Oddział Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu ma swój początek w roku 1910, kiedy to powołano Towarzystwo Ludoznawcze pod przewodnictwem Heleny Cichowicz, natomiast rok później, również z jej inicjatywy, odbyło się uroczyste otwarcie zbiorów Ludoznawczych w Muzeum Mielżyńskich Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Ekspozycja powstała w okresie silnej germanizacji, w czasie działalności komisji kolonizacyjnej i rosnących konfliktów. Prezentowano na niej obiekty etnograficzne z wielkopolskich wsi, pozyskiwane w trakcie wyjazdów terenowych przez pasjonatki kultury regionalnej, jakimi były Helena i jej córka Wiesława Cichowicz. Zbiory przetrwały do wybuchu I wojny światowej. Do 1939 roku organizacja nie ulegała przekształceniu w ośrodek o profilu naukowym, a prace Towarzystwa Ludoznawczego dla środowisk uniwersyteckich miały charakter nieprofesjonalny.
Z momentem śmierci H. Cichowicz w 1929 roku, pieczę nad zbiorem przejęła jej córka, Wiesława Cichowicz, która w 1936 roku zorganizowała uroczystość 25-lecia Zbiorów Ludoznawczych. Podczas wojny zbiory etnograficzne w przeważającej części uległy zniszczeniu. Po wojnie W. Cichowicz od nowa podjęła pracę terenową na obszarze Wielkopolski i na terenach tzw. Ziem Odzyskanych. Efektem tego była ogromna ilość zbiorów, która po jej śmierci, na podstawie testamentu, została przekazana Muzeum Archidiecezjalnemu w Poznaniu.
Część etnograficzna została udostępniona w otwartym 28 czerwca 1981 roku Oddziale Sztuki Ludowej im. Heleny i Wiesławy Cichowicz, a obecnie stanowi ona część zbiorów Muzeum Etnograficznego w Poznaniu, które jest Oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu.
Od wybuchu II wojny światowej Działalność Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu ustała. Reaktywowano ją w 1945 roku pod kierunkiem prof. Eugeniusza Frankowskiego, w ramach działalności Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Czas między 1945 a 1965 rokiem przyniósł dynamiczny rozwój badań i publikacji etnograficznych w historii ośrodka w Poznaniu. Wlicza się w to publikację trzytomowego dzieła pt. „Kultura ludowa Wielkopolski” w latach 1960–1966, pod kierownictwem prof. dr. Józefa Burszty. Przejściowo Poznań w latach 1951–1954 był siedzibą głównego zarządu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, gdzie kierownikiem Katedry w tym czasie był prof. dr Józef GajekWitold Przewoźny, Salon Rodziny Cichowiczów, Poznań, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2010 .Przewoźny, W. (1985). Materiały rękopiśmienne Wiesławy Cichowicz w archiwum oddziału sztuki ludowej Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu, [w:] LUD tom 69, s. 249–261.Wróblewski, T. (1996), Rozwój zainteresowań ludoznawczych w Wielkopolsce, [w:] LUD tom 51, cz. 1, s. 83–91..
Obecnie Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Oddział w Poznaniu swoją siedzibę ma w Instytucie Antropologii i Etnologii UAM.
Członkiem PTL O / Poznań były m.in. prof. dr hab. Maria Paradowska i dr hab. Zofia Staszczak.
