thumb|Księgarnia Szarlotty Seipeltówny przy ul. Piotrkowskiej 47 w Łodzi na fotografii Włodzimierza Pfeiffera Włodzimierz Pfeiffer (ur. 25 listopada 1890 w Płocku, zm. 25 czerwca 1941 w Szczawinie) – polski księgarz, esperantysta, fotograf-krajoznawca, bibliofil, miłośnik Łodzi. Syn Jana i Emilii ze Strantów.

Księgarz W 1904 roku, po ukończeniu szkoły powszechnej w Płocku, przeniósł się na stałe do Łodzi i rozpoczął pracę jako praktykant księgarski w księgarni Ludwika Fiszera przy ul. Piotrkowskiej 47. Przepracował tam 35 lat oraz przeszedł wszystkie etapy wtajemniczenia księgarskiego do prokurenta firmy i prawej ręki właścicielki, którą w latach 1933–1939 była Szarlotta Seipeltówna.

W latach 1914–1919 prowadził dział nutowy, jeden z największych w całym mieście. W 1920 został kierownikiem działu sortymentowego.

Był doskonałym, rzutkim księgarzem-fachowem z powołania i zawodu. Z jego inicjatywy niezamożni łodzianie mogli w czasie trwania akcji wyprzedaży pod hasłem „Łódź pod zalewem taniej książki” zaopatrzyć się w książki wydane po roku 1932 za symboliczną kwotę 10 groszy.

Współpracował z Eugeniuszem Ajnenkielem, pomagając mu w zbieraniu pieśni robotniczych i materiałów do dziejów ruchu robotniczegoKrakowiak Janina, Od Fiszera do „Pegaza”: 123 lata łódzkiej księgarni, Łódź 2005, s. 45.. W 1919 brał udział w strajku pracowników księgarskich, w którego wyniku ustalono nowe, niższe normy pracy księgarzy.

W początkowych latach niepodległości, w latach 20. XX w. był członkiem SDKPiL, był także więźniem politycznym.

Był działaczem Związku Księgarzy. Służył swym doświadczeniem zawodowym i społecznym przy upowszechnianiu idei i organizacji imprez kulturalnych związanych z książką i księgarstwem, m.in. w 1933, gdy decyzją władz miejskich został powołany na członka Wojewódzkiej Komisji Organizacji Obchodów „Tygodnia Książki Polskiej”.

Od 1937 zajmował się gromadzeniem materiałów traktujących o dziejach księgarstwa łódzkiego. Przygotował „Odezwę do Panów Księgarzy”, czyli bardzo szczegółową ankietę, którą rozesłał do wszystkich znanych mu łódzkich księgarzy i otrzymał odpowiedzi od kilkuset osób. Ankiety znajdujące się w Archiwum Państwowym w Łodzi są bezcennym źródłem informacji na temat międzywojennego księgarstwa łódzkiego.

Esperantysta thumb|Polscy poeci esperanccy. Od lewej: Stanisław Braun (Wiktor Elski), Stanisław Karolczyk (Eska), Antoni Grabowski, A. Hinz (?), Włodzimierz Pfeiffer. Znał dobrze języki: niemiecki, francuski i rosyjski, a także esperanto. Do ruchu esperanckiego przystąpił w 1908 wraz ze swymi przyjaciółmi: Stanisławem Karolczykiem i Stanisławem Braunem. Zaliczany był do czołowych i najaktywniejszych esperantystów w kraju. Był członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Esperantystów w Łodzi oraz delegatem Powszechnego Związku Esperantystów w Genewie. Liczne artykuły o Polsce i Łodzi tłumaczone przez niego drukowane były w „Pola Esperantisto” i „Heroldo de Esperanto”Słownik biograficzny esperantystów polskich, Golec Józef, Cieszyn – Sopot 2010, s. 172..

Od 1 sierpnia 1914 prowadził kronikę Łodzi i ruchu esperanckiego w mieście, spisaną w języku esperanto („Kronika łódzkiej esperancji”). Jej rękopis, w tomach 1-8, przechowywany jest w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego.

Fotograf Łodzi thumb|Cerkiew św. Olgi przy ulicy Piramowicza w Łodzi na zdjęciu Włodzimierza Pfeiffera

Jego osobistą pasją była Łódź. Odbywał rodzinne niedzielne spacery po mieście, których owocem były liczne zdjęcia. Miasto znał dobrze i utrwalał je na zdjęciach, był dokumentalistą, chwytającym na gorąco życie wielkiego miasta, a przede wszystkim wydarzenia znaczące dla jego historii. W latach 1926–1939 wykonał ponad 900 negatywów fotograficznych obiektów i wydarzeń miejskich oraz okolic podmiejskich, szczególnie fotografując Stare Miasto i jego mieszkańców.

Zdjęcia prezentował podczas wystaw fotograficznych i na łamach łódzkiego czasopisma „Wymiary”, którego był stałym współpracownikiem. W 1935 zorganizował w Klubie Miłośników Fotografii w Łodzi wystawę „Łódź i województwo łódzkie w świetle fotografii”Łódzka fotografia krajoznawcza. Zarys dziejów Doniec Waldemar, Wojalski Mirosław Zbigniew, Łódź, Centrum Fotografii Krajoznawczej PTTK, ROTWŁ, Zora, 2011, s. 33..

