250px|right|thumb|Pałac Woroncowa w Petersburgu w 1860 r. (siedziba Korpusu Paziów). 250px|right|thumb|2 kompania Korpusu Paziów (1902-1903). Korpus Paziów, oficjalnie Korpus Paziów Jego Imperatorskiej Wysokości (ros. Пажеский Его Императорского Величества корпус) – jedna z uczelni wojskowych Imperium Rosyjskiego. Wywodzi się od Nadwornej Szkoły Paziów, powstałej przy dworze cara w 1742 r. w Petersburgu. Rozformowany w czerwcu 1917 r. Historia Korpus Paziów był szczególnie uprzywilejowaną i najbardziej prestiżową szkołą wojskową w Imperium Rosyjskim, zarezerwowaną dla synów arystokracji, szlachty i wysokiej rangi wojskowych.
Powstała pod nazwą Korpus Paziów Jej Imperatorskiej Wysokości w czasach panowania Elżbiety Piotrowny w 1759 r. W 1762 caryca Katarzyna II zabroniła przyjmować do niej młodzież nieszlacheckiego pochodzenia. We wrześniu 1802 korpus został przeformowany w uczelnię typu kadeckiego przez cara Aleksandra I, ze względu na konieczność kształcenia oficerów dla potrzeb Gwardii Cesarskiej. Od tego czasu tylko synowie i wnukowie szlacheccy, w prostej linii do trzeciego pokolenia, mieli prawo ubiegać się o przyjęcie do korpusu. Od 1810 r. korpus mieścił się w pałacu Woroncowa w Petersburgu.
Od 1827 r. korpus miał trzy klasy po 50 paziów i 16-osobową klasę kamerpaziów. W 1863 korpus, w okresie reformy uczelni wojskowych, podporządkowano Głównemu Zarządowi Szkół Wojskowych. Korpus składał się z siedmiu klas: 5 klas typu gimnazjalnego i 2 klas starszych, typu szkół oficerskich. W 1885 w Korpusie Paziów było 7 klas, w których nauczano według programu korpusu kadetów, i 2 klasy specjalne, w których nauczano przedmiotów wojskowych i prawniczych.
Uczniowie korpusu w czasie nauki uznawani byli za pełniących służbę na dworze cara i taką systematycznie pełnili. Wielkim zaszczytem dla pazia było przeniesienie do klasy kamerpaziów. Przechodzili do niej najlepsi w nauce i służbie. Kamerpaziowie wchodzili w skład świty i pełnili służbę przy carze i książętach w czasie balów, obiadów, ceremonii oficjalnych. Paziowie według statusu byli porównywani z podoficerami Gwardii Cesarskiej (Lejbgwardii). Absolwenci uczelni po egzaminach byli dzieleni na 4 kategorie i według nich kierowani do jednostek: 1 kategoria – otrzymywano stopień podporucznika lub korneta (w kawalerii) z zaliczeniem jednego roku służby w stopniu oficerskim i przydział do jednostek Gwardii Cesarskiej lub do wojsk specjalnych (np. wojska inżynieryjne). Oficerowie otrzymywali po 500 rubli na umundurowanie. 2 kategoria – mianowano na stopień podporucznika lub korneta z zaliczeniem jednego roku służby w stopniu oficerskim i kierowano do wojsk specjalnych lub do innych jednostek armii. Oficerowie otrzymywali po 225 rubli na umundurowanie. 3 kategoria – jak wyżej, z pominięciem zaliczenia starszeństwa. 4 kategoria – nadawano stopień podoficerski i kierowano do jednostek wojskowych na 6 miesięcy, po czym awansowano na stopień oficerski, jeśli w jednostce pojawiły się wakaty oficerskie. Pierwsze trzy kategorie miały prawo wyboru jednostki wojskowej, nawet wtedy, gdy nie było w nich wakatów, jednak do jednostek gwardii tylko wtedy, jeśli etaty oficerskie nie przekraczały w nich 10%. Absolwenci, którzy nie spełniali wymogów służby wojskowej, byli kierowani do służby cywilnej i dyplomatycznej, gdzie otrzymywali odpowiednią rangę: 2 kategoria – X ranga, 3 – XII, 4 – XIV. Absolwenci korpusu musieli odsłużyć 1,5 roku za każdy rok nauki.
Od powstania do jego rozwiązania w czerwcu 1917 r., przez Aleksandra Kiereńskiego (minister wojny Rządu Tymczasowego), korpus ukończyło 4505 absolwentów. 200 słuchaczy nie zakończyło nauki ze względu na rozwiązanie korpusu. Bibliografia Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia, t. 19 Moskwa 1975. Пажи за 185 лет : Биогр. и портр. бывших пажей с 1711 по 1896 г. / Собр. и изд. О. фон Фрейман. – Фридрихсгамн: тип. Акц. о-ва, 1894—1897.
Linki zewnętrzne Russian Imperial Corps of Pages, Virtual Exhibition Catalog
Kategoria:Korpus Paziów