thumb|Fragment ekspozycji zbiorów przyrządów pomiarowych na korytarzu GUM Główny Urząd Miar (GUM) – instytucja powołana 1 kwietnia 1919 podpisanym przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego 8 lutego 1919 dekretem o miarachDekret o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (). jako jedna z pierwszych instytucji administracji państwowej w odrodzonej Polsce.

W latach 2021–2023 miała miejsca budowa I etapu nowego kampusu laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar w Kielcach, natomiast samo zezwolenie na użytkowanie uzyskano na początku 2024 roku.

Historia Początki

Zadaniem powołanego w 1919 urzędu było ujednolicenie systemu miar, gdyż dotąd polskie ziemie podlegały trzem różnym systemom Prus, Austro-Węgier i Rosji. Równocześnie powstawały okręgowe i obwodowe urzędy miar, które obecnie tworzą rządową administrację miar.

Od 1922 siedzibą Głównego Urzędu Miar jest zabytkowy budynek przy ulicy Elektoralnej 2 w Warszawie.

Okres powojenny Administracja miar po II wojnie światowej przechodziła szereg zmian organizacyjnych i działalność w dziedzinie metrologii była łączona z działalnością w dziedzinie jakości i normalizacji.

W 1966 jego zadania przejął Centralny Urząd Jakości i Miar (CUJiM). W 1972 połączono go z Polskim Komitetem Normalizacyjnym, tworząc Polski Komitet Normalizacji i Miar, przekształcony w 1979 w Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości (PKNMiJ).

Ustawa z 3 kwietnia 1993 o utworzeniu Głównego Urzędu MiarUstawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Miar (). przywróciła urzędowi historyczną, pierwszą nazwę oraz zakres kompetencji. Stało się to 1 stycznia 1994 w 75-lecie działalności tej instytucji.

Główny Urząd Miar sprawuje nadzór nad administracją miar i administracją probierczą w Polsce. Podstawowym jego zadaniem jest: zapewnienie spójności pomiarowej, utrzymanie państwowych wzorców miar, zapewnienie wzajemnej zgodności i określonej dokładności wyników pomiarów przeprowadzanych w Polsce, oraz ich zgodności z Międzynarodowym Układem Jednostek Miar.

Główny Urząd Miar łączy w sobie dwie funkcje: krajowego instytutu metrologicznego zajmującego się metrologią wzorców dla potrzeb przemysłu nauki i systemu laboratoriów wzorcujących oraz centralnego urzędu administracji państwowej w zakresie metrologii prawnej, obejmującej prawną kontrolę metrologiczną, system oceny zgodności i nadzór nad towarami paczkowanymi.

Czynności administracyjne muszą być poprzedzone pracami badawczymi – na odpowiednim stanowisku pomiarowym dokonywane jest badanie danego przyrządu pomiarowego i sprawdzanie, czy jego wskazania są wiarygodne i zgodne z wymaganiami prawnymi lub innymi. Sprawdzane przyrządy są często unikatowe, o wyjątkowo skomplikowanej, często jednostkowej konstrukcji i bardzo wysokiej dokładności pomiaru.

W Głównym Urzędzie Miar gromadzone są zbiory dawnych przyrządów pomiarowych, które stanowią Historyczne Zbiory Metrologiczne. Kolekcja GUM liczy ok. 3 tysięcy eksponatów. Oprócz muzealiów GUM posiada również bibliotekę fachową, gromadzącą literaturę metrologiczną, probierczą oraz z dziedzin pomocniczych (matematyka, fizyka, chemia, biologia itp.).

Główny Urząd Miar prowadzi współpracę z międzynarodowymi organizacjami metrologicznymi i podobnymi instytucjami w różnych krajach.

Prezesi urzędu Zdzisław Rauszer (01.04.1919–01.07.1949, dyrektor GUM) Hilary Dziewulski (01.10.1949–12.06.1958, GUM) Wilhelm Wojtyła (28.05.1958–12.06.1965, GUM) Zygmunt Ostrowski (01.07.1965–01.07.1972, CUJiM) Bolesław Adamski (29.04.1972–08.04.1976, PKNiM) Franciszek Szlachcic (05.04.1976–30.11.1985, PKNiM) Roman Kobus (20.02.1986–22.12.1987, PKNMiJ) Janusz Maciejewicz (22.12.1987–19.04.1990, PKNMiJ) Krzysztof Mordziński (20.04.1990–18.03.2003, PKNMiJ, od 01.01.1994 GUM) Włodzimierz Sanocki (19.03.2003–01.02.2007, GUM) Janina Maria Popowska (01.02.2007–05.01.2016, GUM) Dorota Habich (02–05.2016, p.o. prezesa GUM) Włodzimierz Lewandowski (17.05.2016-25.09.2018, GUM) Maciej Dobieszewski (26.09.2018–01.08.2019, p.o. prezesa GUM) Radosław Wiśniewski (02.08.2019–16.10.2020, GUM) Rafał Kępka (16.10.2020–9.11.2020, p.o. prezesa GUM) Jacek Semaniak (9.11.2020–11.12.2025, GUM) Rafał Kępka (od 27 lipca 2026, GUM)