Prezesi Oddziału rok prezes 1952Olga Gajkowa 1953Stanisław Błaszczyk 1957Tadeusz Wróblewski 1959Józef Burszta 1963Maria Frankowska1966Aleksander Posern-Zieliński 1980Franciszek Wokroj1982Marek Gawęcki1982Medard Tarko1986Zbigniew Toroński 1997Wojciech Dohnal 2002Jacek Bednarski2007Anna Weronika Brzezińska2019Magdalena Ziółkowska-Kuflińska2023Agata Stanisz
Aktualny skład Oddziału Obecnie Oddział liczy 79 członków. Skład zarządu Oddziału na kadencję 2019-2023:
funkcja skład Prezes prof. UAM dr hab. Agata Stanisz, Wydział Antropologii i Kulturoznawstwa, Instytut Antropologii i Etnologii UAMWiceprezesdr Karolina Echaust, Instytut Skrzynki (Instytut Dokumentacji, Rozwoju i Promocji Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego) Wiceprezes dr Natalia Maksymowicz-Mróz, Uniwersytet Szczeciński Sekretarz dr Karolina Dziubata-Smykowska,Wydział Antropologii i Kulturoznawstwa, Instytut Antropologii i Etnologii UAM Skarbnik dr Mikołaj Smykowski, Wydział Antropologii i Kulturoznawstwa, Instytut Antropologii i Etnologii UAMZ-ca skarbnikamgr Aleksandra Dzik, Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UAM, Instytut Antropologii i Etnologii UAM Członkowie Zarządu dr hab. Joanna Minksztym, Muzeum Etnograficzne w Poznaniu Komisja Rewizyjna mgr Grzegorz Skalski, mgr Janina Chodera
Serie wydawnicze i poznańscy redaktorzy Członkowie Towarzystwa Oddziału poznańskiego zasiadający w komitetach redakcyjnych oraz pełniący rolę redaktorów serii wydawniczych PTL-owskich:
czasopismo / seria wydawnicza członkowie PTL O/Poznań Lud prof. UAM dr hab. Wojciech Dohnal (redaktor naczelny)
prof. UAM dr hab. Agnieszka Chwieduk (członkini redakcji)Łódzkie Studia Etnograficznedr Karolina Dziubata-Smykowska (członkini redakcji)Prace i Materiały Etnograficzneprof. UAM dr hab. Agnieszka Chwieduk (członkini redakcji) Prace Etnologiczne prof. UAM dr hab. Izabella Main (redaktorka naczelna) mgr Izabela Kujawa (członkini redakcji)
mgr Aleksandra Turowska (członkini redakcji) Atlas Polskich Strojów Ludowych dr hab. Prof. UAM Anna Weronika Brzezińska (redaktorka naczelna) Kultury Popularne Świata prof. dr hab. Waldemar Kuligowski (redaktor naczelny) dr Arkadiusz Jełowicki (członek redakcji)
mgr Karolina Dziubata (członkini redakcji) Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego dr hab. Prof. UAM Anna Weronika Brzezińska (członkini redakcji) dr Arkadiusz Jełowicki (członek redakcji) Dziedzictwo kulturowe dr hab. Prof. UAM Anna Weronika Brzezińska (członkini redakcji)Biblioteka Literatury Ludowejdr hab. Prof. UAM Joanna Rękas (członkini redakcji)
Kalendarium Najważniejsze wydarzenia w historii Towarzystwa Ludowego i Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludowego w Poznaniu:
kalendarium wydarzenia 30.12.1895 członkami korespondentami mianowano dr Władysława Łebińskiego 22.03.1910 Helena Cichowicz założyła Towarzystwo Ludoznawcze 02.12.1911 otwarcie Muzeum Ludoznawczego ze zbiorami Heleny Cichowicz 1919 utworzono Katedrę Etnografii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza; jej pierwszym kierownikiem został prof. dr Jan Bystroń 1926Eugeniusz Frankowski został mianowany profesorem nadzwyczajnym etnografii na UAM i objął katedrę po Janie S. Bystroniu. Prowadził ją z dwiema przerwami do 1957 roku 15-17.6.1950 XXV Walne Zgromadzenie PTL w Poznaniu. Prezesem ponownie obrano prof. Kazimierza Moszyńskiego, a sekretarzem prof. dr Józefa Gajka 24-25.11.1951 XXVI Walne Zgromadzenie w Łodzi, podjęto decyzję o przeniesieniu siedziby PTL do Poznania 01.01.1952 centrala PTL została przeniesiona do Poznania 4-6.06.1952 konferencja PTL w Poznaniu w sprawie indeksowania czasopism etnograficznych i folklorystycznych, opracowanie instrukcji. 