków niemieckiej formacji Volksdeutscher SelbstschutzMaria Wardzyńska: Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009. ..
Przynależność administracyjna OkresFlagaPaństwoJednostka administracyjna 1975–1998Rzeczpospolita Polskawojewództwo pilskie 1999–Rzeczpospolita Polskawojewództwo wielkopolskie, powiat pilski
Demografia Ludność Według danych z lat 2002–2022 liczba mieszkańców spadła o 13,3%, a Łobżenica była dziesiątym najbardziej wyludniającym się miastem w Wielkopolsce. Liczba mieszkańców Łobżenicy według danych GUSRokLiczba ludnościPrzyrostGęst. zaludnienia
[os./km²]Powierzchnia
[km²]20143038–9353,25 2017297563915202029522390820232812140865
Piramida wieku Piramida wieku mieszkańców Łobżenicy w 2014 690x480px
Gospodarka + Największe firmy na terenie ŁobżenicyNazwa firmyBranża/przemysł„Filofarm” Farmaceutyczna Spółdzielnia PracyfarmaceutycznyOkręgowa Spółdzielnia Mleczarska (funkcjonuje od 1892)spożywczy (ser, mleko, masło)
Transport Transport drogowy
Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 242 relacji Więcbork–Morakowo.
Kolej wąskotorowa
thumb|Łobżenica, kolej wąskotorowa w 1992 W 1894 z inicjatywy właścicieli ziemskich powiatu wyrzyskiego, powstała spółka akcyjna Wyrzyskich Kolei Powiatowych. 5 lutego 1895 otwarto ruch towarowy na pierwszej linii z Białośliwia do Łobżenicy (29,22 km), z odgałęzieniem z Czajcza do Wysokiej (ok. 5 km)Wyrzyska Kolejka Powiatowa w Białośliwiu: turystyczne atrakcje powiatu pilskiego, Starostwo Powiatowe w Pile | Towarzystwo Wyrzyska Kolejka Powiatowa, Wydawnictwo „Media”, Piła, 2018, ISBN 978-83-60546-37-6. 21 lutego tego samego roku uruchomiono ruch pasażerski i pocztowy. Drugą linię kolejki wąskotorowej z Łobżenicy do Witosława (ok. 18,5 km), oddano do użytku 15 maja 1895. W 1905 łączna długość linii Wyrzyskich Kolei Powiatowych wynosiła ponad 150 km i była jedną z najdłuższych kolei wąskotorowych na terenie Prus Wschodnich. Do 1906 główna stacja, siedziba dyrekcji, parowozownia oraz warsztaty naprawcze mieściły się w Łobżenicy (w późniejszym okresie główna stacja znajdowała się w Białośliwiu). W latach 1921–1922 z Łobżenicy do Białośliwia przeniesiono główną parowozownię wraz z całym zapleczem technicznym. W 1949 po przejęciu kolejki przez PKP i połączeniu z Bydgoską Koleją Powiatową powstały Bydgosko-Wyrzyskie Koleje Dojazdowe. Od lat 60. XX wieku rozpoczął się proces stopniowej likwidacji połączeń – ostatni pociąg osobowy na trasie Białośliwie–Łobżenica–Wysoka–Białośliwe wyruszył w trasę w marcu 1988. 1 stycznia 1994 Bydgosko-Wyrzyska Kolej Dojazdowa została całkowicie zamknięta. W 2000 powstało Towarzystwo Wyrzyska Kolejka Powiatowa z siedzibą w Białośliwiu – pierwsze pociągi turystyczne i okazjonalne wyruszyły ponownie w trasę 12 października 2012. Obecnie sezonowo organizowane są przejazdy na najstarszej historycznie trasie Białośliwie–Łobżenica.
Turystyka i zabytki thumb|Poewangelicki kościół pw. św. Szczepana z 1910–1911Obiekty wpisane w rejestr zabytków województwa wielkopolskiego:
rozplanowanie ulic miasta kościół parafialny pw. Świętej Trójcy z przełomu XV i XVI w. kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. św. Szczepana z lat 1910–1911 dom (ul. 1 Maja 1) zajazd z przełomu XVIII i XIX wieku (ul. Mickiewicza) dom z XVIII wieku (pl. Wolności 5) dom z XIX wieku (pl. Wolności 10)
Pozostałe obiekty historyczne i turystyczne : kolejka wąskotorowa Bydgosko-Wyrzyskiej Kolei Dojazdowej (1895) – uruchamiana sezonowo wieża ciśnień młyn wraz z drewnianymi spichlerzami o konstrukcji szkieletowej (XVIII/XIX w.) izba muzealna – gromadząca m.in. znaleziska archeologiczne, pamiątki cechowe i materiały dokumentujące działalność bractwa strzeleckiego
Edukacja +PlacówkaNazwaAdres PrzedszkolePubliczne Przedszkole ul. Stefana Batorego 5 Szkoła podstawowaSzkoła Podstawowa im. Komisji Edukacji Narodowejul. Mickiewicza 20ASzkoła Podstawowa Specjalnaul. Złotowska 15Szkoła średniaZespół Szkół
Sport +DyscyplinaNazwa/klubData założenia Piłka nożnaPogoń Łobżenica 1946Uczniowski Klub Sportowy „Tęcza” 2007LekkoatletykaBieg im. Alojzego Graja
Ludzie związani z Łobżenicą
Zobacz też Cmentarz żydowski w Łobżenicy Dekanat Łobżenica Superintendentura Łobżenica Ewangelickiego Kościoła Unijnego
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona miasta
Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Krajna Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku