Wacław Haczyński

thumb|Wacław Haczyński Wacław Haczyński (ur. 27 stycznia 1894 w Brańszczyku, zm. 16–19 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, rotmistrz Wojska Polskiego, rolnik, polityk, poseł na Sejm IV kadencji w II RP, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Wacława, rolnika, administratora majątku, i Kazimiery z Buczelskich, urodzony 27 stycznia 1894 w majątku Brańszczyk. Był młodszym bratem Feliksa Tadeusza (1890–1946), dziennikarza. Ukończył sześć klas gimnazjum w Grodnie w 1912, a następnie pomagał ojcu w majątku ziemskim.

W czasie I wojny światowej, 4 października 1914 wstąpił do Legionów Polskich, gdzie otrzymał przydział do 1 pułku ułanów, dowodzonego przez Władysława Belinę-Prażmowskiego. Wraz z pułkiem tym walczył na froncie rosyjskim. 23 listopada 1915 awansował na kaprala. Od 5 lutego do 31 marca 1917 był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 pułku ułanów w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dostatecznym w stopniu wachmistrza. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, 21 lipca został internowany w Szczypiornie, a później w Łomży. Po uwolnieniu, 28 grudnia 1917 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. Z rozkazu POW, 1 listopada 1918 przybył do Lublina w celu przygotowania akcji rozbrajania Austriaków i formowania pułku ułanów.

18 grudnia 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu podporucznikaDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 2 z 12 stycznia 1919 roku, s. 34.. Jako dowódca 1. plutonu w 1. szwadronie 7 pułku ułanów lubelskich walczył na froncie ukraińskim, gdzie pod Rawą Ruską został ciężko ranny w nogę i odznaczył się „brawurą, walecznością i bohaterstwem”. Za postawę wykazaną w czasie wojny polsko-ukraińskiej, 22 marca 1921 otrzymał krzyż „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:

Następnie walczył na froncie litewsko-białoruskim. Po odnowieniu się ran w okresie od września 1919 do lutego 1920 przebywał w szpitalu. W czasie wojny polsko-bolszewickiej uczestniczył w walkach m.in. pod Perepczycami, a także pod Starymi Krukami i Polakami nad Dźwiną, gdzie „zasłynął wręcz niebywałą odwagą”, a 7 czerwcu 1920 ponownie został ranny, tym razem w rękę. W lipcu 1921 był urlopowany. W listopadzie 1921 został zwolniony z czynnej służby w stopniu rotmistrza, jako inwalida wojenny. Później został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii). W 1926 został przeniesiony do pospolitego ruszenia. W 1934, jako rotmistrz pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lublin Miasto. Posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr II i był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”. W 1939 został zaliczony do pomocniczej służby wojskowej.

W ramach osadnictwa wojskowego otrzymał gospodarstwo rolne we wsi Fundum na Wołyniu o powierzchni 45 ha. Na początku lat 30. objął majątek Turka pod Lublinem.

Od 1934 był wójtem gminy Wólka Lubelska (obecnie dzielnica Lublina). Był też członkiem Rady Szkolnej i Rady Powiatowej w Lublinie, członkiem zarządu powiatowego Związku Strzeleckiego w Lublinie i prezesem oddziału związku w Wólce.

Politycznie był związany z BBWR. W czasie wyborów w 1935 został wybrany 23 341 głosami z listy państwowej w okręgu nr 33 obejmującym powiaty: lubelski-miejski i lubelski. Był posłem na Sejm IV kadencji i pracował w komisji komunikacji i wojskowej.

W czasie kampanii wrześniowej, 1 września 1939 – będąc oficerem pospolitego ruszenia w stopniu majora – zgłosił się ochotniczo do wojska. Został przydzielony do sztabu gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego, z którym 14 września ewakuował się na wschód. Walczył nad Narwią i Bugiem. 18 września, po agresji ZSRR na Polskę, dostał się do niewoli sowieckiej w Łucku i po krótkim pobycie w obozie przejściowym w Szepietówce, został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku. W pierwszej połowie kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa nr 032/1 z 14 kwietnia 1940 pozycja 12, teczka personalna nr 2805. Między 16 a 19 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu z rąk funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Został zidentyfikowany w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców w 1943 pod numerem 2808 – dosł. określony jako Haczynski Waclaw. Przy jego szczątkach znaleziono: legitymację i Krzyż Virtuti Militari, fotografię, kartę szczepień w Kozielsku 2127, fajkę oraz medalik z łańcuszkiem. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02808.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne Wacław Haczyński był żonaty z Marią Heleną (1898–1983), wnuczką Aleksandra Bielińskiego, z którą miał syna Jana (ur. 23 listopada 1926) i córkę Hannę (ur. 11 kwietnia 1928).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2725 – 22 marca 1921 Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych czterokrotnie Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkami Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka pamiątkowa 7 Pułku Ułanów Lubelskich

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, major Wacław Haczyński został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci przy Gimnazjum im. płk. Wojciecha Kołaczkowskiego w Pliszczynie.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie rad powiatowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Internowani w Łomży Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Ochotnicy w kampanii wrześniowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Podoficerowie kawalerii Legionów Polskich Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy radni rad powiatów Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Posłowie na Sejm IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo lubelskie) Kategoria:Rotmistrzowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Wójtowie gmin wiejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1940