Lista artefaktów Śródziemia

Lista artefaktów Śródziemia opisuje zarówno artefakty w rozumieniu fantastyki, jak i w rozumieniu słownikowym: fikcyjne przedmioty pojawiające się w świecie przedstawionym książek tworzących Legendarium Tolkiena. Hasła przedstawione są w kolejności alfabetycznej.

W pisowni nazw własnych w starych wydaniach dzieł Tolkiena tłumaczenia Marii Skibniewskiej (sprzed 1996 roku) nie użyto znaków diakrytycznych.

Broń Aeglos Aeglos (Aiglos) był włócznią Gil-galada, Najwyższego Króla Ñoldorów w Śródziemiu. Walczył Aeglosem podczas wojny Ostatniego Sojuszu. Nazwa Aeglos pochodzi z sindarinu i znaczy Śnieżne ostrze lub Śnieżny cierń.

Andúril Był to miecz wykuty ze szczątków Narsila przez elfickich kowali w Rivendell (najprawdopodobniej byli to ostatni z Gwaith-i-Mírdain), w grudniu 3018 roku Trzeciej Ery, jeszcze przed wyruszeniem Drużyny Pierścienia na wyprawę. Na ostrzu wyryto znaki runiczne oraz godło Elendila (Siedem Gwiazd) między godłami jego synów: Isildura (sierp Księżyca) i Anáriona (Promieniste słońce). Miecz ten, tak samo, jak Narsil, błyszczał zarówno światłem słońca, jak i księżyca.

Aragorn używał Andúrila w boju podczas całej wędrówki Drużyny Pierścienia, jak i w czasie Wojny o Pierścień: w Morii, w bitwach o Rogaty Gród, na polach Pelennoru i pod Morannonem. Miecz służył mu zapewne także w trakcie panowania, a przed śmiercią prawdopodobnie, przekazał go swemu synowi i następcy, Eldarionowi.

Andúril był mieczem, dzięki któremu Aragorn podkreślał swoje pochodzenie podczas podróży z Drużyną Pierścienia. Wedle jego słów oprócz spadkobiercy Elendila każdy, kto by jego miecza dobył, padnie rażony śmiercią.

Nazwa Andúril, nadana przez Aragorna, pochodzi z quenyi i znaczy Blask Zachodu (ewentualnie Lśnienie Zachodu). W Westronie miano tej broni brzmiało Płomień Zachodu. Andrzej Sapkowski stwierdził, że nazwa może też być utworzona od anagramu Durandala, miecza Rolanda.

W ekranizacji powieści, w reżyserii Petera Jacksona, dzieje miecza zostały zmienione. Oręż ten pojawia się dopiero w filmie Powrót króla, gdzie został wykuty przez elfów ze szczątków Narsila, już długo po wyruszeniu Drużyny Pierścienia z Rivendell. Elrond zdecydował się na to wskutek próśb Arweny. Następnie zabrał go ze sobą i osobiście przekazał miecz Aragornowi w Dunharrow. Dzięki Andúrilowi Aragorn przekonał do siebie Umarłych. Używał go też w boju w bitwie na polach Pelennoru i pod Czarną Bramą oraz nosił u swego boku przy swojej koronacji, już po pokonaniu Saurona.

Anglachel Był to miecz wykuty przez Eöla z żelaza pochodzącego z meteorytu. Jego klinga była czarna i matowa. Był w stanie przecinać każdy przedmiot wykuty z żelaza. Drugim, bliźniaczym do niego mieczem był Anguirel. Eöl dał Anglachela królowi Thingolowi niechętnie jako zapłatę za pozwolenie zamieszkania w Nan Elmoth. Oręż ten przeleżał w monarszym skarbcu w Menegroth do czasu, gdy Beleg (w 486 roku Pierwszej Ery) wziął go ze sobą, wyruszając do Túrina, ukrywającego się na Amon Rûdh. Uczynił to wbrew ostrzeżeniu Meliany, która stwierdziła: W tym mieczu jest złośliwość. Zachowało się w nim coś z czarnego serca płatnerza, który go wykuł. Nie pokocha ręki, która nim będzie władała, i niedługo pozostanie w jej służbie. Beleg używał Anglachela w boju aż do śmierci (487 rok). Gdy bowiem próbował mieczem uwolnić Túrina z kajdan orków, przypadkiem go zranił, a ten (biorąc Belega za wroga) wyrwał mu Anglachela i zabił. Ostrze broni wówczas się wyszczerbiło. Miecz wziął ze sobą Gwindor, który zabrał Túrina do Nargothrondu. Tam Anglachel został przekuty i otrzymał wtedy nowe miano – Gurthang.

Nazwa Anglachel pochodzi z sindarinu i znaczy Żelazny płomień.

Angrist Pojawia się w Silmarillionie. Był to nóż wykonany przez krasnoludzkiego mistrza Telchara z Nogrodu. Był tak ostry, że ciął żelazo niczym drewno. Należał do Curufina, jednego z synów Fëanora, lecz odebrał mu go Beren. Nóż ten posłużył mu do wyłuskania jednego z Silmarilów z Żelaznej Korony Morgotha. Angrist pękł, gdy Beren spróbował wyjąć kolejny klejnot.