Jego fotografie były często wykorzystywane w wydawnictwach opisujących Łódź sprzed drugiej wojny światowej. Zarejestrował obraz Łodzi takiej, jaką była – piękna i brzydka, szara i pełna barw (choć zdjęcia były czarno-białe), biedna i bogata. Łódź na jego zdjęciach nie jest złym miastem, lecz miastem tętniącym życiem i pełnym ruchu. Fascynowało go miasto, fascynowali go ludzie, otwarta przestrzeń i zamknięte podwórka, ruchliwe centrum miasta i leniwe jego przedmieścia. Niektórzy próbują nazwać go łódzkim Canaletto co jest o tyle nietrafne, że Bernardo Bellotto zwany Canaletto portretował głównie monumentalne budowle Warszawy (rolę łódzkiego Canaletta pełnił pod koniec XIX wieku w Łodzi Bronisław Wilkoszewski).

Łodziana w jego zbiorach W 1933 duży zbiór artykułów prasowych, książek i własnoręcznie wykonanych fotografii, przekazał bezinteresownie miastu. Część tego zbioru zdjęć zwana „Kliszami Pfeiffera” znajduje się w posiadaniu Muzeum Miasta Łodzi. Wiele z nich zamieszczono w publikacji „Sentymentalna podróż po Łodzi: Łódź na starych fotografiach Włodzimierza Pfeiffera”.

Był autorem artykułów poświęconych literaturze i życiu kulturalnemu Łodzi, które zamieszczane były w pismach lokalnych, stołecznych, a także w periodykach zagranicznych.

Z umiłowania przeszłości Łodzi wypływały jego działania gromadzenia wszelkich dokumentów historii miasta. Koncentrował się na gromadzeniu źródeł do dziejów najnowszych. Z zacięciem kolekcjonował ulotne druki i prasę z okresu pierwszej wojny światowej. Tę jego działalność podkreślił Roman Kaczmarek w artykule prasowym jemu poświęconymKaczmarek Roman, Żarliwy rzecznik Łodzi „Głos Robotniczy” 1960 nr 228..

Czas II wojny światowej Po wybuchu wojny hitlerowskie władze okupacyjne usunęły go z pracy w księgarni. Chciano zmusić go do przyjęcia volkslisty (niemieckiej listy narodowościowej) dlatego, że miał niemieckie pochodzenie i był wyznania ewangelickiego, ale się na to nie zgodził. Żeby uniknąć prześladowań usunął się z Łodzi. Zamieszkał w Szczawinie koło Zgierza, w leśniczówce, u przyjaciół – państwa Wiśniewskich. Lubił tamtejsze okolice, które często odwiedzał na długo przed wybuchem wojny. Przyjechał jeszcze do Łodzi, w szpitalu wykonał podstawowe badania. Choroba nowotworowa, na którą zapadł, była nieuleczalna, a warunki wojenne nie zapewniły mu leczenia. Zmarł 25 czerwca 1941 roku. Został pochowany na miejscowym wiejskim cmentarzu w Szczawinie. Obecnie jego grób jest odnowiony i otoczony opieką.

Upamiętnienie thumb|Tablica na ścianie biblioteki przy ulicy Gdańskiej Jego pamięć uczczono marmurową tablicą pamiątkową umieszczoną z inicjatywy Jana Gierańczyka (jego ucznia w zawodzie księgarza) 22 czerwca 1964 roku w lokalu księgarni, w której pracował – przy ul. Piotrkowska 47. Łódzka gazeta codzienna„Dziennik Łódzki” w numerze 149 z dnia 24 czerwca 1964. pisała

Po likwidacji w 2010 tej najstarszej, niezwykle zasłużonej dla Łodzi księgarni „Pegaz”, tablica została zdemontowana, a następnie 19 września 2011 uroczyście odsłonięta na elewacji Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łodzi ul. Gdańska 100.

Przypisy

Bibliografia Pfeiffer Włodzimierz / oprac. Żebrowska Alojza, [w:] Polski słownik biograficzny. T. 25, 1980, s. 760–761. Krakowiak Janina, Od Fiszera do „Pegaza”: 123 lata łódzkiej księgarni: księgarnie łódzkie okresu międzywojennego, Łódź, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami w Łodzi, „Zora”, 2005, s. 42–46. . Słownik biograficzny esperantystów polskich, Golec Józef, Cieszyn – Sopot 2010, s. 171–172 Kroniko de nia Lodza Esperantujo, Janiak Jan, [w:] Listy Bibliofilskie oprac. cał. Michał Kuna. Łódź, Łódzkie Towarzystwo Przyjaciół Książki, 1974, s. 54–59. Doniec Waldemar Wojalski Mirosław Zbigniew, Łódzka fotografia krajoznawcza. Zarys dziejów, Łódź, Centrum Fotografii Krajoznawczej PTTK, ROTWŁ, Wyd. Zora, 2011, . Sentymentalna podróż po Łodzi: Łódź na starych fotografiach Włodzimierza Pfeiffera, Łódź 2009, Wydawnictwo Hamal Andrzej Machejek i Archiwum Państwowe w Łodzi.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Łódzcy księgarze Kategoria:Polscy księgarze Kategoria:Polscy esperantyści Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Regionaliści łódzcy