27.10.1953 w wyniku konfliktu między prof. Józefem Gajkiem a prof. Eugeniuszem Frankowskim władze UAM nakazują Towarzystwu opuszczenie zakładu Etnografii Uniwersytetu; w następstwie PTL przenosi się do Wrocławia, na zaproszenie rektora Uniwersytetu Wrocławskiego prof. dr Jana Mydlarskiego 1954 ustanowiono Zakłady Etnograficzne Instytutu Historii i Kultury Materialnej w Poznaniu 30.09.1961 przekazano do Poznania dokumentację prac związaną z drukiem „Dzieł Wszystkich” Oskara Kolberga pod redakcją prof. dr Józefa Burszty 28-30.09.1962 XXXVII Walne Zgromadzenie PTL w Łańcucie, honorowe członkostwo nadano m. In. Wiesławie Cichowicz 19.5.1962: etnograficzna sesja naukowa w Poznaniu, z okazji 5-lecia ośrodka etnograficznego 2-4.05.1962 II Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne w Poznaniu, zorganizowane przez Zakład Etnografii Powszechnej UAM i poznański oddział PTL 21-23.10.1966: XLI Walne Zgromadzenie w Poznaniu 1967 Zarząd Główny powołał Radę Wydawniczą, przewodniczącym został prof. dr Józef Burszta, red. „Dzieł Wszystkich” Oskara Kolberga i „Ludu” 18-20.04.1969 III Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne w Poznaniu 20.04.1969 przy PTL powstała Sekcja Amerykanistyczna, jej pracami kieruje prof. Maria Frankowska 16-17.06.1969 ogólnopolska sesja naukowa „Folklor w życiu współczesnym” 23-25.4.1971 IV Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne 19-20.4.1974 V Etnograficzne seminarium Amerykanistyczne 10.10.1974 IV Sympozjum „Ethnologia Slavica”, Poznań-Błażejewko 11-12.11.1977 „Funkcje społeczne etnologii”, ogólnopolska konferencja naukowa w Poznaniu 21-23.9.1981 międzynarodowe sympozjum „Rodzina polska i jugosłowiańska w świetle badań etnologicznych”, Poznań 14.03.1983 jubileusz 50-lecia pracy naukowej dr Stanisława Błaszczyka w Poznaniu 26.02.1985 powstanie koła zainteresowań Kulturą Łużyczan przy oddziale poznańskim 6.7.1987 zmarł prof. Józef Burszta 1987 redaktorem naczelnym „Ludu” zostaje prof. dr Zbigniew Jasiewicz, redaktorem naczelnym „Dzieł Wszystkich” Oskara Kolberga zostaje doc. dr. hab. Bogusław Linette 18-19.09.1987 LXIII Walne Zgromadzenie i sesja „Tradycja i zmiana w życiu wiejskich społeczeństw w krajach Trzeciego Świata” 08.11.1989 zmarł Stanisław Błaszczyk, członek honorowy PTL, wybór prof. dr Czesława Hermansa na jej przewodniczącego 29.04.1991 zmarł prof. dr Franciszek Workoj, były prezes PTL, antropolog 26-27.05.1994 ogólnopolska konferencja „Między ludoznawstwem a antropologią” 9-11.09.1995 członkami honorowymi mianowano prof. Zbigniewa Jasiewicza i prof. Gerarda Labudę. LXXI Walne Zgromadzenie we Wrocławiu, Uroczystość Stulecia Towarzystwa.2010-2011 współpraca PTL-u z Muzeum Etnograficznym, Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu i organizacja cyklu spotkań pt. „TANIEC – OBRZĘD – RYTUAŁ”. Cykl etnograficznych spotkań z tańcem. 20-23.09.2012 LXXXVIII Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu, zorganizowane przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego oraz Oddział PTL w Poznaniu przy współudziale: Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM, Centrum Badań Migracyjnych UAM, Instytutu im Oskara Kolberga w Poznaniu, Muzeum Etnograficznego, Oddziału Muzeum Narodowego w PoznaniuOlga Kwiatkowska, Hubert Czachowski, Jakub Kopczyński, LXXXVIII WZD PTL, 24.04.2012 [dostęp 2012-06-20], Dostępny w Internecie: <http://www.ptl.info.pl/>.
Przypisy
Linki zewnętrzne PTL, Oddział w Poznaniu Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu
Kategoria:Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Kategoria:Stowarzyszenia w Poznaniu