Nazwa Angrist pochodzi z sindarinu i znaczy Żelazny Topór lub Rozcinacz żelaza.

Anguirel Pojawia się w Silmarillionie. Był to miecz wykuty przez Eöla z żelaza meteorytu. Jego klinga była czarna i matowa. Drugim, bliźniaczym do niego mieczem był Anglachel. Eöl nosił Anguirela u swego boku do czasu ucieczki z Nan Elmoth jego syna Maeglina, który wykradł oręż ojca. Miecz służył mu w Gondolinie, gdzie wraz z nim przepadł po upadku miasta w 511 roku Pierwszej Ery.

Nazwa Anguirel pochodzi z sindarinu i znaczy Żelazo.

Aranrúth Informacje na jego temat znajdują się w Silmarillionie, Niedokończonych opowieściach i Dzieciach Húrina. Był to miecz należący do Thingola. Po ostatecznym zniszczeniu Doriath przez synów Fëanora w 509 roku Pierwszej Ery Elwinga, wraz z garstką uciekinierów, zabrała miecz ze sobą do Przystani Sirionu. Później, po pokonaniu Morgotha, w spadku po matce otrzymał go Elros i zabrał ze sobą, gdy ruszył do Númenoru (32 rok Drugiej Ery). Odtąd Aranrúth był mieczem kolejnych władców wyspy, przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Przepadł wraz z Ar-Pharazônem, w czasie Upadku Númenoru.

Miano Aranrúth pochodzi z sindarinu i znaczy Gniew króla.

Belthronding Pojawia się w Silmarillionie i Dzieciach Húrina. Był to łuk należący do Belega Cuthaliona. Był zrobiony z czarnego drzewa cisu. Elf zawsze używał go podczas swoich wypraw aż do śmierci. Łuk ten Gwindor i Túrin złożyli przy boku Belega w jego grobie, w 487 roku Pierwszej Ery.

Nazwa Belthronding pochodzi z sindarinu.

Czarna Strzała Pojawia się w Hobbicie. Była to strzała wywodząca się z kuźni Króla spod Góry ofiarowana przodkom Barda Łucznika i przekazywana z pokolenia na pokolenie. Wielokrotnie wykorzystywana w boju i za każdym razem odzyskiwana. Posłużyła Bardowi do zabicia smoka Smauga i wraz z nim legła na dnie Jeziora Długiego. Strzała była całkowicie czarna od grota aż do lotek. Stąd pochodzi jej nazwa.

Czerwona Strzała Była to czarno upierzona strzała ze stalowym grotem pomalowana na czerwono. Była przesyłana z Gondoru do Rohanu, gdy ten pierwszy potrzebował pomocy militarnejR. Foster Encyklopedia Śródziemia – Czerwona Strzała s. 60.. Mogła być związana z przysięgą Eorla. W czasie Wojny o Pierścień namiestnik Denethor II przesłał ją Théodenowi za pośrednictwem Hirgona.

Dramborleg Z imienia pojawia się po raz pierwszy w przypisie do Niedokończonych OpowieściNiedokończone opowieści (wersja bestselery do kieszeni) s. 557.. Był to wielki topór posiadany przez Tuora w Pierwszej Erze. Później przechowywany w Numenorze aż do jego upadku gdzie został zniszczony wraz z nim.

Glamdring Glamdring to miecz Gandalfa, który należał wcześniej do króla Turgona.

Wykonany przez elfów z Gondolinu w czasach Bitew o Beleriand, pierwotnie należał do Najwyższego Króla Noldorów Turgona. Po zdobyciu i zniszczeniu tego miasta (w 511 roku Pierwszej Ery) miecz ten zaginął, najprawdopodobniej został zrabowany przez orków. Jego losy są nieznane aż do Trzeciej Ery, kiedy to znalazły go trzy trolle: Bert, Tom i William. Te z kolei ukryły go w swojej siedzibie i właśnie tam, w 2941 roku Trzeciej Ery, trafił na niego Gandalf, wędrując wraz z Thorinem, jego kompanią i Bilbem Bagginsem do Ereboru. Od tego momentu czarodziej zwykle nosił Glamdringa u boku. Zabrał go również ze sobą, gdy ruszył na wędrówkę z Drużyną Pierścienia (3018–3019 Trzeciej Ery).

Glamdring miał bogato zdobioną rękojeść i był bliźniaczo podobny do innego miecza, Orcrista, później używanego przez Thorina Dębową Tarczę. Sygnalizował obecność orków, rozbłyskując bladym światłem. Miano Glamdring pochodzi z sindarinu i znaczy Młot na wroga. Gobliny z Gór Mglistych zwały go (w zależności od tłumaczenia) Zabijaczem, Bijaczem lub Samobijem (oryg. ang. Beater).

