Mieszkowice () – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Mieszkowice. Położone są nad rzeką Kurzycą i Jeziorem Mieszkowickim, na wysokości 50 m n.p.m., przy linii kolejowej Szczecin – Kostrzyn. Miasto stanowi lokalny ośrodek usługowy. Według danych z 31 grudnia 2008 r. Mieszkowice miały 3562 mieszkańców.
Mieszkowice uzyskały lokację miejską w 1295 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 50-51., w latach 1300–1320 miasto otoczono murem obronnym. Wielokrotnie niszczone w ciągu wieków – w 1433 r. przez najazd Husytów, pożary w 1540 i 1558 r., zostało prawie całkowicie wyludnione podczas wojny trzydziestoletniej, zaś w wyniku II wojny światowej straciło ok. 30% zabudowy. Zachowany został średniowieczny układ urbanistyczny miasta, zwany typem równoległym, o siatce ulic przecinających się pod kątem prostym. Zabytki: gotycki kościół parafialny z XIII–XVI w., fragmenty murów miejskich z basztami z XIV w. Na rynku stoi pomnik Mieszka I.
Położenie thumb|lewo|Zdjęcie lotnicze Mieszkowice położone są w południowej części województwa zachodniopomorskiego. Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren na którym położone są Mieszkowice należy do prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.
Pod względem historycznym Mieszkowice leżą na Pomorzu Zachodnim, w ramach którego położone są w dawnej ziemi chojeńskiej. W XII–XIII wieku wchodząca w skład kasztelanii cedyńskiej ziemia kiniecka, w granicach której leżała osada, należała do diecezji lubuskiej, w związku z czym Mieszkowice stanowiły część ziemi lubuskiej. Obszar ten w XIII wieku był obiektem sporu jurysdykcyjnego z sąsiednią diecezją kamieńską. Ostatecznie na mocy wydanego w 1246 przez arcybiskupa inflanckiego wyroku ziemia kiniecka została włączona do diecezji kamieńskiej i od tego czasu związana była z Pomorzem. W XIII wieku Mieszkowice zostały włączone do Nowej Marchii.
Środowisko naturalne Tereny na zachód od miasta porastają Lasy Mieszkowickie, zalesione głównie sosną, w mniejszości występuje dąb, buk, świerk, sporadycznie brzoza. Wśród żyjących w nich zwierząt wyróżnia się jelenie, dziki, sarny, daniele, lisy, borsuki, piżmaki, jenoty. Z gatunków rzadkich spotkać można orła bielika, bociana czarnego, kanię rudą, bobra, wydrę, a nawet żółwia błotnego. Od 2 połowy 2008 r. notuje się tutaj obecność do kilku osobników wilków. W północno-wschodniej części kompleksu leśnego położony jest rezerwat Jeziora Siegniewskie. Na północny zachód od miasta znajduje się Cedyński Park Krajobrazowy.
Toponimia Nazwa Berenvalde pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z 30 sierpnia 1295 r. Jej genezy należy szukać w słowie „niedźwiedź”, którego wizerunek występował na pieczęci i w herbie miasta. Jedną z koncepcji jest odniesienie do rzekomego założyciela miasta z pomorskiego rodu von Behr, który miał niedźwiedzia w herbie. Kolejna koncepcja nawiązuje do margrabiego brandenburskiego Albrechta Niedźwiedzia (Albrecht der Bär), żyjącego w latach 1100-1170. Istnieje również wersja podająca jako źródłosłów „spalony las”, „karczowisko w lesie”. Współczesna nazwa Mieszkowice została utworzona na wzór polskich nazw miejscowych przez dodanie formantu -owice do podstawy słowotwórczej, wywiedzionej od nazwy osobowej – imienia Mieszek i nawiązuje również do niedźwiedzia, gdyż słowo „mieszek” właśnie go oznacza.
Nazwa na przestrzeni wieków: 1295r. – Berenvalde, 1298 r. – Berwalde, 1317 r. – Berenwolde, 1319 r. – Bernwald, 1325 r. – Bernwolde, 1338 r. – Bernwalde, 1348 r. – Bernwoldt, 1350 r. – Berenwaldt, 1371 r. – Berinwalde, 1625 r. – Bernwalde, do 1945 r. – Bärwalde, 1945–1947 – Barwice Odrzańskie, od 1947 r. – MieszkowiceRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().