Na podstawie materiału źródłowego.

Kierownictwo Rafał Kępka – prezes od 27 lipca 2026 Lech Jaworski – wiceprezes od lipca 2024 Piotr Ziółkowski – dyrektor generalny od 1 lutego 2021

Struktura polskiej administracji miar

W skład administracji miar wchodzą:

Główny Urząd Miar z siedzibą w Warszawie 10 Okręgowych Urzędów Miar wraz z ich 50 wydziałami zamiejscowymi;

Organami administracji miar są: Prezes Głównego Urzędu Miar oraz dyrektorzy okręgowych urzędów miar. Struktura polskiej administracji probierczej W skład administracji probierczej wchodzą:

Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie (z Wydziałami Zamiejscowymi Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Białymstoku) Okręgowy Urząd Probierczy w Krakowie (z Wydziałami Zamiejscowymi w Poznaniu, we Wrocławiu, w Częstochowie i Chorzowie)

Struktura Głównego Urzędu Miar Organizację Głównego Urzędu Miar określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw gospodarki (2021 - Minister Pracy, Rozwoju i Technologii) z dnia 17 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Urzędowi Miar oraz regulamin organizacyjny Głównego Urzędu Miar stanowiący załącznik do zarządzenia nr 3 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 31 grudnia 2019 roku. Na strukturę organizacyjną Głównego Urzędu Miar w marcu 2021 składały się:

Samodzielne Laboratorium Akustyki, Ultradźwięków i Drgań; Samodzielne Laboratorium Czasu i Częstotliwości; Samodzielne Laboratorium Chemii; Samodzielne Laboratorium Długości; Samodzielne Laboratorium Elektryczności i Magnetyzmu; Samodzielne Laboratorium Fotometrii i Radiometrii; Samodzielne Laboratorium Masy; Samodzielne Laboratorium Promieniowania Jonizującego; Samodzielne Laboratorium Przepływów; Samodzielne Laboratorium Termometrii; Samodzielne Laboratorium Wsparcia Przemysłu; Departament Certyfikacji; Departament Innowacji i Rozwoju; Departament Nadzoru i Kontroli; Departament Współpracy Międzynarodowej i Analiz Biuro Dyrektora Generalnego;

Finansowanie z budżetu państwa Wydatki i dochody Głównego Urzędu Miar są realizowane w części 64 budżetu państwa – Główny Urząd MiarObwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów ().

Świętokrzyski Kampus Laboratoryjny Głównego Urzędu Miar W Kielcach funkcjonuje Świętokrzyski Kampus Laboratoryjny Głównego Urzędu Miar, utworzony we współpracy z Politechniką Świętokrzyską. Jego celem jest wzmocnienie gospodarki poprzez rozwój i zastosowanie innowacyjnej metrologii laboratoryjnej oraz zapewnienie dostęp do ujednoliconego na poziomie światowym systemu miar i najnowocześniejszej infrastruktury pomiarowej.

Ośrodek prowadzi sześć laboratoriów, dających przestrzeń do zaawansowanych prac badawczo-rozwojowych i wdrożeniowych. Są to:

Laboratorium Akustyki, Laboratorium Czasu i Częstotliwości, Laboratorium Termometrii, Laboratorium Długości, Laboratorium Masy, Laboratorium Informatyki Metrologicznej.

Zobacz też

Królewski Urząd Miar w Poznaniu Międzynarodowe Biuro Miar i Wag National Institute of Standards and Technology Generalna Konferencja Miar

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona Głównego Urzędu Miar Metrologia i Probiernictwo. Biuletyn Głównego Urzędu Miar Przepisy obowiązujące w miernictwie. Czasopismo wydawane przez Główny Urząd Miar w latach 1919-1938 Publikacje udostępnione przez Główny Urząd Miar w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej

Kategoria:Urzędy centralne w Polsce Kategoria:Organizacje związane z metrologią