W trylogii filmowej Władca Pierścieni reżyserii Petera Jacksona Gandalf również posiada Glamdringa. Używa go w boju w Morii, w walce z Balrogiem, przy obronie Minas Tirith i bitwie pod Morannonem. Pominięte zostało jednak świecenie miecza w obliczu bliskości orków. W trylogii filmowej Hobbit Gandalf również używa Glamdringa znalezionego w siedzibie trolli.

Grond Grond, zwany Młotem Podziemnego Świata, był bronią Morgotha. Wiadomo, iż tylko raz użył go w walce – w pojedynku z Fingolfinem. Nazwa Grond pochodzi z sindarinu i znaczy Maczuga.

Na cześć tej broni tak samo nazwano taran użyty przez wojska Saurona, podczas szturmu na Minas Tirith. Pojawia się on w Powrocie króla. Był to wielki taran, wykonany w Mordorze, jeszcze przed Wojną o Pierścień. Odlany był z czarnej stali, a jego głowica miała kształt wilczego łba z wyszczerzonymi zębami, w której płonął ogień. Wypisane na niej były złowrogie, runiczne zaklęcia. Ciągnęły go ogromne bestie, wokół tłoczyli się orkowie, z tyłu zaś człapały wielkie górskie trolle, które rozhuśtać miały taran. Dzięki zaklęciu Wodza Nazgûli Grond był w stanie rozbić Wielką Bramę miasta. Najpewniej został zniszczony w trakcie bitwy na polach Pelennoru lub po tej batalii. W ekranizacji powieści reżyserii Petera Jacksona taran Grond pojawia się w filmie Powrót króla, w scenach oblężenia Minas Tirith. Wygląd zewnętrzny taranu zgadza się z opisem w książce, jednak w filmie Grond roztrzaskuje bramę miasta bez pomocy zaklęć Wodza Nazgûli.

Gurthang Pojawia się w Silmarillionie, Niedokończonych opowieściach i Dzieciach Húrina. Był to Anglachel, nazwany nowym mianem Gurthang po przekuciu go dla Túrina przez elfów z Nargothrondu. Ostrze tej broni pozostało czarne, jednak zaczęło lśnić jasnym blaskiem. Túrin używał Gurthanga w boju i od tych cech miecza zawdzięczał swoje nowe imię w Nargothrondzie – Mormegil (w sindarinie Czarny miecz). Orężem tym zadał śmiertelny cios Glaurungowi, jak i ogarniętym szałem zabił nim Brandira. Ostatecznie Túrin popełnił samobójstwo, przebijając się Gurthangiem, który przy tym pękł (501 rok Pierwszej Ery). Resztki miecza zostały złożone wraz z Túrinem w jego kurhanie. Zwano ten miecz też mianem Czarny Cierń Brethilu.

Nim Túrin się zabił, zadał mieczowi pytanie, czy szybko zada mu śmierć. Ostrze miecza odpowiedziało: Tak, wypiję twoją krew chętnie, żeby zapomnieć krwi Belega, mojego pana i krwi Brandira, niesprawiedliwie zabitego. Zabiję cię szybko. Według Drugiej przepowiedni Mandosa Turin właśnie Gurthangiem ma zabić Morgotha podczas Dagor Dagorath.

Gúthwinë Pojawia się we Władcy Pierścieni. Był to miecz należący do Éomera. Używał go w boju w czasie Wojny o Pierścień.

Nazwa Gúthwinë znaczy Wojenny przyjaciel.

Herugrim Pojawia się we Władcy Pierścieni. Był to miecz należący do króla Rohanu Théodena. W okresie choroby i apatii władcy (lata 3014–3019 Trzeciej Ery) miecz został zagarnięty przez Grímę, fałszywego doradcę i szpiega Sarumana. Monarcha uzdrowiony jednak przez Gandalfa odebrał mu go. Théoden walczył Herugrimem podczas bitwy o Rogaty Gród i w bitwie na polach Pelennoru. Miecz złożono wraz z królem w jego grobowcu.

Miano Herugrim znaczy Zawzięty miecz.

Narsil thumb|150x300px|Wyobrażenie Narsila-Andúrila Pojawia się we Władcy Pierścieni. Pewne wzmianki na jego temat można znaleźć w Silmarillionie. Zwany był „Mieczem, który został złamany” (Sword that was Broken) i mieczem Elendila (Sword of Elendil).

Był to miecz wykuty w Pierwszej Erze przez krasnoludzkiego kowala Telchara z Nogrodu. Nie wiadomo dokładnie, jak trafił do Númenoru. Tam zaś w bliżej nieznanym czasie otrzymał go ród książąt Andúnië. Tym sposobem odziedziczył go Elendil. Zabrał miecz ze sobą, uciekając przed Upadkiem Númenoru (3319 rok Drugiej Ery) do Śródziemia. Walczył Narsilem w wojnie Ostatniego Sojuszu z Sauronem, w bitwie na Dagorlad i przy oblężeniu Barad-dûr. Podczas ostatniej walki na stokach Orodruiny Narsil pękł pod ciałem swego właściciela, gdy ten został zabity przez Saurona.