Historia Osadnictwo w okolicach Mieszkowic rozpoczęło się w neolicie (3000–1700 p.n.e.), czego dowodem są odnalezione liczne topory kamienne, nie zlokalizowano jednak osad ani cmentarzysk z okresu kamienia. Z epoki brązu pochodzą ślady palenisk, dołów odpadowych i płaskich grobów całopalnych w dolinie Odry. Na początku XX w. w północnej części miasta, między Kurzycą a torami kolejowymi, znaleziono zestaw ozdób kobiecych z ok. 1500 r. p.n.e., później również odkryto groby o średnicy 1 metra z obramowaniami kamiennymi. W jednym z nich znajdowała się czaszka kobieca z ok. 1600–1400 r. p.n.e. oraz przedmioty krzemienne do połowu ryb. Rozkwit kultury materialnej na całym Pomorzu trwał do ok. 400 r. p.n.e. Z VIII–VII w. p.n.e. pochodzą zidentyfikowane dwie stałe osady, jedna między Kurzycą a torami kolejowymi, druga między murami a jeziorem. Pełniły one funkcje handlowe, a ich ludność trudniła się rolnictwem i hodowlą, rzadziej rybołówstwem i myślistwem.
Średniowiecze W okresie wczesnego średniowiecza ziemie w widłach Odry i dolnej Warty znajdowała się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz).
W pierwszej fazie podboju ziem nadodrzańskich w latach 960–972 Mieszko I opanował tereny obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską, lecz w 1005 r. (lub 1007 r.) Polska utraciła zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty. W XI–XII wieku Mieszkowice były słowiańską osadą przy szlaku handlowym z Pomorza do ziemi lubuskiej. Do początku XIII w. obszar na północ od linii Noteci–dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowił część składową księstwa pomorskiego, kiedy to w niewyjaśnionych okolicznościach został przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica. W połowie XIII w. ziemia mieszkowicka została zajęta przez margrabiów brandenburskich, którzy rozpoczęli wkrótce intensywną akcję kolonizacyjną, sprowadzając osadników niemieckich na tereny zamieszkane w większości przez ludność słowiańską. thumb|lewo|Mury obronne
Lokacja miasta nastąpiła prawdopodobnie na surowym korzeniu, choć istnieje również hipoteza, iż w obrębie miasta, w okolicy północno-wschodniego brzegu jeziora (niedaleko obecnej szkoły podstawowej) istniał zamek wczesnośredniowieczny. Lokatorem miał być margrabia Albrecht III, do którego ziemia mieszkowicka należała od 1284 r. Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi właśnie z jego z dokumentu z 30 sierpnia 1295 r., dotyczącego nadania dóbr na rzecz klasztoru w Pełczycach. Określenie civitas pojawia się w 1298 r. w dokumencie nadania praw kolegiackich kościołowi w Myśliborzu. Miasto zostało wytyczone na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 600 x 300 m, z dłuższą osią skierowaną z południowego zachodu na północny wschód. Do miasta prowadziły bramy Moryńska (Chojeńska, wzmianka z 1350 r.) i Boleszkowicka (Kostrzyńska, wzmianka z 1513 r.). Ulice przecinały się pod kątem prostym, na wzór klasycznego rzymskiego obozu. Pierwotne uposażenie było znaczne i obejmowało 124 łany gruntów. Przez Mieszkowice biegł ważny szlak handlowy z Frankfurtu nad Odrą przez Kostrzyn i Chojnę w kierunku Szczecina i na północny wschód; w mieście znajdowała się komora celna.
Pod koniec XIII w. wzniesiono granitowy kościół w miejsce drewnianej świątyni. W latach ok. 1300–1320 miasto obwarowano murami i wałem. W 1317 r. bogaci mieszkańcy zakupili od margrabiego Jana V moczary Gors (prawdopodobnie okolice rzeki Kurzycy), w tym też roku miasto nabyło dwa młyny wodne. Działała już wówczas rada miejska, jednak immunitet sądowy wykształcił się jedynie częściowo. Obecność sołtysa i przedstawiciela władcy przemawia za respektowaniem tu prawa strasburskiego. Jeszcze w połowie XIV w., wyższe uprawnienia w zakresie sądownictwa znajdowały się w ręku wójta, mimo że równocześnie istnieli już ławnicy. Po 1470 r. władza sądownicza przeszła na rzecz rodu szlacheckiego von Sydow.
14 sierpnia 1319 r. zmarł w Mieszkowicach na febrę margrabia Waldemar, który przybył tutaj na spotkanie z biskupem Henrykiem z Havelbergu w sprawie podpisania darowizny na rzecz kościoła w Havelbergu oraz klasztoru Chorin. Po wygaśnięciu dynastii Askańczyków wzmogły się zamieszki w Nowej Marchii, w wyniku czego 22 miasta, w tym Mieszkowice, zawiązały konfederację zaczepno-obronną 24 kwietnia 1320 r., trwającą do 1348 r., kiedy to całą Marchię Brandenburską ogarnęła wojna po wystąpieniu tzw. Fałszywego Waldemara. O randze miasta w tym okresie świadczy fakt, iż w 1323 r. było ono miejscem pertraktacji pomorsko-saksońskich w sprawie ustalania granic. Ziemie te przeszły wówczas pod władzę księcia pomorskiego, po 1328 r. powróciły rządy margrabiów brandenburskich z dynastii Wittelsbachów. Miasto podlegało bezpośrednio władcy, czego wyrazem było m.in. przyrzeczenie złożone 15 lipca 1348 r. margrabiemu Ludwikowi, że nie będzie ono zawierać żadnych związków przeciwko jego woli. Od 1353 r. przez pewien czas działała w mieście mennica nowomarchijska.
thumb|upright|Pieczęć miasta Mieszkowice z roku 1364 Miasto podupadło po pożarze w 1348 r., ale podźwignęło się z kryzysu w ciągu kilku lat, głównie ze względu na 3-letni okres zaniechania pobierania podatku przez władcę, jak również w związku z przywilejem z 1350 r. zapewniającym wolność celną dla kupców przewożących towary Odrą i Wartą. Od 1373 we władaniu Korony Czeskiej. W 1402 zawarto porozumienie w sprawie sprzedaży obszaru Polsce, jednakże ostatecznie sprzedano je jeszcze w tym samym roku Krzyżakom. W okresie rządów krzyżackich (do 1454/55) miasto podupadło gospodarczo, do czego przyczynił się również najazd Husytów podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1433 r. oraz pożar.
Okres wczesnonowożytny W 2 poł. XV w. sytuacja się poprawiła i ustabilizowała, rozwijał się handel dzięki wzrostowi znaczenia szlaku Kostrzyn-Chojna. Okres największej świetności przypada na koniec XV w. i początek XVI w. Kolejne lata przyniosły osłabienie pozycji w następstwie niekorzystnych zarządzeń administracyjnych (podporządkowanie miast władzy panującego Jana kostrzyńskiego, nakładanie na mieszczan świadczeń pieniężnych oraz w postaci robocizn przez rosnącą w siłę szlachtę rodową) i klęsk żywiołowych (pożary w latach 1540 i 1558).
Najdotkliwsza w skutkach okazała się wojna trzydziestoletnia (1618–1648). Miasto ponosiło olbrzymie obciążenia z powodu stacjonowania wojsk cesarskich od 1627 r., było niszczone i z czasem wyludniło się (w 1628 r. pozostało tylko 40 mieszkańców). 23 stycznia 1631 r. król szwedzki Gustaw Adolf podpisał tutaj układ z delegacją francuską. Kolejne najazdy wojsk cesarskich w 1633, 1635 i 1636 r. doprowadziły miasto do ruiny. Proces depopulacji został zahamowany dopiero po 1680 r., a poprawę stanu gospodarczego przynosiły rządy króla Fryderyka Wilhelma I (1713–1740).
Powtórne zahamowanie życia gospodarczego przyniosła wojna siedmioletnia (1756–1763), po której nastąpił ponowny rozwój i industrializacja kraju, kontynuowane również w 1. poł. XIX w. W Mieszkowicach utrzymywała się w zasadzie równowaga między rolnictwem a rzemiosłem. W 1782 r. było tutaj 82 rolników uprawiających m.in. pszenicę i tytoń, ok. 1800 r. zaś 138 rzemieślników, z których poważną część stanowili piwowarzy. Z czasem miasto zaczęło ulegać szybkiej agraryzacji. Posiadłości ziemskie miasta w połowie XIX w. wynosiły 18 553 morgi, w tym 10 118 morgów gruntów uprawnych oraz 4842 morgów lasów. W 1807 przeszły tędy wojska napoleońskie, w skład których znajdował się oddział wojsk polskich.
Okres późnonowożytny